Hovudpersonen

Den gode soldat Švejk

Hovudpersonen Change languageChange language
Change languageChange language

Personar

Romanen på nettŠvejk museumŠvejk CentralReisedagbokBlogFacebookKontakt

Franz Ferdinand og Sophie ved avreisa frå rådhuset i Sarajevo, 5 minutt før attentatet 28.juni 1914.

Den gode soldaten Švejk er ein roman med eit uvanleg rikt persongalleri. I tillegg til dei mange som deltek direkte i handlinga, vert eit stort tal fiktive og reelle personar (og dyr) nemnde, enten i anekdotane til Švejk, direkte av forfattaren eller indirekte gjennom ord og uttrykk.

Denne sida inneheld ei oversikt over alle som er omtala i boka, frå Napoléon i innleinga til kaptein Ságner i dei siste linjene av den ufullførde del fire. Lista er sortert etter når personen fyrst blir nemnd. Kapitteloverskriftene er fritt omsette til nynorsk av utgjevarane av denne vev-sida. I januar 2014 manglar enno 20 omtalar.

  • Sitata er frå Jaroslav Šerák sin online-versjon av romanen og har linkar til det relevante kapittelet
  • Verktøylinjene har linkar for direkte oppslag i Wikipedia, Google søk og Švejk online.

Enkelte namn manglar i Odd Bang-Hansen si norske oversetjing av Švejk (som er forkorta). Dette gjeld til dømes heile innleiinga. Tsjekkiske namn er i den norske utgåva skrivne utan aksentar og i nokre høve fornorska.

Personnamna har farge etter rolla dei har i forteljinga, vist med fylgjande døme: Doktor Grünstein som tek direkte del i handlinga, Heinrich Heine som historisk person, og Ferdinand Kokoška som oppdikta person, nemnd i dialogar eller anekdotar. Merk at ei rekkje tilsynelatande fiktive personar faktisk har klårt gjenkjennelege førebilete frå det verkelege liv. Sjå m.a. Lukáš og Wenzl.

>> Den gode soldat Švejk liste over folk som er omtala i romanen (585) Syn alle
>> I. Bak fronten
>> II. Ved fronten
>> III. Det ærerike samanbrotet
Index Back Forward I. Bak fronten Hovudpersonen

15. Katastrofe

Oberst Kraus von Zillergut, Friedrichen flag
Google søk

Kraus var oberst ved ei kaserne i Praha (truleg Karlín), opprinneleg kom han frå Salzburg-området. Han var eigar av den stolne hunden Fox (som vart Max den korte stunda han tilhøyrde Lukáš).

Kraus var ein studie i dumskap og andre foraktelege personlege eigenskapar. Han hadde for vane å måtta forklara dei mest innlysande ting, noko som dreiv kollegane til vanvidd. Likevel hadde han avansert i det militære hiererkiet takka vere gode forbindelsar, eit faktum forfattaren brukar til å framheva rotenskapen i Habsburgimperiet. Han var ved sida av løytnant Dub den den mest idiotiske offiseren som er skildra i romanen.

Etter at han hadde treft på Lukáš medan denne promenerte med Fox/Max fekk han Švejk og Lukáš sendt til fronten som straff. Dette er eit vendepunkt i romanen: frå no av der det militærlivet som for det meste dannar bakteppe for handlinga.

Sitat
[1.15] Plukovník Bedřich Kraus, mající též přídomek von Zillergut, po nějaké vesničce v Solnohradech, kterou jeho předkové prožrali již ve století osmnáctém, byl úctyhodným pitomcem. Když něco vypravoval, mluvil samé positivní věci, tázaje se při tom, zda všichni rozumějí nejprimitivnějším výrazům: „Tedy okno, pánové, ano. Víte, co je to okno?“ Nebo: „Cesta, u které po obou stranách jsou příkopy, nazývá se silnicí. Ano, pánové. Víte, co je to příkop? Příkop jest vykopávka, na které pracuje více lidí. Jest to prohloubenina. Ano. Pracuje se motykami. Víte, co je to motyka?“

Skrivst òg:Bedřich Kraus von Zillergut cz

Mannlicher, Ferdinanden flag
*30.1.1848 Mainz - †20.1.1904 Wien
Wikipedia deen Google søk

Mannlicher vert indirekte omtala gjennom Mannlicher-rifla, i romanen kalla manlicherovka. Temaet er oberst Kraus som var sjukeleg oppteken av Mannlicher-rifler og var kjend som "Mannlicher-tullingen" (Manlichertrottel).

Bakgrunn

Mannlicher var ein austerriksk oppfinnar og handvåpenkonstruktør. Enno i dag er Mannlicher eit merkenamn, framfor alt kjend for jaktvåpna som vert laga i Steyr under merkenamnet Steyr-Mannlicher. Hans fulle namn og tittel var Ferdinand Karl Adolf Josef, Ritter von Mannlicher.

Mannlicher si rifle er nemnd av Hašek alt i 1902 i soga "Smrt Horala" (Horal sin død). Den kom fyrst på trykk i Národní listy 8. april 1902 og dessutan på andre sida av Atlanteren i Národné noviny, Baltimore, 3. mai. Dette var truleg fyrste gongen ei av Jaroslav Hašek sine sogar vart trykte utafor dei tsjekkiske landa.

Linkar

Sitat
[1.15] Při přehlídkách pluku dával se do hovoru s vojáky a ptal se jich vždy jedno a totéž: „Proč se ručnici, zavedené ve vojsku, říká manlicherovka?“ U pluku měl přezdívku „manlichertrottel“. Byl neobyčejně mstivý, ničil podřízené důstojníky, když se mu nelíbili, a když se chtěli ženit, tu posílal nahoru velmi špatná doporučení jejich žádostí.
Schiller, Friedrichen flag
*10.11.1759 Marbach - †9.5.1805 Weimar
Wikipedia czdeenno Google søk

Schiller vert omtala i samband med at oberst Kraus kom med idiotiske kommentarar når offiserskollegane snakka om Schiller på ein bankett.

Bakgrunn

Schiller var ein verdskjend tysk diktar, poet, historikar og filosof. Han tilhøyrde den romantiske epoken og var sterkt knytt til Goethe og Weimar. Det fulle namnet hans var Johann Christoph Friedrich von Schiller.

Sitat
[1.15] Týž spád řeči, táž zásoba největší naivnosti. Na jednom banketu v důstojnickém kasině plukovník Bedřich Kraus von Zillergut z čista jasna pronesl, když byla řeč o Schillerovi: „Tak jsem vám, pánové, včera viděl parní pluh hnaný lokomotivou. Považte si, pánové, lokomotivou, ale ne jednou, dvěma lokomotivami. Vidím kouř, jdu blíž, a ona to lokomotiva a na druhé straně druhá. Řekněte mně, pánové, není-liž to směšné? Dvě lokomotivy, jako by nestačila jedna.“
Vierordt, Heinrich Wilhelmen flag
*1.10.1855 Karlsruhe - †17.6.1945 Hornberg
Google søk
vierordt2.png

Arbeiterwille, 25.11.1914

Vierordt vert av forfattaren ufordelaktig samanlikna med oberst Kraus von Zillergut grunna det groteske diktet "Deutschland, Hasse!", som åndeleg er på linje med haldningane til obersten.

Bakgrunn

Vierordt var ein heimstad-diktar frå Karlsruhe som gav ut blodtyrste dikt under krigen. Her er det mest berykta diktet, "Deutschland, Hasse!", som forfattaren viser til i romanen. Diktet vart til og med forbode av den tyske generalstaben.

Diktet kom på trykk ein gong før 25 November 1914, og vart sitert av Arbeiterwille i 1914 og 1915. Det vart òg trykt som heftet Deutschland hasse! Kriegsruf av Verlag Müller & Gräff i 1914. Teksten på fyrstesida av avisa er eit utdrag, og annaleis enn det som var vorte sitert seinare. 22. april 1915 tok Arbeiterwille tydeleg avstand frå diktet. Det kan dei ha gjort alt i november 1914, mykje av teksten rundt var sensurert vekk, så det er vanskeleg å vurdera bakgrunnen.

O Du Deutschland, jetzt hasse mit eisigem Blut,
Hinschlachte Millionen der teuflischen Brut,
Und türmten sich berghoch in Wolken hinein
Das rauchende Fleisch und das Menschengebein!

O du Deutschland, jetzt hasse geharnischt in Erz!
Jedem Feind ein Bajonettstoß ins Herz!
Nimm keinen gefangen! Mach jeden gleich stumm!
Schaff zur Wüste den Gürtel der Länder ringsum!

O du Deutschland, jetzt hasse! Im Zorn glüht das Heil,
Und zerspalt ihre Schädel mit Kolben und Beil.
Diese Räuber sind Bestien, sind Menschen ja nicht.
Mit der Faustkraft vollstrecke des Herrgotts Gericht.

Linkar

Sitat
[1.15] Nebyl o nic horší než německý básník Vierordt, který zveřejnil za války verše, aby Německo nenávidělo a zabíjelo s železnou duší miliony francouzských ďáblů:
Ať až k oblakům nad hory 
hromadí se lidské kosti a kouřící se maso.
Kunešen flag
Google søk

Kuneš var ein veskemakar i Spálená ulice, omtala av Švejk når han prøver å forklara hundetjuveriet ovafor den rasande overløytnant Lukáš.

Sitat
[1.15] Ve Spálený ulici je nějakej brašnář Kuneš a ten nemoh jít se psem na procházku, aby ho neztratil. Vobyčejně ho nechal někde v hospodě nebo mu ho někdo ukrad nebo si ho vypůjčil a nevrátil
General von Laudon, Ernst Gideonen flag
*2.2.1717 Ļaudona(Tootzen) - †14.7.1790 Nový Jičín
Wikipedia czdeennn Google søk

Laudon vert nemnd indirekte gjennom kraftuttrykket Himllaudon som Lukáš bruka ovafor Švejk i utskjellinga etter hundetjuveriet. Han er nemnd på ny i aller siste kapittelet når forfattaren beskriv oberst Gerbich.

Bakgrunn

Laudon var ein austerriksk general av baltisk opprinnelse. Han var ein av Austerrike sine fremst hærførarar på 1700-talet og deltok mellom anna i sjuårs-krigen, den bayerske arvefylgjekrigen og krigar mot Tyrkia.

Sitat
[1.15] „Švejku, dobytku, himmellaudon, držte hubu! Buď jste takový rafinovaný ničema, nebo jste takový velbloud a blboun nejapný. Jste samý příklad, ale povídám vám, se mnou si nehrajte. Odkud jste přived toho psa? Jak jste k němu přišel? Víte, že patří našemu panu plukovníkovi, který si ho odvedl, když jsme se náhodou potkali? Víte, že je to světová ohromná ostuda? Tak řekněte pravdu, ukrad jste ho, nebo neukrad?“
Božetěchen flag
Google søk

Božetěch var ein mann frå Košíře som spesialiserte seg på å stela hundar og heva finnarløn på grunnlag av avis-annonsar for dei sakna dyra. Švejk finn det på sin plass å nemna dette for Lukáš midt under den strenge irettesetjinga etter at overløytnanten hadde fått vita at Max var stolen.

Sitat
[1.15] Nějakej Božetěch z Košíř, ten se jen tak živil. Ukrad vždycky psa, pak hledal v inserátech, kdo se zaběh, a hned tam šel.
General Folliot de Crenneville, Franzen flag
*22.3.1815 Sopron - †22.6.1888 Gmunden
Wikipedia de Google søk

Folliot de Crenneville vert nemnd i ein song Švejk syng, han brukar namnet Grenevil.

Bakgrunn

Folliot de Crenneville var ein austerriksk greve og general frå ei kjend militærslekt av fransk avstamning. Han tenestegjorde i den austerrikske hæren både i Kroatia, Italia og Böhmen og var òg ein periode Austerrike sin militære utsending ved hoffet i Paris. Mellom anna deltok han i slaget ved Solferino der han vart såra. Seinare i karrieren vart han øvstkommanderande for det 75. infanteriregimentet i Jindřichův Hradec.

Linkar

Kjelde: Milan Hodík

Sitat
[1.15] Nadporučík se odvrátil, vzdychl a uznal za vhodné místo se Švejkem obírat se raději bílou kávou.Švejk šukal již v kuchyni a nadporučík Lukáš slyšel zpěv Švejkův:
Mašíruje Grenevil
Prašnou bránou na špacír,
šavle se mu blejskají,
hezký holky plakají
Index Back Forward I. Bak fronten Hovudpersonen

15. Katastrofe


© 2009 - 2018 Jomar Hønsi Sist oppdatert: 19/8-2018