Hovudpersonen

Den gode soldat Švejk

Hovudpersonen Change languageChange language
Change languageChange language

Personar

Romanen på nettŠvejk museumŠvejk CentralReisedagbokBlogFacebookKontakt

Franz Ferdinand og Sophie ved avreisa frå rådhuset i Sarajevo, 5 minutt før attentatet 28.juni 1914.

Den gode soldaten Švejk er ein roman med eit uvanleg rikt persongalleri. I tillegg til dei mange som deltek direkte i handlinga, vert eit stort tal fiktive og reelle personar (og dyr) nemnde, enten i anekdotane til Švejk, direkte av forfattaren eller indirekte gjennom ord og uttrykk.

Denne sida inneheld ei oversikt over alle som er omtala i boka, frå Napoléon i innleinga til kaptein Ságner i dei siste linjene av den ufullførde del fire. Lista er sortert etter når personen fyrst blir nemnd. Kapitteloverskriftene er fritt omsette til nynorsk av utgjevarane av denne vev-sida. I januar 2014 manglar enno 20 omtalar.

  • Sitata er frå Jaroslav Šerák sin online-versjon av romanen og har linkar til det relevante kapittelet
  • Verktøylinjene har linkar for direkte oppslag i Wikipedia, Google søk og Švejk online.

Enkelte namn manglar i Odd Bang-Hansen si norske oversetjing av Švejk (som er forkorta). Dette gjeld til dømes heile innleiinga. Tsjekkiske namn er i den norske utgåva skrivne utan aksentar og i nokre høve fornorska.

Personnamna har farge etter rolla dei har i forteljinga, vist med fylgjande døme: Doktor Grünstein som tek direkte del i handlinga, Heinrich Heine som historisk person, og Ferdinand Kokoška som oppdikta person, nemnd i dialogar eller anekdotar. Merk at ei rekkje tilsynelatande fiktive personar faktisk har klårt gjenkjennelege førebilete frå det verkelege liv. Sjå m.a. Lukáš og Wenzl.

>> Den gode soldat Švejk liste over folk som er omtala i romanen (584) Syn alle
>> I. Bak fronten
>> II. Ved fronten
>> III. Det ærerike samanbrotet
Index Back Forward II. Ved fronten Hovudpersonen

2. Švejks anabase til Budějovice

Xenofonen flag
*430 BC Athen - †355 BC ?
Wikipedia czdeenno Google søk

Xenofon vert nemd av forfattaren når han introduserer lesaren til omgrepet "anabasis". Xenofon eksemplifiserte anabasen ved å reisa der det skulle passa utan kart.

Bakgrunn

Xenofon var ein gresk hærfører, forfatter og historikar. Han er særlig kjend for sine historieskildringar frå samtidas Hellas, for sine skrifter om Sokrates, og for å vera opphavsmann til den fyrste augevitneskildringa me kjenner frå eit felttog i oldtida. Xenofons språk er klårt og tydelig, og har vore eit stilistisk førebilete. Sjubindsverket "Anabasis" skildrar greske leigesoldatar sin farefulle veg heim gjennom Vesleasia etter eit mislukka felttog i Persia, og er rekna som Xenofon sitt beste verk.

Temaet Xenofon og hans Anabasis var tydeleg velkjent for Jaroslav Hašek. I Brev frå fronten, Čechoslovan, 9.10 (26.9) 1916, dukkar namnet hans opp, eit av mange døme på forfattaren si interesse for antikkens Hellas. Det er òg eit av mange døme på attbruk i Švejk av fragment frå Hašek si tidlegare skriving.

Sitat
[2.2] Starověký válečník Xenofon prošel celou Malou Asii a byl bůhvíkde bez mapy. Staří Gotové dělali své výpravy také bez topografické znalosti. Mašírovat pořád kupředu, tomu se říká anabase. Prodírat se neznámými krajinami. Být obklíčeným nepřáteli, kteří číhají na nejbližší příležitost, aby ti zakroutili krk.
meir

Skrivst òg:Xenofón cz Xenophon de Xenophon en

Julius Cæsaren flag
*13.7.100 BC ? Roma - †15.3.44 BC Roma
Wikipedia czdeenlano Google søk

Julius Cæsar vert nemd av forfattaren når han introduserer lesaren til omgrepet "anabasis". Cæsar sine legionar kom seg til Gallarhavet utan kart. Sidan vert Cæsar nemnd att på ei av dei siste sidene i romanen.

Bakgrunn

Julius Cæsar var ein romersk hærførar, statsmann og forfattar. Han var riket sin mektigaste mann fram til han vart myrda av senator Brutus i 44 f.kr. Under Cæsar sitt styre vart riket sine grenser sterkt utvida, mellom anna med Britannia. På høgda av si makt hadde han tittlen "dictator in perpetuo". Han gjennomførde mange reformer, mellom anna vart administrasjonen sterkt sentralisert.

Sitat
[2.2] Tam někde na severu u Galského moře, kam až se také dostaly římské legie Caesarovy bez mapy, řekly si jednou, že se zas vrátí a pomašírujou jinou cestou, aby ještě víc toho užily, do Říma. A dostaly se tam také. Od té doby se říká patrně, že všechny cesty vedou do Říma.
meir

Skrivst òg:Julius Caesar cz Julius Cäsar de Julius Caesar en Gaius Iulius Caesar la

Mašků, Toníčeken flag
Google søk

Mašků hadde stukke av frå "Landwehr" men vart fakka like etter. Han var gift med niesa til den gamle kona som hjelpte Švejk ved Vráž. Siste nytt var at han hadde mista ein fot ved fronten.

Sitat
[2.2] „U nás byl taky jeden takovej nezbeda. Ten měl ject do Plzně k landvér, nějakej Toníček Mašků,“ povzdechla si babička, „von je vod mojí neteře příbuznej, a vodjel. A za tejden už ho hledali četníci, že nepřijel ku svýmu regimentu. A ještě za tejden se vobjevil u nás v civilu, že prej je puštěnej domů na urláb. Tak šel starosta na četnictvo, a voni ho z toho urlábu vyzdvihli. Už psal z fronty, že je raněnej, že má nohu pryč.“
meir
Melicháreken flag
WebGoogle søk

Melichárek var bonde og bror til den gamle kona frå Vráž. Han budde i Radomyšl i Dolejší ulice. Han var svært mistenksam mot Švejk og ville ikkje ha noko med han å gjera ettersom han tok han for desertør.

Bakgrunn

skal eigentleg ha heitt Václav Melichar og budde i Dolejší ulice, akkurat som forfattaren skreiv. I fylgje etterkomarane skal Hašek ha vore i Radomyšl i 1915 og kona til Melichár skal ha kokt bramborovka til han. Mysteriet er korleis Hašek kan ha kome seg heilt hit utan å ha vorte oppdaga (avstanden er 60 km).

Kjelde: Ivana Šibková

Sitat
[2.2] V Radomyšli Švejk našel k večeru na Dolejší ulici za Floriánkem pantátu Melichárka. Když vyřídil mu pozdrav od jeho sestry ze Vráže, nijak to na pantátu neúčinkovalo. Chtěl neustále na Švejkovi papíry. Byl to nějaký předpojatý člověk, poněvadž mluvil neustále něco o raubířích, syčácích a zlodějích, kterých se síla potlouká po celém píseckém kraji.
meir
Herrmannen flag
Google søk

Herrmann var ein jøde i Vodňany som kjøpte militærutstyr og selde det vidare til hæren. Her kunne Švejk selgja uniforma si, meinte i alle fall landstrykaren i Švarcenberský ovčín.

Sitat
[2.2] „Tak ten si nech. V tom se na venkově chodí. Potřebuješ kalhoty a kabát. Až budeme mít ten civil, tak kalhoty a kabát prodáme židovi Herrmanovi ve Vodňanech. Ten kupuje všechno erární a zas to prodává po vesnicích.
meir
Jarešen flag
Google søk

Jareš var damvaktar frå Ražice, farfar hans vart avretta som desertør under Napoleonskrigane. Dette kan den gamle gjetaren i Švarcenberský ovčín fortelja.

Bakgrunn

(Antonín) var bestefar til forfattaren. Sjå Jareš.

Sitat
[2.2] Z Ražic za Protivínem syn Jarešův, dědeček starýho Jareše, baštýře, dostal za zběhnutí prach a volovo v Písku. A před tím, než ho stříleli na píseckých šancích, běžel ulicí vojáků a dostal 600 ran holema, takže smrt byla pro něho vodlehčením a vykoupením.
meir
Jarešen flag
Google søk

Jareš var farfar til damvaktar frå Ražice, og vart avretta som desertør under Napoleonskrigane. Dette kjem fram under opphaldet i Švarcenberský ovčín.

Bakgrunn

(Antonín) var bestefar til forfattaren. Sjå Jareš.

Sitat
[2.2] Z Ražic za Protivínem syn Jarešův, dědeček starýho Jareše, baštýře, dostal za zběhnutí prach a volovo v Písku. A před tím, než ho stříleli na píseckých šancích, běžel ulicí vojáků a dostal 600 ran holema, takže smrt byla pro něho vodlehčením a vykoupením.
meir
Fürst Schwarzenberg, Johann Nepomuken flag
*29.5.1860 Wien - †1.10.1938 Wien
Web Wikipedia czdeenno Google søk

Schwarzenberg vert nemd av den gamle gjetaren i Švarcenberský ovčín. Han fortel at den gamle Schwarzenberg drog rundt i vanleg kjerre men at den unge fyrsten køyrer rundt i automobil, og at Vårherre kjem til å gni bensin i trynet på han ein vakker dag.

Bakgrunn

Schwarzenberg er truleg personen som er omtala som gamle fyrst Schwarzenberg. Han var familieoverhovud i Krumlov-greina av adelsslekta Schwarzenberg som hadde store eigedomar i Böhmen from til 1918. Han var den 9. fyrste av Schwarzenberg og 7. hertug av Krumlov.

Sitat
[2.2] Dyť vona i ta naše vrchnost už roupama nevěděla co dělat.Starej pán kníže Švarcenberg, ten jezdil jen v takovým kočáře, a ten mladej knížecí smrkáč smrdí samým automobilem. Von mu pánbůh taky ten benzin vomaže vo hubu.“
meir
Fürst Schwarzenberg, Adolf Johannen flag
*18.8.1890 Hluboká nad Vltavou - †27.2.1950 Bordighera
Wikipedia czdeenno Google søk

Schwarzenberg vert nemd av den gamle gjetaren i Švarcenberský ovčín. Han fortel at den gamle Schwarzenberg drog rundt i vanleg kjerre men at den unge fyrsten køyrer rundt i automobil.

Bakgrunn

Schwarzenberg er truleg personen som er omtala som den unge fyrst Schwarzenberg. Han var den 10. fyrste av Schwarzenberg og 8. hertug av Krummau (Krumlov). Eigedomane til slekta vart fyrst konfiskerte av nazistane i 1938, deretter vart han utvist grunna Beneš-dekreta i 1945.

Ein anna mogeleg kandidat er Karl V. Schwarzenberg frå Orlík-greina av slekta. Han døydde ved den serbiske fronten i 1914. I så fall var den gamle Schwarzenberg Karl IV som døydde året før.

Linkar

Sitat
[2.2] Dyť vona i ta naše vrchnost už roupama nevěděla co dělat.Starej pán kníže Švarcenberg, ten jezdil jen v takovým kočáře, a ten mladej knížecí smrkáč smrdí samým automobilem. Von mu pánbůh taky ten benzin vomaže vo hubu.“
meir
Koříneken flag
Google søk

Kořínek vert arrestert av politiet i Skočice for oppvigleri. Han hadde sagt at etter krigen ville ein bli kvitt keisarar og at fyrsteslektene ville få eigedomane sine konfiskert. Denne landstrykaren Švejk og den gamle gjetaren i Schwarzenberg-sauehuset.

Sitat
[2.2] „Na to se mu, hochu, teď každej vykašle,“ rozdrážděně promluvil ovčák, „máš bejt při tom, když se sejdou sousedi dole ve Skočicích. Každej tam má někoho, a to bys viděl, jak ti mluvějí. Po tejhle válce že prej bude svoboda, nebude ani panskejch dvorů, ani císařů a knížecí statky že se vodeberou. Už taky kvůli takovej jednej řeči vodvedli četníci nějakýho Kořínka, že prej jako pobuřuje. Jó, dneska mají právo četníci.“
meir
Strážmistr Flanderkaen flag
Google søk
flanderka.jpg

Flanderka held vakt over Švejk

Flanderka var lensmann i Putim og mannen bak spionmistanken mot Švejk. Han rekna seg som svært dyktig til å forhøyra og fann straks ut at Švejk var russisk spion, noko han vart sikrare og sikrare på til fleire dråpar han fekk innabords. På den andre sida forsnakka både han og betjenten seg så ille både om krigssituasjonen, om ein russisk prins som framtidig konge av Böhmen, om keisar Franz Joseph I. som dreit ut heile Schönbrunn, at dei måtte kalla inn vitskremde gamle Pejzlerka for å svergja på at ho aldri måtte fortelja det ho hadde høyrt.

Sitat
[2.2] Četnickému strážmistrovi Flanderkovi se situace, čím déle psal tou podivnou úřední němčinou, vyjasňovala, a když skončil: „So melde ich gehorsam, wird der feindliche Offizier heutigen Tages, nach Bezirksgendarmeriekommando Písek, überliefert,“ usmál se na své dílo a zavolal na četnického závodčího. „Dali tomu nepřátelskému důstojníkovi něco jíst?“
meir
Oberleutnant Bergeren flag
Google søk

Berger var ein pliktoppfyllande obrlajtnant frå artilleriet som i fylgje Národní politika hadde oppretta eit observasjonspunkt i eit tre og gøymd seg der i to veker for å unngå å verta teken til fange. Då hans eigne troppar kom tilbake datt han ned og slo seg i hel. Historia vert fortald av FlanderkaPutim gendarmeristasjon.

Sitat
[2.2] To jsou, pane závodčí, povahy. K tomu je třeba ocelových nervů u takového člověka, sebezapírání, tvrdosti a nadšení. Kdyby bylo v Rakousku takové nadšení... ale nechme toho raději. I u nás jsou nadšenci. Četli v ,Národní politice’ o tom obrlajtnantovi Bergrovi od dělostřelectva, který si vylezl na vysokou jedli a zřídil si tam na větví beobachtungspunkt?
meir
Strážmistr Bürgeren flag
Google søk

Bürger var lensmann i Putim før Flanderka. Han forhøyrde ingen, sende dei berre vidare til Písek.

Sitat
[2.2] Vzpomněl si na svého předchůdce strážmistra Bürgera, který se zadrženým vůbec nemluvil, na nic se ho netázal a hned ho poslal k okresnímu soudu s krátkým raportem: „Dle udání závodčího byl zadržen pro potulku a žebrotu.“ Je to nějaký výslech?
meir
Pepík Vyskočen flag
Google søk
vyskoc.jpg

Flanderka instruerer Pepík Vyskoč

vyskoc2.jpg

K.L. Kukla, "Konec bahna Prahy", 1927, s.312

vyskoc.png

Polední list, 19.4.1936

Pepík Vyskoč var ein landsbyidiot som Flanderka fekk inn som angivar. Han vart fortald at han skulle rapportera alle som sa keisaren var eit naut og liknande. Han tok det så bokstaveleg at han gjekk rundt og sa at vaktmeister Flanderka sa at keisaren var eit krøter og at tingen ikkje kunne vinnast. Dette vart han arrestert for og dømd til tolv år ved militærdomstolen i Praha. Namnet fekk han avdi han mekra som ei geit og hoppa høgt når nokon snakka til han.

Bakgrunn

Dette er ein figur som nokså sikkert er inspirert av Václav Kompert (eller Kompich?), og kjend som Venca Vyskoč. Ein svært overbevisande samanheng vert lagd from av Sergey Soloukh (2015) som viser til at denne originalen frå Praha hadde fleire slåande likheiter med romanfiguren. "Venca" gjekk ofte på U Fleků, ein skjenkestad forfattaren kjende svært godt. Vyskoč dukkar opp i fleire bøker som er utgjevne dei siste tretti åra, opplysningane er stort sett dei same. I boka Jak se bavila Praha (2009) skriv forfattarane Miloš Heyduk og Karel Sýs rett ut (s.137) at Venca var førebilete for Pepík.

Då "Venca" døydde 18. september 1926 i ein alder av 65 nemnde fleire riksaviser hendinga. Lidové noviny skreiv til og med ein meir detaljert nekrolog. Václav Kompert var ein tidlegare kelnar som hadde hatt motgang i livet, noko som hadde gått ut over den mentale helsa hans. Han byrja å vanka rundt på skjenkestadene, mekra og hoppa ved borda, og samla inn pengar etter opptrinnet. Han vart ein velkejnd men tragisk figur i Praha og heldt seg mykje i området rundt Václavské náměstí. Omtalen i denne nekrologen er så tett opp til Jaroslav Hašek sin eigen omtale at det ikkje er det minste tvil kvar inspirasjonen kom frå.

Augustín Knesl noterte seg òg samanhengen mellom "Venca Vyskoč" og Pepík Vyskoč i fylgjetongen sin i Večerní Praha (1983), og viser til ein artikkel av Karel Ladislav Kukla i České Slovo frå 1924.

Ein tvilsam link til Lipnice

Langt mindre truverdig er Vladimír Stejskal sin påstand frå 1953 om at inspirasjonen var ein landsbyoriginal frå traktene rundt Lipnice nad Sázavou. Bevismaterielet er tynt: reint bygdesnakk og det faktum at Jaroslav Hašek skreiv denne delen av romanen like etter at han kom til Lipnice.

Linkar

Kjelde: Sergey Soloukh, Karel Ladislav Kukla, Augustín Knesl

Sitat
[2.2] Toho si dal zavolat a řekl k němu: „Víš, Pepku, kdo to je starej Procházka?“ „Méé.“„Nemeč, a pamatuj si, že tak říkají císaři pánu. Víš, kdo je to císař pán?“ „To je číšaš pán.“ „Dobře, Pepku. Tak si pamatuj, že když někoho uslyšíš mluvit, když chodíš po obědech od domu k domu, že je císař pán dobytek nebo podobně, hned přijď ke mně a oznam mně to.
meir

Skrivst òg:Pepek Vyskoč Parrott Pepku Hopp Reiner Joey Jump Sadlon

Starej Procházkaen flag
Wikipedia czen Google søk

Starej Procházka vart nemnd av Flanderka då han rekrutterte Pepík Vyskoč som angivar.

Bakgrunn

Starej Procházka var eit tsjekkisk aukenamn på keisar Franz Joseph I. I 1901 vitja han Praha og det kom ut eit bilete av han på spasertur på Most císaře Františka I., no Most Legii. Biletet var frå opninga av brua 14. juni og hadde tittelen Procházka na mostě. "Procházka" er eit vanleg tsjekkisk etternamn som tilnærma betyr "spasertur".

Sitat
[2.2] Toho si dal zavolat a řekl k němu: „Víš, Pepku, kdo to je starej Procházka?“ „Méé.“„Nemeč, a pamatuj si, že tak říkají císaři pánu. Víš, kdo je to císař pán?“
meir

Skrivst òg:Old Procházka English Alte Prochazka Reiner

Četník Rampaen flag
Google søk

Rampa var ein gendarm (četnik) i Putim som var på vakt-runde i landsbyane rundt om då Švejk var der, men no sat og spela kort på U černého koně i Protivín.

Sitat
[2.2] Strážmistr zůstal sedět na strážnici vedle Švejka na kavalci prázdné postele četníka Rampy, který měl do rána službu, obchůzku po vesnicích, a který v tu dobu klidně seděl „U černého koně“ v Protivíně a hrál s obuvnickými mistry mariáš, vykládaje v přestávkách, že to Rakousko musí vyhrát.
meir
Pejzlerkaen flag
Google søk

Pejzlerka var ei gammal kone i teneste på politistasjonen i Putim. Ho gjekk i skytteltrafikk til Na Kocourku etter drikkevarer. Uheldigvis kom ho òg til å overhøyra dei politisk uheldige utsagna gendarmane kom med i fylla og måtte morgonen etter svergja frafor krossen på å halda tett.

Sitat
[2.2] A bába Pejzlerka, která jim posluhovala, se opravdu proběhla. Po večeři se cesta mezi četnickou stanicí a hospodou „Na Kocourku“ netrhla. Neobyčejně četné stopy těžkých velkých bot báby Pejzlerky na té spojovací linii svědčily o tom, že strážmistr si vynahražuje plnou měrou svou nepřítomnost „Na Kocourku“.
meir
Nikolaj Nikolajevitsjen flag
*18.11.1856 St.Petersburg - †5.1.1929 Antibes
Wikipedia czdeennoru Google søk

Nikolaj Nikolajevitsj er nemnd i avsløring om kva som vard sagt av upatriotiske synspunkt under kalaset på gendarmeri-stasjonen. Nikolaj Nikolajevitsj var snart i Přerov skal Flanderka ha sagt.

Bakgrunn

Nikolaj Nikolajevitsj var russisk øvstkommanderande frå krigsutbrotet fram til august 1915. Etter det tok syskenbarnet hans tsar Nikolaj II personleg over kommandoen. Dette var eit resultat av tilbakeslaga sommaren 1915 då Russland vart drivne ut av Polen og Galicia.

Sitat
[2.2] Nakláněje se k uchu strážmistra, šeptal: „Že jsme všichni Češi a Rusové jedna slovanská krev, že Nikolaj Nikolajevič bude příští týden v Přerově, že se Rakousko neudrží, aby jen, až bude dál vyšetřován, zapíral a pletl páté přes deváté, aby to vydržel do té doby, dokud ho kozáci nevysvobodí, že už to musí co nejdřív prasknout, že to bude jako za husitských válek, že sedláci půjdou s cepy na Vídeň, že je císař pán nemocný dědek a že co nejdřív natáhne brka, že je císař Vilém zvíře, že mu budete do vězení posílat peníze na přilepšenou a ještě víc takových řečí...“
meir

Skrivst òg:Nikolaj Nikolajevič cz Nikolai Nikolajewitsch de Nicholas Nikolaevich en Николай Николаевич ru

Chauraen flag
Google søk

Chaura var slaktar frå Kobylisy, nemnd av Švejk i anekdote han fortel vaktaren sin på veg frå Putim til Písek.

Sitat
[2.2] „To byl bych si nikdy nemyslil,“ vykládal Švejk, „že taková cesta do Budějovic je spojena s takovejma vobtížema. To mně připadá jako ten případ s řezníkem Chaurou z Kobylis. Ten se jednou v noci dostal na Moráň k Palackýho pomníku a chodil až do rána kolem dokola, poněvadž mu to připadalo, že ta zeď nemá konce.
meir
Palacký, Františeken flag
*14.6.1798 Hodslavice - †26.5.1876 Praha
Wikipedia czdeen Google søk

Palacký er nemnd av Švejk i anekdote om slaktaren Chaura som går i ring rundt Palacký-monumentet ved Moráň ei heil natt. I bok 3 i Budapest vert han sitert av Dub på fylgjande: om Austerrike ikkje fanst ville me måtta skapa det.

Bakgrunn

Palacký var ein tsjekkisk historikar og politikar som spela ei sentral rolle i den tsjekkiske nasjonale oppvakning på 1800-talet. Han fekk tilnamnet otec národa, nasjonens far. Han var lojal mot Austerrike men vart meir radikal etter det Austerriksk-Ungarske Ausgleich i 1867. Dei fleste tsjekkarar mislikte at Ungarn fekk ein eigen status i Imperiet, og det vekte harme at Franz Joseph I ikkje ville lata seg krona til konge av Böhmen.

Sitat
[2.2] „To byl bych si nikdy nemyslil,“ vykládal Švejk, „že taková cesta do Budějovic je spojena s takovejma vobtížema. To mně připadá jako ten případ s řezníkem Chaurou z Kobylis. Ten se jednou v noci dostal na Moráň k Palackýho pomníku a chodil až do rána kolem dokola, poněvadž mu to připadalo, že ta zeď nemá konce.
meir
Rytmistr Königen flag
Google søk

König var stasjons-sjef (rytmistr) ved Bezirksgendarmeriekommando i Písek, og svært pliktoppfyllande, ein glitrande byråkrat. "Dersom me skal vinna krigen", sa han, "må 'a' vera 'a' og 'b' vera 'b' og det må alltid vera prikk over 'i'-en". Han tok i mot Švejk og sende han heilt korrekt vidare til regimentet sitt som den gode soldaten i fleire dagar forgjeves hadde prøvd å finna.

Bakgrunn

er klårt ein oppdikta person. Stillinga det er snakk om her vart halden av ingen ringare enn Theodor Rotter, og det under heile krigen.

Sitat
[2.2] A opravdu bylo to hrozné, když strážmistr poslal pro velitele stanice, rytmistra Königa. První slovo rytmistrovo bylo: „Dýchněte na mne.“ „Teď to chápu,“ řekl rytmistr, zjistiv nesporně situaci svým bystrým, zkušeným čichem, „rum, kontušovka, čert, jeřabinka, ořechovka, višňovka a vanilková. Pane strážmistr,“ obrátil se na svého podřízeného, „zde vidíte příklad, jak nemá četník vypadat. Takhle si počínat je takový přečin, že o tom bude rozhodovat vojenský soud. Svázat se s delikventem želízky. Přijít ožralý, total besoffen. Přilézt sem jako zvíře! Sundejte jim to!“
meir
Strážmistr Matějkaen flag
Google søk

Matějka var vaktmeister ved Bezirksgendarmeriekommando i Písek. Han er ivrig at å koma seg avgarde for å spela "Schnaps" nede ved Otava, men König held han tilbake, og han tenkte at politisjefen kunna kyssa han bak med alle rapportane sine.

Sitat
[2.2] Rytmistr studoval „bericht“ četnického strážmistra z Putimě o Švejkovi. Před ním stál jeho četnický strážmistr Matějka a myslel si, aby mu rytmistr vlezl na záda i se všemi berichty, poněvadž dole u Otavy čekají na něho s partií „šnopsa“.
meir
Herkulesen flag
Wikipedia czdeenno Google søk
hercules.jpg

Herkules på jobb

Herkules sitt namn vert brukt av rytmistr König når Švejk fortel han om kor hardt han prøvde i finna regimentet sitt. Utrykket er "ein Herkulesjobb".

Bakgrunn

Herkules var ein gresk halvgud, son av Zevs, som var kjend for styrken sin. Det greske namnet er Herakles er betre kjendt. Oppgåvene her Herkules som er nemnde her var det tolv av, sjølv kvar for seg ei utfordring.

Sitat
[2.2] „To byla herkulovská práce,“ řekl konečně, když se zalíbením naslouchal Švejkovu líčení, jak ho to mrzí, že se nemohl tak dlouho dostat k pluku, „na vás musela být mohutná podívaná, když jste se kroutil kolem Putimi.“
meir

Skrivst òg:Héraklés cz Hercules en Hercules la

Hostinský Rampaen flag
Google søk

Rampa var ein kneipevert i Královské Vinohrady, nemnd i forbifarten av Švejk når han fortel rytmistr König ved Bezirksgendarmeriekommando Písek at det ville vore fåfengt å opplysa vachmajstr Flanderka i Putim om kva han heitte og kva regiment han høyrde til.

Bakgrunn

Rampa (Josef) eigde faktisk ein pub i Královské Vinohrady som adresse-boka for 1910 her viser.

Sitat
[2.2] „Proč jste v Putimi neupozornil, že se jedná o omyl?“ „Poněvadž jsem viděl, že je to marný, s ním mluvit. To už říkal starej hostinskej Rampa na Vinohradech, když mu chtěl někdo zůstat dlužen, že přijde někdy na člověka takovej moment, že je ke všemu hluchej jako pařez.“
meir
Fähnrich Koťátkoen flag
Google søk

Koťátko var ein fenrik i IR91 som var vitne til at Švejk dukka opp på kaserna i Budějovice, og såg at Lukáš dermed svima av. Seinare fortalde han om hendigna, og at Švejk stod i giv akt under heile seansen.

Sitat
[2.2] U celé té scény byl praporčík Koťátko, který později vypravoval, že po tom hlášení Švejkově nadporučík Lukáš vyskočil, chytil se za hlavu a upadl naznak na Koťátko, a že když ho vzkřísili, Švejk, který po celou tu dobu vzdával čest, opakoval: „Poslušně hlásím, pane obrlajtnant, že jsem opět zde!“
meir
Einjährigfreiwilliger Materna, Františeken flag
Google søk

Materna var ein eittårsfrivillig og kameraten til Marek. Sistnemnde mistok ein artillerioffiser for Materna, slo luva av han som ein venleg gest men feiltakelsen kosta Marek dyrt, han sat no på cella med Švejk.

Bakgrunn

Materna var eigar av U Valšů (frå adresse-boka 1910) og dermed ein person Jaroslav Hašek sikkert har kjendt, og som kan ha inspirert fortattaren i dette høvet.

Sitat
[2.2] Stalo se to tak, že ten poručík od dělostřelectva stál v noci pod podloubím a patrně čekal na nějakou prostitutku. Byl obrácen k němu zády a jednoročnímu dobrovolníkovi připadal, jako by to byl jeho jeden známý jednoročák, Materna František.
meir
Antonen flag
Google søk

Anton var artillerioffisren Marek mistok for František Materna.

Sitat
[2.2] Může být,“ připouštěl jednoroční dobrovolník, „že při té tahanici padlo pár pohlavků, ale to myslím nic na věci nemění, poněvadž je to vyložený omyl. On sám přiznává, že jsem řekl: ,Servus, Franci’ a jeho křestní jméno je Anton. To je úplně jasné. Mně snad může škodit jenom to, že jsem utekl z nemocnice, a jestli to praskne s tím ,krankenbuchem’...
meir
Doktor Masáken flag
Google søk

Masák var ein doktor frå Žižkov, svogeren til Marek som hjelpte han å dryga ut opphaldet på militærsjukehuset i České Budějovice.

Sitat
[2.2] Do Budějovic byl přeložen můj pošvagřenec Dr Masák ze Žižkova a tomu mohu děkovat, že jsem se tak dlouho v nemocnici udržel. Byl by to se mnou dotáhl až k supravisitě, když jsem to ale tak zkazil s tím nešťastným ,krankenbuchem’!
meir
Ikarosen flag
Web Wikipedia czdeenno Google søk

Ikaros vert trekt fram av Marek når han fortel om uhella sine og at "Hovmod står for fall".

Bakgrunn

Ikaros er i greske sagn son til Daidalos, og er kjend for forsøket på å flykta frå Kreta med påklistra venger festa med voks. Han vart åtvara mot ikkje å flyga for nør sola, han brydde seg ikkje om dette rådet, voksen smelta, vengene datt av og Ikaros fall mot jorda og drunka i sjøen.

Sitat
[2.2] Pýcha předchází pád. Všechna sláva polní tráva. Ikarus si spálil křídla. Člověk by chtěl být gigantem - a je hovno, kamaráde.
meir

Skrivst òg:Icarus en

Oberst Schröderen flag
Google søk

Schröder var oberst og øvstkommanderande for IR91 Ersatzbattailon i Budějovice og Bruck an der Leitha, og spela ei framståande rolle i dei fire kapitla der handlinga føregår på desse staden. Av Marek vert han framstild som ei bølle og eit svin men forfattaren tilkjenner han seinare ein viss rettferdssans. Hans inkompetanse er det likevel ingen tvil om, ein eigenskap han deler med dei fleste offiserar i K.u.k Heer.

I [2.4] under oppklåringa av skandalen i Királyhida med brevet til Lukáš vert han meir sympatisk omtala: det kjem det fram at Schröder enno var eit svin, men han kunne òg kan forsvara sine eigne menn, til og med tsjekkarar. Schröder likar ikkje ungararar og det kjem fram at han tidlegare har tenestegjord i Ungarn, spesielt nemner han Eger.

Schröder sette pris på Švejk sitt mot og lojalitet då han svalgde det kompromitterande brevet for å verna sin obrlajtnant, og han utnemnde personleg den gode soldaten til kompaniordonnans. Schröder forsvinn ut av handlinga når marsjbataljonen reiser til fronten.

Bakgrunn

Identiteten til Schröder har lenge vore uklår, men han skulle i fylgje Bohumil Vlček ha vore kommandant for IR91 Ersatzbattailon i Budějovice og deretter ei kort stund i Bruck an der Leitha. Dette samsvarar godt med romanen, men det virkar likevel som om Vlček forveksla namna avdi obersten som var sjef for IR91 Ersatzbattailon på den aktuelle tida heitte Schlager. For meir utfyllande informasjon, sjå Karl Schlager.

Kjelde: Bohumil Vlček, VHA, ÖSTA

Sitat
[2.2] Obrst Schröder přijel na mne přímo na koni a div mne nepovalil na zem. ,Donnerwetter,’ zařval, až to bylo slyšet jistě na Šumavě, ,was machen Sie hier, Sie Zivilist?’ Odpověděl jsem mu slušně, že jsem jednoroční dobrovolník a že se zúčastňuji cvičení.
meir
Einjährigfreiwilliger Wohltaten flag
Google søk

Wohltat var ein eittårsfrivilleg, seinare korporal, som Schröder brølande hadde fortald Marek om som eitt framståande døme på militær heroisk dyd, i motsetning til Marek sjølv. Wohltat vart forfremja endå ein gong, fem minutt etter å ha vorten sprengd i filler av ein granat.

Sitat
[2.2] Jednoroční dobrovolník Wohltat, byv po odbyté zkoušce povýšen na kaprála, dobrovolně přihlásil se na frontu a zajal 15 nepřátel a při odevzdávání jich byl roztržen granátem. Za pět minut došel pak rozkaz, že jednoroční dobrovolník Wohltat je povýšen na kadeta.
meir
Svatá Anežkaen flag
*20.1.1211 Praha - †6.3.1282 Praha
Wikipedia czdeen Google søk

Svatá Anežka vart brukt ironisk av Marek til arrestvakta som forakteleg vart kalla " St.Agnes av det 91. regiment".

Bakgrunn

Svatá Anežka var dotter av kong Otakar I av Böhmen, men gav avkall på livet på toppen for å via seg til relegionen og dei sjuke.

NB! Det finst fleire St.Agnes så det er ikkje sikkert det er denne persoene som er meint.

Sitat
[2.2] Aniž by vstal ze slamníku, oslovil jednoroční dobrovolník profousa touto řečí: „Jak jest to vznešené a krásné, vězně navštěvovati, svatá Anežko 91. regimentu! Buď vítán, anděli dobročinnosti, jehož srdce jest naplněno soucitem. J
meir

Skrivst òg:Heilige Agnes de Saint Agnes en

Pusjkin, Alexandren flag
*6.6.1799 Moskva - †10.2.1837 Sankt Petersburg
Wikipedia czdeennoru Google søk

Pusjkin er nemnd av Marek som samaliknar monarkiet med Pusjkin sin onkel, som var så godt som eit lik og venta på døden.

Bakgrunn

Pusjkin var ein russisk forfattar frå den romantiske epoke, av mange rekna som Russlands største diktar og grunnleggjar av den moderne russiske litteratur.

Sitat
[2.2] „Milý příteli,“ vykládal dál, „pozorujeme-li to všechno v měřítku naší milé monarchie, dospíváme neodvolatelně k tomu závěru, že je to s ní právě tak jako se strýcem Puškina, o kterém ten napsal, že nezbývá jen, poněvadž strýc je chcíplotina,
meir

Skrivst òg:Puškin cz Puschkin de Pushkin en

Kočí, Bedřichen flag
*2.3.1869 Mladá Boleslav - †17.1.1955 Praha
Web Wikipedia cz Google søk

Kočí ga ut boka Kjelder til økonomisk velstand som Marek referer til når han beskriv språkbruken til underoffiserane ved regimentet. Det dreiar seg mest om namn på dyr.

Bakgrunn

Kočí var ein tsjekkisk utgivar, bokhandlar og forfattar. Han brukte ofte pseudonym. I dag er han mest kjend for dei teosofiske skriftene sine og publikasjonar om mental helse. Boka som er nemnd av Marek kom ut i 1906 og er på 910 sider. Den inneheld tema som krøterhald, sukkerdyrking, skogbruk, jordsmonn... Ingen spesifikk forfattar er nemnd, så det kan vera eit oppslagsverk.

Zdroje hospodářského blahobytu: kniha pro každého kdo chce brzo a poctivě zbohatnout (B. Kočí 1906) pův. vazba, 910 stran. Témata jsou uspořádána abecedně A–Ž: cukrovarnictví, dobytek, lesní hospodářství, půda atd.

Sitat
[2.2] Vytřískat nový válečný živý materiál a vojensky uvědomělá sousta pro jícny děl, k tomu je třeba důkladných studií přírodopisu nebo knihy ,Zdroje hospodářského blahobytu’, vydané u Kočího, kde vyskytuje se na každé stránce slovo: dobytek, prase, svině.
meir
Korporal Althofen flag
Google søk

Althof brukte det oppfinsame skjellsordet Engadin-geit på rekruttane. Dette kjem fram av Marek si forelesning for Švejk om språkbruken blandt underoffiserane.

Sitat
[2.2] U 11. kompanie kaprál Althof používá slova: engadinská koza. Svobodník Müller, německý učitel z Kašperských Hor, nazývá nováčky českými smraďochy, šikovatel Sondernummer volskou žábou, yorkshirským kancem a slibuje přitom, že každého rekruta vydělá.
meir
Gefreiter Mülleren flag
Google søk

Müller var ein visekorporal frå Kašperské Hory, lærar i det sivile, som bruka å tiltala rekruttane som tsjekkiske stinkdyr.

Sitat
[2.2] U 11. kompanie kaprál Althof používá slova: engadinská koza. Svobodník Müller, německý učitel z Kašperských Hor, nazývá nováčky českými smraďochy, šikovatel Sondernummer volskou žábou, yorkshirským kancem a slibuje přitom, že každého rekruta vydělá.
meir
Feldwebel Sondernummeren flag
Google søk

Sondernummer var ein sersjant som bruka å tiltala rekruttane som "Yorkshire-villsvin" og dessutan lova å flå dei og stoppa dei ut.

Sitat
[2.2] U 11. kompanie kaprál Althof používá slova: engadinská koza. Svobodník Müller, německý učitel z Kašperských Hor, nazývá nováčky českými smraďochy, šikovatel Sondernummer volskou žábou, yorkshirským kancem a slibuje přitom, že každého rekruta vydělá.
meir
Fähnrich Dauerling, Konraden flag
Google søk
drill_dauerling.png

Ei bok Dauerling las men neppe tok til seg

Dauerling tek aldri direkte del i soga men vert beskriven av Marek som ein spesielt dum og brutal fenrik. Han hadde fått eit slag i hovudet som liten, og deretter vore kjend for sin tette skalle, ein eigenskap han heller ikkje vart kvitt i vaksen alder.

Dermed passa han i fylgje Marek godt som offiser og ettersom han var son av ein oberst vart òg denne karrieren peika ut for han. Han gjekk på Pionierkadettenschule Hainburg, der han på ny utmerka seg med sin umåtelege dumskap, og når krigen braut ut kom han til IR91 i Budějovice som instruktør. Der vart han berykta for sin brutalitet mot dei tsjekkiske rekruttane heilt til major Wenzl fekk nok og sette han til veggs ein gong for alle.

Bakgrunn

Denne avskyelege fenriken har i sekundær-litterarturen om Švejk aldri vorte knytt til nokon verkeleg person, sjølv om dei negative eigenskapane hans (tydelegvis karikerte) nok er lånt frå ein eller fleire offiserar forfattaren kjende. Namnet Dauerling kan ikkje påvisast i nokon av dokumenta frå IR91 som ein kjenner til.

Ei mogeleg inspirasjonskjelde er likevel ein kaptein Otto Wimmer som Jan Vaněk kan fortelja var ein galning som stemna hesten sin for bataljonsrapport, tyranniserte soldatatene i marsjkompaniet, inntil han vart erstatta av Rudolf Lukas. Wimmer vart seinare kommandant for den 13.marsjbataljonen. Desse kom til fronten 15.august så frå då av kan Jaroslav Hašek på ny ha hatt med han å gjera. Samanhengen mellom Dauerling og Wimmer er likevel vag: det er til dømes stor skiland i rang mellom desse to (utan at dette nødvendigvis treng å ha vore viktig for forfattaren). Førebiletet er difor truleg ein yngre offiser.

Den gode soldat Švejk i fangenskap

Når det gjeld Dauerling er det av av stor interresse å samanlikna med Dobrý voják Švejk v zajetí (1917) der Dauerling har ei langt viktigare rolle enn i romanen. Omtalen av han frå forfattaren si side er bortimot identisk med Marek si utgåve i romanen: ulukke som barn, misdanna hovud, umåteleg dum og brutal, kadettskule i Hainburg, hadde lese Drill oder Erziehung (sjå Orth), rang Fähnrich osv. Men utover dette er det store skilnader, og frå Királyhida og utover er Dauerling hovudperson ved sida av Švejk. Han har faktisk ein del av rolla Lukáš får i romanen. Han tek vår gode soldat som tenar, denne stel ein hund til han, skandalen med Kákonyi er på plass med velkjende detaljar. Men likheitene med Lukáš avgrensar seg til omstenda, og i motsetning til Lukáš er og blir Dauerling ein usympatisk figur heilt til handlinga vert avslutta når han ved fronten ber Švejk skadeskyta seg for å sleppa unna vidare teneste. Soldaten drep han like godt ved eit vådeskot, men spørsmålet om det var overlagt let forfattaren stå ope …

Linkar

Sitat
[2.2] Když vypukla válka a všecky mladičké kadetíky udělali fähnrichy, dostal se do archu hainburských povýšenců i Konrád Dauerling a tak se dostal k 91. regimentu.“Jednoroční dobrovolník si oddechl a vypravoval dál: „Vyšla nákladem ministerstva vojenství kniha ,Drill oder Erziehung’, ze které vyčetl Dauerling, že na vojáky patří hrůza. Podle stupňů hrůzy že má též výcvik úspěch.
meir

Skrivst òg:Konrád Dauerling cz

Feldmarschall Conrad von Hötzendorf, Franz Xaver Josephen flag
*11.11.1852 Penzing - †25.8.1925 Bad Mergentheim
Wikipedia czdeenno Google søk
hotzendorf.jpg

Conrad i 1915.

Conrad er nemnd i samband med Marek sin omtale av Dauerling som delvis bruka Conrad sitt berykta sitat: Die Soldaten müssen so wie so krepieren.

Det kan ikkje stadfestast om sitatet er autentisk. Ein kan òg merka seg at Conrad fekk rangen Feltmarskalk fyrst i 1916, så Marek såg nok litt fram i tida under utgreinga si for Švejk (som logisk nok må ha funne stad alt i 1915).

Eit liknande situasjon og eit like grotesk sitat finn ein i Dobrý voják Švejk v zajetí (1917). Her er forfattaren meir konkret og hevdar at Conrad uttala at "Die Tschechen müssen so wie so krepieren" og at uttalelsen fann stad i tidleg i januar 1916 i Innsbruck framfor den 8. Infanteridivisjon. På liknande vis er Dauerling involvert men heller ikkje dette sitatet har det lukkast å verifisera.

Conrad dukkar opp på ny i draumen til Biegler på toget til Budapest. Det heng eit bilete av han på veggen i K.u.k. Gottes Hauptquartier. Her er han direkte omtala som sjef for generalstaben.

Bakgrunn

Conrad var austerriksk feltmarskalk og sjef for K.u.k. Generalstab dei tre fyrste åra av krigen. Han var kjend for si krigslyst i åra fram til 1914, spesielt skulle det "serbiske problemet" løysast med preventiv krigføring. Han sat som øvstkommandera dei tre fyrste krigsåra inntil han 1. mars 1917 vart avsett av den nye keisaren Karl I. Conrad er av mange rekna som ein av dei som må bera hovudansvaret for den katastrofale politikken som førde til utbrotet av 1. verdskrigen.

Dobrý voják Švejk v zajetí

"Die Tschechen müssen so wie so krepieren." To řekl též polní maršálek Conrad z Hötzendorfu počátkem ledna roku 1916 před 8. pěší divizí v Inšpruku.

Linkar

Sitat
[2.2] Jednou, když rozbil oko jednomu rekrutovi, vyjádřil se: ,Pah, was für Geschichte mit einem Kerl, muß so wie so krepieren.’ To říkal též polní maršálek Konrád z Hötzendorfu: ,Die Soldaten müssen so wie so krepieren.’
[3.1] Uprostřed pokoje, ve kterém po stěnách visely podobizny Františka Josefa a Viléma, následníka trůnu Karla Františka Josefa, generála Viktora Dankla, arcivévody Bedřicha a šéfa generálního štábu Konráda z Hötzendorfu, stál pán bůh.
meir

Skrivst òg:Konrád z Hötzendorfu Hašek

Hauptmann Adamičkaen flag
WebGoogle søk

Adamička var ein uvanleg apatisk kaptein ved garnisonen i Budějovice. Marek fortel Švejk om han i cella, og korleis han unnvik å ta affære med brutaliteten til Dauerling. Marek kan og fortelja at kaptein Adamička alt vart send til fronten, og hadde vorte avløyst av major Wenzl som sette Dauerling grundig på plass.

Bakgrunn

Offiseren Josef Adamička frå IR91 var utan tvil førebiletet til Hašek sin kaptein Adamička.

Kjelde: Radko Pytlík

Sitat
[2.2] „To bylo za hejtmana Adamičky, to byl člověk úplně apatický. Když seděl v kanceláři, tu se obyčejně díval do prázdna jako tichý blázen a měl takový výraz, jako by chtěl říct: ,Sežerte si mě, mouchy.’ Při batalionsraportu bůhví na co myslel. Jednou se hlásil k batalionsraportu voják od 11. kumpanie se stížností, že ho nazval fähnrich Dauerling na ulici večer českým prasetem. Byl to v civilu knihař, uvědomělý národní dělník.
meir
Major Wenzlen flag
Google søk
wenzel_ir91.jpg

Franz Wenzel, fyrste frå høgre.
Obrana lidu, 15.1 1972

Wenzl var major ved garnisonen i Budějovice og tok over etter kaptein Adamačka etter at denne vart send til fronten grunna sin påståtte retttferds-sans. Det var Wenzl som endeleg fekk bukt med fähnrich Dauerling sin brutale oppførsel ovafor tsjekkiske rekruttar. Major Wenzl hadde tsjekkisk kone og det han frykta mest av alt var krangel mellom folkeslaga. Dessutan hata han underoffiserar etter ein uheldig fylle-episode på eit hotell i Kutná Hora. Wenzl hadde rang som kaptein i Kutná Hora så han må ha vorte forfremja sidan. Han tek berre del i handlinga ein gong, i ein samtala med Ságner og Schröder på hotellet i Budějovice.

I Királyhida dukkar Wenzl sit namn opp på ny, men no tek han ikkje direkte del i handlinga. Han vert omtala i samband med Švejk og Lukáš' sin episode med Mikulášek, tenaren til Wenzl. Forfattaren kjem no med utfyllande opplysningar: Wenzl hadde vist seg komplett inkompetent ved Drina, der han hadde gjeven ordre om å øydeleggja ein ponton-bru medan halve bataljonen hans var att på andre sida. Her i Királyhida var han i ferd med å koma seg på fote att; han hadde vorte gjeven administrative oppgåver, og var dessutan sjef for skytebana i leiren. Wenzl tykkjest ikkje å ha tilhøyrt Švejk sin marsj-bataljon og forsvinn frå soga før avreisa deira til fronten.

Wenzl er med òg i Dobrý voják Švejk v zajetí og har omtrent same rolla. Til tider er omtalen i dei to bøkene nesten identisk.

Bakgrunn

Prototypen til major Wenzl var utan tvil Franz Wenzel, ein yrkesoffiser frå Liberec.

Kjelde: Bohumil Vlček, ÖSTA

Sitat
[2.2] O tom hejtmanovi Adamičkovi se pak říkalo, že má smysl pro spravedlnost, milý kamaráde, tak ho poslali do pole a namístě něho přišel sem major Wenzl. A to byl čertův syn, pokud se týkalo národnostních štvanic, a ten zaťal tipec fähnrichovi Dauerlingovi. Major Wenzl má za manželku Češku a má největší strach z národnostních sporů.
meir
Kadetstellvertreter Zítkoen flag
Google søk

Zítko var ein reservekadett frå skulen for eittårsfrivillige i Kutná Hora. Han hadde gått til avisa med fylle-episoden til major Wenzl. Desse to hadde hatt ein krangel gåande sidan Zítko hadde ytra fylgjande: "Kva er vel ein kaptein samanlikna med naturens storheit? Eit like så stort null som einkvar kadetstellvertreter".

Sitat
[2.2] ,Stačí,’ povídal kadetstellvertreter Zítko, ,zamyslit se nad tím, co je každý hejtman proti velebné přírodě. Stejná nula jako každý kadetstellvertreter.’ Poněvadž všichni vojenští páni byli tenkrát namazaní, chtěl hejtman Wenzl nešťastného filosofa Zítka zmlátit jako koně, a nepřátelství toto se stupňovalo a hejtman sekýroval Zítka, kde mohl, tím víc, poněvadž výrok kadetstellvertretera Zítka stal se pořekadlem. ,Co je hejtman Wenzl proti velebné přírodě?’ to znali po celé Kutné Hoře.
meir
Mlíčkoen flag
Google søk

Mlíčko var ein snekkar frå Vávrova třída som var den fyrste som såra i regimentet sitt. Han fekk trefoten sin avriven og vart dunka i skallen med under eit slagsmål på Apollo. Alt i fylgje det Švejk fortel Marek i arresten i Budějovice.

Sitat
[2.2] „O velkej stříbrnej medalii za udatnost, kterou dostal jeden truhlář z Vávrovy ulice na Král. Vinohradech, nějakej Mlíčko, poněvadž byl první, kterému u jeho regimentu utrh na začátku války granát nohu
meir
Kanonýr Jabůreken flag
Wikipedia czen Google søk
jaburek.png

Postkarte Kanonýr Jabůrek. Verlag: M. Schultz, Prag 1914 (ÖNB)

jaburek2.png

Národní Listy, 14.2.1886

Jabůrek var ein artillerist Marek og Švejk song om på cella i Budějovice. Synginga provoserte fram eit besøkt av vakthavande, løytnant Pelikán. Refrenget til songen er attgjeve nøyaktig i romanen, deler av vers 12 langt mindre.

Bakgrunn

Kanonýr Jabůrek var hovudfiguren i ei kjend songforteljing (cantastoria) Udatný rek kanonýr Jabůrek med bakgrunn i den preussisk-austerrikske krigen i 1866, men det er uvisst om den er bygd på faktiske hendingar. Rundt 1884 dukka den i alle fall opp som ein parodi og gramofonplater var til salgs så tidleg som i 1886. Jabůrek tok del i slaget ved Hradec Králové 3. juli 1866. Han får den eine kroppsdelen etter den andre avriven men held fram å lada kanona heilt til hovudet hans vert avskote og han melder til generalen at han ikkje lenger kan gjera honnør. Songen er skriven på tsjekkisk talemål.

Fyrste verset av songen vart utgjeven på postkort i 1914, her skrive på formell skrifteg tsjekkisk. Det var ein del av ein serie postkort med partriotiske songer som kom ut etter krigsutbrotet. Kvifor denne satiriske songen fekk plass i ei slik samling er det derimot vanskeleg å finna eit godt svar på. I 1986 laga Franz Hiesel eit radiohøyrespel basert på songen. Det vart kringkasta både i Vest-Tyskland (WDR) og Austerrike (ORF). Opp gjennom åra har kanoneren vorte nemnd fleire gonger i den tsjekkiske pressa.

a u kanonu stál
a pořád ládoval
a u kanonu stál
a furt jen ládoval

Linkar

KjeldeJaroslav Šerák, Hans-Peter Laqueur

Sitat
[2.2] Tak mně připadá,“ řekl jednoroční dobrovolník po krátké pomlčce, „že duch vojenský v nás upadá, navrhuji, milý příteli, abychom v noční tmě, v tichu našeho vězení si zazpívali o kanonýrovi Jabůrkovi.
meir

Skrivst òg:Kanonier Jabůrek de Cannoneer Jabůrek en Kanonér Jabůrek no

Leutnant Pelikán, Františeken flag
Google søk

Pelikán var løytnant og reserveoffiser, matematikar i det sivile. Han kjende Marek frå før og hjelpte dei to fangane med sigarettar.

Sitat
[2.2] „To je profous,“ řekl jednoroční dobrovolník, „jde s ním lajtnant Pelikán, který má dnes službu. Je to reservní důstojník, můj známý z ,České besedy’, v civilu je matematikem v jedné pojišťovně. Od toho dostaneme cigarety. Řveme jen dál.“
meir
Oberleutnant Kretschmannen flag
Google søk

Kretschmann var ein overløytnant som på hotellet i Budějovice fortalde offiserskollegane sine om korleis han overvar eit åtak på serbiske posisjonar. Han var komen tilbake frå Serbia med eit vondt bein etter at ei ku hadde stanga han.

Sitat
[2.2] Zatímco jednoroční dobrovolník pronášel zdrcující kritiku poměrů v kasárnách, plukovník Schröder seděl v hotelu ve společnosti důstojníků a poslouchal, jak nadporučík Kretschmann, který se vrátil ze Srbska s bolavou nohou (trkla ho kráva), vypravoval, jak se díval od štábu, ku kterému byl přidělen, na útok na srbské posice:
meir
Hauptmann Spíroen flag
Google søk

Spíro var ein kaptein som på hotellet i Budějovice kom med dei mest usamanhengjande betraktningar. I det han slo neven i border konkluderte han med at "heimevernet tenar landet i fredstid".

Sitat
[2.2] Hejtman Spíro udeřil pěstí do stolu. „Zeměbrana vykonává službu v zemi v čas míru.“
meir
Hauptmann Ságneren flag
Google søk

Ságner var kaptein i IR91 og med med i soga herfrå til siste avnsittet av romanen. Han er faktisk den aller siste som blir nemnd. Det kjem fram i ei samtale i eit seinare kapittel at han har ei fortid som tsjekkisk patriot men let karrieren gå framfor. Han hadde gått på kadettskule i Praha saman med Lukáš (sjå Infanteriekadettenschule Prag). Ellers er forfattaren si haldning til han relativt nøytral.

Kaptein Ságner vert fyrst omtale av Marek men kjem inn i handlinga like etter når forfattaren refererer frå ein offisersfest på eit lokalt hotell i Budějovice. Marek fortel og at han var sjef for Einjährigfreiwilligerschule i Budějovice.

I Királyhida vart han kommanderande for marsjbataljonen til Švejk og leia denne fram til romanen sluttar. Like etter avreisa frå Királyhida vert Ságner audmjuka av kadett Biegler i samband med kryperingsfadesen og bøkene til Ganghofer.

I fylgje Rechnungsfeldwebel Vaněk hadde kaptein Ságner gjort teneste ved fronten i Montenegro og hadde vist seg inkompetent.

Bakgrunn

Prototypen til Ságner er utan tvil den austerrikske (frå 1918 tsjekkoslovakiske) offiseren Čeněk Sagner. Han var Hašek sin bataljonskommandant ved fronten frå 11. juli til 24. september 1915, og dei hadde før det tenestegjord samtidig i Budějovice og Királyhida.

Sitat
[2.2] „On skládá básničky,“ posměšně se ozval hejtman Ságner, „sotva přijel, tak se zamiloval do paní inženýrové Schreiterové, s kterou se setkal v divadle.“ Plukovník se zachmuřeně podíval před sebe: „Prý umí zpívat kuplety?“ „Už v kadetce nás velice bavil kuplety,“ odpověděl hejtman Ságner, „a anekdoty zná, jedna radost. Proč nejde mezi nás, nevím.“
meir
Paní Schreiterováen flag
Google søk

Schreiterová var ei ingeniørkone som Lukáš hadde forelska seg i etter å ha møtt ho på teateret i Budějovice.

Sitat
[2.2] „On skládá básničky,“ posměšně se ozval hejtman Ságner, „sotva přijel, tak se zamiloval do paní inženýrové Schreiterové, s kterou se setkal v divadle.“
meir
Oberleutnant Danklen flag
Google søk

Dankl var ein overløytnant som før i tida underheldt på offisersklubben ved å stikka ein sildespor opp i baken for å forestilla ei havfrue. Dette fortel oberst Schröder når han minnest dei gode gamle dagane.

Sitat
[2.2] Jeden, pamatuji se, nějaký nadporučík Dankl, ten se svlékl do naha, lehl si na podlahu, zastrčil si do zadnice ocas ze slanečka a představoval nám mořskou pannu.
meir
Leutnant Schleisneren flag
Google søk

Schleisner var ein løytnant kunne vifta med øyrene, kneggja som ein hingst, mjaua som ein katt og summa som ei humle. Atter er det oberst Schröder som minnest gamle dagar.

Sitat
[2.2] Jiný zas, poručík Schleisner, uměl střihat ušima a řičet jako hřebec, napodobovat mňoukání koček a bzučení čmeláka.
meir
Hauptmann Skodayen flag
Google søk

Skoday var ein kaptein som tok med seg tre dresserte damer til offisersklubben for utuktig underhaldning. Dette hugsar Schröder med glede tilbake på der han sit og mimrar om gamle dagar.

Sitat
[2.2] Pamatuji se také na hejtmana Skodayho. Ten vždy, když jsme chtěli, přivedl do kasina holky, byly to tři sestry, a měl je nacvičené jako psy. Postavil je na stůl a ony se začaly před námi obnažovat do taktu. Měl takovou malou taktovku, a všechna čest, kapelník byl znamenitý. A co s nimi prováděl na pohovce! Jednou dal přinést vanu s teplou vodou doprostřed místnosti a my jeden po druhém museli jsme se s těma holkama vykoupat a on nás vyfotografoval.“
meir
Einjährigfreiwilliger Mareken flag
Google søk

Marek var ein feit eittårsfrivilleg som Švejk møtte for fyrste gong i regimentsarresten ved Mariánská kasárna i Budějovice. Dei delte celle i tre dagar og undeheldt seg storleg. Marek er den fyrste personen i romanen som snakkar direkte ut mot krigen.

Marek dukkar opp att med jamne mellomrom i resten av romanen, men sjeldan i ei så sentral rolle som her. Namet hans blir nemnd direkte fyrst på batallionsrapport, hittil hadde han vore omtale som den feite eittårsfrivillege. Han hadde vorte arrestert etter å ha slege luva av ein artillerioffiser ved mistak og dermed vart det oppdaga at han hadde forfalska Regimentskrankenbuch for å kunna lura seg vekk frå kaserna og delta i den sør-tsjekkiske metropolens nattlege fornøyelsar. For dette fekk han 21 dagar Vercshärft og vart deretter dømd til kjøkenteneste. Dette var han svært nøgd med; det var langt betre å skrella poteter enn å bli kommandert til åtak under fiende-eld med buksene fulle av eigen avføring.

I Királyhida dukkar han opp i cella til Švejk og Vodička avdi han har nekta å reingjera latrina. I Budapest vert han lausleten og får stilling som Battallionsgeschichteschreiber, ei plikt han utfører ypperleg: han skriv bataljonen si historie på førehand. Marek er med heilt til siste sidene i romanen.

Bakgrunn

Marek har svært mange trekk felles med forfattaren. Av reint reint biografiske har me: eittårsfrivilleg, opphald på militærsjukehus i Budějovice, fengsla i garnisonsarresten, redaktør for "Dyreverda" der han fann opp nye dyr. Dertil kjem fellestrekk som gjeld både haldningar og eigenskapar: hat mot monarkiet og deira institusjonar, antikrigshaldningar, glitrande retorikar, uvanleg godt minne og godt grep om detaljar. Det er òg tydeleg at Marek har ei rolle talerøyr for Jaroslav Hašek sine eigne politiske synspunkt.

Det er svært sannsynleg at namnet er lånt frå Karel Marek, ein av Hašek sine vener.

Sitat
[2.2] A právě takovým hlasem pronesl plukovník: „Jednoroční dobrovolník Marek odsuzuje se: jednadvacet dní verschärft a po odpykání trestu do kuchyně škrábat brambory.“ ... A lump Marek stál vedle Švejka a tvářil se úplně spokojeně. Lépe to už s ním dopadnout nemohlo. Je rozhodně lepší škrábat v kuchyni brambory, modelovat blbouny a obírat žebro než řvát s plnými kaťaty pod uraganním ohněm nepřítele: „Einzelnabfallen! Bajonett auf!“
meir
Index Back Forward II. Ved fronten Hovudpersonen

2. Švejks anabase til Budějovice


© 2009 - 2017 Jomar Hønsi Sist oppdatert: 15/10-2017