Hovudpersonen

Den gode soldat Švejk

Hovudpersonen Change languageChange language
Change languageChange language

Stader

Romanen på nettŠvejk museumŠvejk CentralReisedagbokBlogFacebookKontakt

Kart over Austerrike-Ungarn i 1914. Švejk si rute gjekk i si heilheit innafor Dobbeltmonarkiet sine grenser.

Den Gode Soldat Švejk inneheld ei mengde omtalar av stadsnamn - enten direkte i handlinga, i dialogar eller i forfattaren sine merknader. Jaroslav Hašek var sjølv svært vidfaren og hadde eit fotografisk minne for geografiske (og andre) detaljar. Det er tydeleg at han la stor vekt på desse i forteljingane sine. Heile 8 av 27 kapitteloverskrifter inneheld geografiske namn.

Denne sida vil etter kvart innehalda ei full oversikt over alle geografiske referansane i boka; frå Praha i innleinga til Klimontów i den ufullførde del IV. Land, byar, landsbyar, fjell, hav, innsjøar, elvar, øyar, bygningar, vertshus, og einkvar institusjon som kan lokaliserast, er med. Listene er sorterte etter når staden fyrst vert omtala. Unnataket er stader der sjølve handlinga føregår: desse vert lista under kapittelet der handlinga inntreff.

  • Sitata er frå Jaroslav Šerák sin online-versjon av Švejk og har linkar til det relevante kapittelet
  • Verktøylinjene har linkar for direkte oppslag i Wikipedia, Google Maps, Google Søk, Švejk online og dessutan til svejkmuseum.cz

Merk at enkelte namn manglar i Odd Bang-Hansen si norske oversetjing av Švejk (som er forkorta). Dette gjeld til dømes heile innleiinga. Tsjekkiske namn er i den norske utgåva skrivne utan aksentar og i enkelte høve fornorska.

Stadnamna har farge etter rolla dei har i forteljinga, vist med fylgjande døme: Sanok som ein stad der handlinga føregår, Dubno omtala av forfattaren, Zagreb som del av ein i dialog, og Pakoměřice som vert nemnd i ei anekdote.

>> Den gode soldat Švejk liste over stader som er omtala i romanen (578) Syn alle
>> I. Bak fronten
>> II. Ved fronten
>> III. Det ærerike samanbrotet
Index Back Forward III. Det ærerike samanbrotet Hovudpersonen

4. Marschieren Marsch!

Sanoken flag
Wikipedia czdeennnnopl Google kartsøk Švejk-muzeum
sanok.jpg

Statue av Švejk i Ulica 3 maja

Sanok er vitne til eit kort men hendelsesrikt opphald. Det er meininga at marsjbataljonen skal vera her ved hovudkvarteret til "Jernbrigaden" nokre dagar før dei marsjerer vidare. Det viser seg dei er komne to dagar for tidleg så dei har ikkje innkvartering og må vidare til fots same kvelden. Før dei drar må dei gjennom ein tale av den ikkje namngjemne brigadesjefen.

Den mest minneverdige episoden står løytnant Dub for når han skal passa på at soldatane ikkje går på horehus men på inspeksjonsrunden sin hamnar han i freistelsens klør med frøken Ella. Det endar med at Švejk må henta han for å få han med vidare.

Bakgrunn

Sanok er ein by i regionen Podkarpackie i Polen, eit viktig jernbaneknutepunkt ved elva San. Byen høyrde til Austerrike fram til 1918, og hadde fram til 1947 ei stor ukrainsk befolkning. Det meste av informasjonen om dei ulike stadene i Sanok er henta frå Josef Schwarz sitt utførlege reisebrev frå ein tur i fotspora til Švejk i Galicia.

Skildringa frå Sanok kan det stillast mange spørsmålsteikn ved reint historisk. Lesaren vert opplyst om at byen ligg 150 km frå fronten, noko som tilseier at me er i starten av juli 1915. Dette stemmer dårleg med at marsjbataljonen var i Budapest 23. mai og me ser her eit døme på kor lite forfattaren brydde seg om kronologi. Det virkar som om har hoppa fram i tid til si eiga reise som starta frå Királyhida 27. juni. At brigadestaben skal ha vore i Sanok på denne tida er òg usannsynleg. Dokument frå Kriegsarchiv i Wien viser at 18.marsjbrigade hadde sete ved Sambor. Det ligg derfor nær å tru at inspirasjonen til dette kapittelet er henta frå IR91 sin marsj frå Sambor til Gologory fyrste dagane i juli 1915. Ukorrekte topografiske opplysningar seinare i kapittelet underbyggjer denne hypotesa. Det finst heller ingen prov på at den 12. marsjbataljon nokon gong var i Sanok.

Sitat
[3.4] Objevilo se, když se přijelo do Sanoku, že vlastně na tom voze s polní kuchyní jedenáctky, kde prděl blahem nasycený Baloun, měli celkem pravdu, že bude večeře, a dokonce kromě večeře že tam bude rozdáván nějaký komisárek za všechny ty dny, kdy nedostal batalion ničeho.

Skrivst òg:Saanig de Сянiк ua

Mosty Wielkieen flag
Wikipedia deenpluk Google kartsøk

Mosty Wielkie er nemnd av forfattaren når han forklarer stoda ved fronten når marsjbataljonen kom fram til Sanok. Jernbanelinja frå Sanok mot Lwów og nordover hit var uskadd vert det sagt.

Bakgrunn

Mosty Wielkie er det polske namnet på Великі Мости (Velyki Mosty), ein by Galicia, no i Sokal-rajonen i Ukraina. Jaroslav Hašek sitt 91.regiment marsjerte forbi her 21.juli 1915, på veg til Sokal. Byen hadde ein garnison frå 1846 til 1918. Den nemnde jernbanelinja eksisterte rettnok ikkje, så forfattaren har nok hatt ein anna stad i tankane.

Sitat
[3.4] Ačkoliv odtud bylo spojení železniční neporušeno pod Lvov i severně na Veliké Mosty, bylo vlastně záhadou, proč štáb východního úseku udělal tyto disposice, aby „železná brigáda“ se svým štábem soustřeďovala pochodové prapory sto padesát kilometrů v týlu, když šla v té době fronta od Brodů na Bug a podél řeky severně k Sokalu.

Skrivst òg:Veliké Mosty Hašek Великі Мости ua

Brodyen flag
Wikipedia czdeenpluk Google kartsøk

Brody er nemnd av forfattaren når han forklarer stoda ved fronten når det 91.regiment kom fram til Sanok. Fronten gjekk frå Brody til Bug.

Bakgrunn

Brody (Броди) er ein by Galicia, no i Lviv-oblastet i Ukraina. Før 1.verdskrigen var det ein viktig handelsby på grensa mellom Russland og Austerrike-Ungarn. I 1914 utgjorde jødane over 60% av folketalet.

I slutten av august 1914 fall byen på russiske hender og vart vart erobra tilbake tidleg i september 1915. At fronten skal ha gått frå her alt i slutten av mai 1915 då Svejk må ha vore i Sanok stemmer ikkje. Merk at det frå Budapest til Sanok er eit tidsforskyving på fem veker mellom Svejk og forfattaren si eiga reise.

Wien, 2. September

Auch in Ostgalizien befindet sich der Feind neuerlich im Rückzuge. Die Truppen des Generals v. Boehm-Ermolli rückten in Brody ein und dringen heute östlich dieser Stadt über die Reichsgrenze vor.

KjeldeStahlgewitter.com

Sitat
[3.4] Ačkoliv odtud bylo spojení železniční neporušeno pod Lvov i severně na Veliké Mosty, bylo vlastně záhadou, proč štáb východního úseku udělal tyto disposice, aby „železná brigáda“ se svým štábem soustřeďovala pochodové prapory sto padesát kilometrů v týlu, když šla v té době fronta od Brodů na Bug a podél řeky severně k Sokalu.

Skrivst òg:Броди ua

Limanowaen flag
Wikipedia deenpl Google kartsøk

Limanowa er nemnd av kaptein Tayrle når han ovafor Ságner understrekar kor håplause reserveoffiserar er

Bakgrunn

Limanowa er ein by Galicia (no i Polen), kjend for slaget i desember 1914 der det lukkast Austerrike-Ungarn å slå tilbake ein russisk offensiv. Dette var Dobbeltmonarkiet sin fyrste strategiske siger i krigen og redda dei frå samanbrot.

Sitat
[3.4] Když jsme ustupovali od Limanova a od Krasníku, všichni ti ,takélajtnanti’ ztratili hlavu, jakmile uviděli kozáckou patrolu. My, ve štábu, nemáme rádi takových příživníků.

Skrivst òg:Limanov Hašek

Kraśniken flag
Wikipedia czdeenpl Google kartsøk

Kraśnik er nemnd av kaptein Tayrle når han ovafor Ságner understrekar kor håplause reserveoffiserar er.

Bakgrunn

Kraśnik er ein by som i 1914 låg i den russiske delen av Polen, nær Lublin. Den er kjend for slaget som stod frå 23. til 26. august 1914 der Austerrike-Ungarn vann sitt fyrste store slag i krigen. Den austerrikske generalen Dankl fekk ærestittlene Dankl Graf von Krasnik etter dette slaget. På den russiske sida deltok den seinare så vidkjende finske hærføraren Carl Gustaf Mannerheim.

Sitat
[3.4] Když jsme ustupovali od Limanova a od Krasníku, všichni ti ,takélajtnanti’ ztratili hlavu, jakmile uviděli kozáckou patrolu. My, ve štábu, nemáme rádi takových příživníků.

Skrivst òg:Krasník Hašek

Hannoveren flag
Wikipedia czdeennnno Google kartsøk
hannover.jpg

Welfenplatz 1898, hovudsetet for garnisonen i Hannover.

Hannover er nemnd avdi reservane ein Hannover-divisjon la beslag på innkvarteringa marsjbataljonen frå det 91. regiment skulle ha. Kommandanten deira hadde eit så stygt blikk at han psyka ut sjefen for Jernbrigaden.

Bakgrunn

Hannover er ein stor by i Nord-Tyskland, i 1914 hovudstad in den preussiske provinsen Hannover. Divisjonen som vert nemnd i romanen var kalla opp etter provisnsen og ikkje byen.

I det tyske keisarriket var det to såkalla Hannover-divisjonar, nummererte 19 og 20. Desse tilhøyrde Armekorps X, som også hadde tilhald i Hannover. Begge divisjonane opererte i Galica i tidsrommet handlinga er lagd til (tidleg juli 1915). Det kan dermed godt vera at reserve-einingane deira passerte Sanok på veg til fronten.

Kjelde: Österreich-Ungarns letzter Krieg, Band II

Sitat
[3.4] Totéž bylo i při frontových úsecích, které byly ještě dále v týlu, jako zde v Sanoku, kam najednou přibyly reservy německé hanoverské divise pod vedením plukovníka s tak ošklivým pohledem, že brigadýr byl uveden do naprostého zmatku.

Skrivst òg:Hannover de Hanover en

Platnéřská uliceen flag
Google kartsøk

Platnéřská ulice er nemnd av Švejk når han snakkar og skubbar seg inn på horehuset i Sanok for å henta Dub. Madam vert høfleg fortald gjennom anekdota om Vondráček og madam Křovánová korleis det kan gå med henne om ho geberdar seg for mykje.

Gata dukkar opp att i [4.2] i anekdota om Růžena Gaudrsová som hadde vore tilsett i ei vinárna der.

Bakgrunn

Platnéřská ulice er ei gate i Staré Město (Gamlebyen), Praha. Den vart sanert rundt om 1908 og endra drastisk karakter.

I 1910 var det to vinhus i gata: Antonín Kafka i nummer 9 og František Müller i nummer 15.

Kjelde: Jaroslav Šerák

Sitat
[3.4] „Moc na mě neřvete, milostpaní,“ řekl vlídně Švejk, usmívaje se přitom sladce, „nebo vám dám přes držku. U nás jednou v Platnéřské ulici zmlátili jednu madam tak, že nevěděla o sobě. To tam syn hledal svýho otce, nějakýho Vondráčka, obchod s pneumatikama. Vona se ta madam jmenovala Křovánová, když ji vzkřísili a ptali se jí na záchrannej stanici, jak se jmenuje, řekla, že nějak vod ,Ch’. A jaké je vaše ctěné jméno?“
Marokkoen flag
Wikipedia czdeenesfrnnno Google kartsøk
marokko.jpg

Frankrike førde krig i Marokko frå 1906 til 1912

Marokko er nemnd av Pokorný frå anekdota om han som svarde i hytt og pine. Ein gong hadde sultanen av Marokko vore temaet.

Bakgrunn

Marokko er eit land i Nord-Afrika, i 1914 fransk og spansk proteckorat, som tidlegare hadde vore under osmansk styre. Det var fleire konfliktar mellom Frankrike og Tyskland om Marokko, og i 1905 og 1912 vart det underteikna avtalar som godkjende Frankrike og Spania sin spesielle posisjon i landet. Mange marokkanarar gjorde teneste i dei franske væpna styrkane under fyrste verdskrigen. Sultanen det er snakk om er nokså sikkert Yusef ben Hassan som kom til makta i 1912 etter Fez-traktaten.

Sitat
[3.4] Nebo se ho zeptali: ,Jed jste už letos hříbky?’ a von na to vodpověděl: ,Nejed, ale tenhle novej sultán marockej má prej bejt moc hodnej člověk.“

Skrivst òg:Al-Maghrib ar Maroko cz Marokko de Morocco en Marruecos es Maroc fr

Velké Meziříčíen flag
Wikipedia czdeen Google kartsøk
vmezirici.jpg

Svět zvířat, 1909

Velké Meziříčí er nemnd av Švejk i dialog med Vaněk på marsjen frå Sanok til Tyrowa Wołoska. Han var her på manøver, og det er utan tvil dei store Keisarmanøvrane i 1909 det er snakk om.

Bakgrunn

Velké Meziříčí er ein by i regionen Vysočina i Tsjekkia. Den ligg i den mähriske delen av regionen, ikkje langt frå Brno.

Linkar

Sitat
[3.4] Švejk táhl se vzadu se štábem kumpanie, se sanitou a nadporučík Lukáš objížděl celou kolonu, přičemž každou chvíli zajel dozadu, aby se přesvědčil u sanity, kde na vozíku pod plachtami vezli poručíka Duba k novým hrdinným činům do neznámé budoucnosti, a přitom aby také si ukrátil cestu rozmluvou se Švejkem, který nesl svůj baťoch a ručnici trpělivě, vyprávěje si s účetním šikovatelem Vaňkem o tom, jak se to před lety pěkně mašírovalo na manévrech u Velkého Meziříčí.

Skrivst òg:Gross-Meseritsch de

Starý Knínen flag
Wikipedia cz Google kartsøk

Starý Knín var der Švejk møtta Karla Veklová på dans medan han var i militæret. Det viste seg fort at dama ikkje var noko begeistra for han.

Bakgrunn

Starý Knín er ein landsby ved i Příbram-desitriktet sør-vest for Praha. I 1960 var den slått saman med Nový Knín.

Sitat
[3.4] Když jsme před lety stáli lágrem v Mníšku, tak jsem chodil tancovat do Starýho Knína, namluvil jsem si tam nějakou Karlu Veklovou, ale moc jsem se jí nelíbil. Jednou večer v neděli jsem ji doprovázel k rybníčku, tam jsme si sedli na hráz a ptal jsem se jí, když zapadalo slunce, jestli mě má taky ráda.
Tyrawa Wołoskaen flag
Wikipedia ennlpl Google kartsøk Švejk-muzeum
tyrawa.jpg

Světozor, 1915

tyrawa2.png

Neue Freie Presse, 4.11.1915

Tyrawa Wołoska var første stopp på marsjen frå Sanok. Brigaden skulle eigentleg overnatta her men vart kommandert vidare mot Liskowiec. Opphaldet var neppe meir enn ein kvilepause der dei fekk smaka det dårlege vatnet som dei måtte ha sitronsyre i for vern mot kolera. Løytnant Dub var no komen nokonlunde til hektene att etter tildragelsen i Sanok.

Bakgrunn

Tyrawa Wołoska er ein stor landsby i Galicia, 17 km aust for Sanok. Landsbyen var i 1914 del av Austerrike-Ungarn og mest befolka av rutenarar. Tyrawa Wołoska har sidan 1918 høyrd til Polen.

Alt i November 1914 vart det rapportert om kolera-tilfelle i kommunen, så omtalen i romanen om attsprikra kjelder er ikkje teken ut av det blå. Dette betyr likevel ikkje at forfattaren kjende til denne staden, dette kapittelet av romanen er geografisk sett heilt fiktiv, ingen av IR91 sine marsbataljonar drog forbi her og forfattaren sin eigen (IR91/MB12) vart frakta heilt fram til Sambor med tog. Men Jaroslav Hašek hadde erfaring med kolera frå mange andre stader, og har nok berre "flytta" situasjonen geografisk.

Linkar

Sitat
[3.4] Teď že boží spravedlnost potrestala ho teplou smradlavou vodou ze studní v Turowé-Wolské, do které musí všichni sypat kvůli choleře kyselinu citronovou, kterou právě před chvilkou rozdávali, když se po švarmech fasovala voda ze studní.

Skrivst òg:Turowa-Wolska Hašek

Kozí pláceken flag
Google kartsøk

Kozí plácek var der blikkenslagar Pimpra kom frå.

Bakgrunn

Kozí plácek er det uoffisielle namnet på eit lite bytorg i Staré Město i Praha. Gatene Kozí ulice, Haštalská ulice, U Obecního dvora og Vězeňská ulice munnar alle ut her.

Sitat
[3.4] Ale to byl asi nějakej vomyl. Klempíře Pimpra z Kozího plácku taky vždycky hledali, když šel kupovat plech do města, a našli ho také vždycky v podobnej místnosti, buď u ,Šuhů’, nebo u ,Dvořáků’, jako já vás našel.
Bolzanova uliceen flag
Google kartsøk

Bolzanova ulice er nemnd i soga Švejk fortel Dub om bygningsformannen frå Vršovice som ikkje ville drikka noko alkoholhaldig.

Bakgrunn

Bolzanova ulice er ei kort gate i Praha, Nové Město. Den ligg like ved hovudjernbanestasjonen.

Sitat
[3.4] Za tuhle dobrou zprávu dal starej Vejvoda celou láhev vermutu na stůl a potom se voba vypravili do Bolzánový ulice, co se tam jde dolů po schodech a co tam mají gramofon.

Skrivst òg:Bolzánova ulice Hašek

Malý Polanecen flag
Google kartsøk Švejk-muzeum

Malý Polanec er nemnd når brigaden får ordre om å dra vidare frå Tyrawa Wołoska til Malý Polanec og Liskowiec. Det er ikkje beskrive noko opphald der.

Bakgrunn

Malý Polanec er ein stad mellom Tyrawa Wołoska og Liskowiec som ikkje kan identifiserast sikkert. Jaroslav Šerák trur det kan vera Malopołska ved Brelików, noko som er svært sannsynleg utifrå rutebeskrivelsen til forfattaren. Det ser ut som namnet på ein ås, heller enn ein landsby.

Sitat
[3.4] Nadporučík Lukáš zavolal telefonistu Chodounského, účetního šikovatele Vaňka a kurýra kumpanie Švejka a Balouna. Rozkazy byly jednoduché. Všichni nechají výzbroj u sanity, vyrazí ihned na Malý Polanec polní cestou a potom podél potoka dolů jihovýchodním směrem na Liskowiec.
Ropaen flag
Wikipedia enpl Google kartsøk

Ropa vert så vidt nemnd når hundane ved Liskowiec byrjar å gøy.

Bakgrunn

Ropa er ei lita elv som har kjeldene sine i Beskidane og renn nordover. Ropa er langt frå Liskowiec så forfattaren rotar den truleg saman med ein annan stad. Det ligg ein landsby Ropienka like ved, og dessutan ein "potok" (bekk) ved same namn ved landsbyen, så her er truleg svaret.

Sitat
[3.4] Psi štěkali čím dál tím více, a dokonce i na jihu za řekou Ropou, rozštěkali se i v Krotience a v několika jiných vesnicích, neboť Švejk řval do nočního ticha: „Lehneš - lehneš - lehneš,“ jako kdysi řvával na své psy, když ještě s nimi obchodoval. Psi se rozštěkali ještě víc, takže účetní šikovatel Vaněk řekl Švejkovi: „Neřvete na ně, Švejku, nebo nám rozštěkáte celou Halič.“
Táborskoen flag
Google kartsøk
taborsko.jpg

Lužnice

Táborsko er del av hundeglam-anekdota til Švejk som han fortel før komaniet kjem til Liskowiec.

Bakgrunn

Táborsko er det tsjekkiske namnet på Tábor-regionen i Sør-Böhmen. Regionen har litt over 100 000 innbyggjarar og har 8 byar med Tábor som hovudstaden. Elva Lužnice renn gjennom det meste av Táborsko.

Sitat
[3.4] Všude je vokolí pěkně zalidněný, takže ten psí štěkot šel od vesnice k vesnici, pořád dál a dál, a ti psi v naší vesnici, kde jsme lágrovali, když už umlkli, zas uslyšeli z dálky štěkot, třebas odněkud až od Pelhřimova, tak se dali zas do štěkotu, a za chvíli vám štěkalo Táborsko, Pelhřimovsko, Budějovicko, Humpolecko, Třeboňsko a Jihlavsko.
Pelhřimovskoen flag
Google kartsøk
pelhrimovsko.jpg

Landskap mellom Pelhřimov og Humpolec

Pelhřimovsko er del av hundeglam-anekdota til Švejk.

Bakgrunn

Pelhřimovsko (okres Pelhřimov) er ein region i Vysočina, oppkalla etter Pelhřimov, den største byen. Andre større stader er Humpolec og Pacov. Innbyggjartalet var i 2008 73 200.

Sitat
[3.4] Všude je vokolí pěkně zalidněný, takže ten psí štěkot šel od vesnice k vesnici, pořád dál a dál, a ti psi v naší vesnici, kde jsme lágrovali, když už umlkli, zas uslyšeli z dálky štěkot, třebas odněkud až od Pelhřimova, tak se dali zas do štěkotu, a za chvíli vám štěkalo Táborsko, Pelhřimovsko, Budějovicko, Humpolecko, Třeboňsko a Jihlavsko.
Humpoleckoen flag
Wikipedia czdeen Google kartsøk
humpolec.jpg

Humpolec i 1918

Humpolecko er del av hundeglam-anekdota til Švejk.

Bakgrunn

Humpolecko er området rundt Humpolec i regionen Vysočina. Den er inga administrativ eining, sjå Pelhřimovsko. Humpolec ligg berre 11 km frå Lipnice nad Sázavou og er nok ein stad forfattaren kjende til.

Sitat
[3.4] Všude je vokolí pěkně zalidněný, takže ten psí štěkot šel od vesnice k vesnici, pořád dál a dál, a ti psi v naší vesnici, kde jsme lágrovali, když už umlkli, zas uslyšeli z dálky štěkot, třebas odněkud až od Pelhřimova, tak se dali zas do štěkotu, a za chvíli vám štěkalo Táborsko, Pelhřimovsko, Budějovicko, Humpolecko, Třeboňsko a Jihlavsko.
Třeboňskoen flag
Google kartsøk

Třeboňsko er del av hundeglam-anekdota til Švejk. Sjå Táborsko.

Bakgrunn

Třeboňsko er området rundt Třeboň i Sør-Böhmen. Området er flatt og kjend for dei mange fiskedammane sine (rybníky).

Sitat
[3.4] Všude je vokolí pěkně zalidněný, takže ten psí štěkot šel od vesnice k vesnici, pořád dál a dál, a ti psi v naší vesnici, kde jsme lágrovali, když už umlkli, zas uslyšeli z dálky štěkot, třebas odněkud až od Pelhřimova, tak se dali zas do štěkotu, a za chvíli vám štěkalo Táborsko, Pelhřimovsko, Budějovicko, Humpolecko, Třeboňsko a Jihlavsko.
Jihlavskoen flag
Google kartsøk
jihlavsko.jpg

Telč i 2002

Jihlavsko er del av hundeglam-anekdota til Švejk.

Bakgrunn

Jihlavsko (okres Jihlava) er området rundt Jihlava i regionen Vysočina. Jihlava var fram til 1945 ein tysk-språkleg enklave. Den ligg geografisk i Mähren. Innbyggjartalet er omkring 110 000. Telč er ein anna kjend by i regionen.

Sitat
[3.4] Všude je vokolí pěkně zalidněný, takže ten psí štěkot šel od vesnice k vesnici, pořád dál a dál, a ti psi v naší vesnici, kde jsme lágrovali, když už umlkli, zas uslyšeli z dálky štěkot, třebas odněkud až od Pelhřimova, tak se dali zas do štěkotu, a za chvíli vám štěkalo Táborsko, Pelhřimovsko, Budějovicko, Humpolecko, Třeboňsko a Jihlavsko.
Liskowiecen flag
Wikipedia enpl Google kartsøk Švejk-muzeum
liskowate.jpg

Liskowate i juli 2010.

Liskowiec hadde besøk av brigaden for overnatting. Her vert det beskrive korleis ein går fram med rekvisisjon av overnatting og mat. Ordføraren var lite samarbeidsvilleg i starten men han endra haldning då Švejk spurde han kvar næraste tre var. Det var heller magert med føde, kua dei kjøpte av jøden Nathan er ugløymeleg skildra. Ellers dreiar det seg om lus og Švejk sine uendelege monologar. Mennene kom fram seint på kvelden til eit forferdeleg hundeglam, men måtte vidare alt halv sju neste morgon. Staben var innkvartert på den katolske prestegarden, medan soldataten heldt til i eit brenneri.

Bakgrunn

Liskowiec er truleg landsbyen Liskowate i Galicia, no så vidt inne i Polen på grensa til Ukraina. Den tilhøyrer Gmina Ustrzyki Dolne. Frå 1944 til 1951 høyrde den til Sovjetunionen.

Opplysninga til forfattaren om at staben heldt til på den romersk-katolske prestegarden samsvarar ikkje med Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Her vert det berre vist til eit gresk-katolsk prestegjeld, det næraste romersk-katolske låg i Jasień. Det er òg rart at han beskriv ruta langs ein bekk ned til landsbyen når den faktisk ligg på vass-skiljet. Det kan likevel ikkje heilt sjåast bort frå at Hašek meinte Leszczowate, ein landsby like i nærleiken.

Sitat
[3.4] Baloun pomalu zapomínal na představu domnělého nebezpečí a v tichu noci, ještě když sestupovali dolů na Liskowiec, dál neustále vykládal s pohnutím Švejkovi, čeho si dřív nevážil a co by teď jed, až by oči plakaly.

Skrivst òg:Liskowiec Hašek

Częstochowaen flag
Wikipedia czdeennnnopl Google kartsøk

Częstochowa og Guds Moder derfrå vert påkalla av ordføraren i Liskowiec når han forklarar kor dårleg det står til med den eine kua i landsbyen.

Bakgrunn

Częstochowa er ein by i det sørlege Polen, kjend som pilgrimstad grunna den Svarte Madonna, eit måleri i klosteret Jasna Góra.

Sitat
[3.4] Je to kráva nemocná, tesklivá. Moskali od ní telátko odebrali. Od té doby mléko nedává, ale hospodáři je ji líto zařezat, myslí si, že matka boží čenstochovská opět vše přivede k lepšímu.“

Skrivst òg:Čenstochová cz Tschenstochau de Čenstochova sk

Grabówen flag
Wikipedia pluk Google kartsøk
graziowa.jpg

Grąziowa

Grabów er nemnd av forfattaren som ein nabolandsby til Liskowiec som er vorten øydelagd. Innbyggjarane bur no i Liskowiec.

Bakgrunn

Grabów er mange stader i Polen som heiter, men ingen i nærheita av Liskowate. Det kan òg vera ein landsby i det noverande Ukraina, då truleg kalla Hrabiv eller Hrabovo. Ingen av desse ligg nær Liskowate heller.

1) Ei forklaring kan vera at Grabów er ei feilstaving av Grąziowa, som er ei grend like nord for Liskowate. No er det berre nokre få hus der, men i 1915 var det ei bygd på over 1000 innbyggjarar.

2) Ein kanskje betre teori er Grabownica (no Грабівниця) litt inne i Ukraina, nord for Dobromyl. Dette er ein stad forfattaren truleg var betre kjend med enn Grąziowa, og kjensgjerninga at den er nemnd i same setning som nabobyen Chyrów er òg ein indikasjon.

Sitat
[3.4] Neutrpěla sice požáry, obě válčící strany jako zázrakem nevzaly ji do sféry válečných operací, zato však bylo zde usídleno obyvatelstvo nedalekých zničených vesnic z Chyrówa, z Grabówa a z Holubly.
Hołublaen flag
Wikipedia pluk Google kartsøk

Hołubla er nemnd av forfattaren som ein nabolandsby til Liskowiec som er vorten øydelagd. Innbyggjarane bur no i Liskowiec.

Bakgrunn

Hołubla er enno ikkje identifisert. Rett nok finst det ein stad med dette namnet i den sentrale delen av Polen, men ein kan sjå vekk frå at det er denne forfattaren meinar. Det er heller snakk om ein stad i Ukraina, ei mogeleg forklaring kan vera Hubice (no Губичі) like nord for Dobromil1.

Sitat
[3.4] Neutrpěla sice požáry, obě válčící strany jako zázrakem nevzaly ji do sféry válečných operací, zato však bylo zde usídleno obyvatelstvo nedalekých zničených vesnic z Chyrówa, z Grabówa a z Holubly.
Bajkalen flag
Wikipedia czdeennnnoru Google kartsøk
bajkal.jpg

Český svět, 12.7.1918

Bajkal er nemnd i forbifarten ettersom nokre bustete kosakkar frå bortafor Bajkalsjøen hadde budd hjå den gjerrige katolske presten i Liskowiec.

Bakgrunn

Bajkal er største ferskvassreservoaret på jorda og djupaste innsjø på kloden. Bajkalsjøen ligg i det sørlege Sibir i Russland, ikkje langt frå grensa til Mongolia.

Jaroslav Hašek kjende området frå tida si som medlem av bysovjetet i Irkutsk i 1920.

Sitat
[3.4] Byl odchován svým otcem ve velké nenávisti proti Rusům, kterouž nenávist však najednou ztratil, když Rusové ustoupili a přišla rakouská vojska, kteráž mu sežrala všechny husy a slepice, které mu Rusové nechali na pokoji, a bydlelo u něho několik ježatých zabajkalských kozáků.

Skrivst òg:Baikal de Baikal en Байкал ru

Wołoczyskaen flag
Wikipedia deenpluk Google kartsøk
volochysk.jpg

Postkort frå 1910, sett frå den Austerrikske sida.

Wołoczyska er nemnd av jøden Nathan når han legg ut om den fantastiska kua si som dei ikkje finst maken til heilt til Wołoczyska.

Bakgrunn

Wołoczyska er det polske namnet by det noverande Волочиськ (Volotjysk) i Ukraina. I 1914 gjekk grensa mellom Austerrike-Ungarn og Russland gjennom denne byen, der den største delen låg på den russiske sida aust for elva Zbruch. Podwołoczyska vest for elva tilhøyrde Austerrike.

Under tilbaketoget frå Tarnopol frå 19. juli 1917 og utover oppheldt Jaroslav Hašek sitt Fyrste tsjekkoslovakiske rifle-regiment seg i Podwołoczyska frå 2. til 6. august. Dette var siste gongen forfattaren sette sin fot på austerriksk territorium.

Linkar

KjeldeVaněk/Holeček/Medek: Za svobodu, díl II, s.78-82

Sitat
[3.4] Chtěl za ni horentní sumu, trhal si vousy a přísahal, že takovou krávu nenajdou v celé Haliči, v celém Rakousku a Německu, v celé Evropě a na celém světě, přitom vyl, plakal a dušoval se, že je to nejtlustší kráva, která kdy z poručení Jehovy přišla na svět. Zaklínal se všemi praotci, že na tu krávu se jezdí dívat až od Woločisky, že se o té krávě mluví v celém kraji jako o pohádce, že to ani kráva není, že to je nejšťavnatější buvol.

Skrivst òg:Volochysk en Woločiska Hašek Wolotschysk de Волочиськ uk

Královská 18en flag
Google kartsøk

Královská 18 var addressa til løytnant Dub. Han nemner den ettersom han trur hans siste time er komen.

Bakgrunn

Královská 18 var ei gateadresse i Smíchov, no Zborovská 489/52.

Gata har sitt noverande namn etter slaget ved Zborów i Ukraina (no Zboriv). Slaget stod 2. juli 1917 og her var den Tsjekkoslovakiske Brigaden for fyrste gong i kamp med styrkar frå Austerrike-Ungarn. Jaroslav Hašek deltok i slaget og det same gjorde to seinare tsjekkoslovakiske presidentar: Klement Gottwald (på austerriksk side) og Ludvík Svoboda. Sjå òg České legie.

Linkar

Sitat
[3.4] „Jsem unaven,“ řekl tragickým hlasem, „jsem churav a nemocen, prosím, aby se přede mnou nemluvilo o vylomených zubech. Moje adresa je: Smíchov,Královská 18. Nedočkám-li se jitra, prosím, aby má rodina byla o všem šetrně zpravena a aby nebylo opomenuto poznamenati na mém hrobě, že jsem byl též před válkou c. k. gymnasiálním profesorem.“
Mikulášská třídaen flag
Wikipedia cz Google kartsøk
mikulasska1.png

Národní politika, 21.4.1901

Mikulášská třída var gata der Kraus, den tidlegare kjæresten til detektiv-frua Chodounská, kom frå.

Bakgrunn

Mikulášská třída var fram til 1926 namnet på Pařížská ulice i Staré Město. I dag er dette den mest fasjonable gata i Praha. Gata oppsto etter saneringa av Josefov (det jødiske kvartalet) rundt århundreskiftet. Den er kalla opp etter Kostel sv. Mikuláše (fram til 1914 russisk-ortodoks) som ligg ved sørenden på Staroměstské náměstí og fekk namnet sitt etter eit vedtak i bystyret 2.april 1901.

Linkar

Sitat
[3.4] Já bych Ti to ani nepsal, ale Ty víš sama dobře, že jsi se mně svěřila, že já nejsem první, který s Tebou měl vážnou známost, a že Tě přede mnou měl už pan Kraus z Mikulášské třídy.

Skrivst òg:Niklasstrasse de

Sedlčanskoen flag
Google kartsøk

Sedlčansko er nemnd i ei anekdote Švejk fortel Lukáš i Liskowiec, denne gong på overløytnanten sitt initiativ. Den handlar om enkja etter postsjefen ein stad i Sedlčansko som han set i relasjon til snakk om feltpostkontor. Herr obrlajtnant vert ikkje imponert av historia.

Bakgrunn

Sedlčansko er området rundt byen Sedlčany om lag 50 km sør for Praha, på austsida av Vltava. Det er eit landleg område utan større byar. Det er ikkje ei administrativ eining.

Sitat
[3.4] Já znám zatím jenom moc krátkou historii vo jedný paní poštmistrový ze Sedlčanska, která po smrti svýho muže dostala tu počtu.

Skrivst òg:Sedlčany district en Seltschan Reiner

Horní Stodůlkyen flag
Wikipedia czen Google kartsøk

Horní Stodůlky er nemnd i soga om presten Zamastil herfrå som skreiv bok om senge-utøy.

Bakgrunn

Horní Stodůlky er no ein bydel i det vestlege Praha, ein sjølvstendig kommune fram til 1974. Det fins ingen refereransar til nokon stad Horní Stodůlky, berre Stodůlky ("horní" betyr "øvre"). Den høyrer til Praha 13.

Sitat
[3.4] „To dělají štěnice, pane obrlajtnant. To už je stará pověra, že faráři rodějí štěnice. Nikde nenajdete tolik štěnic jako na farách. Na faře v Horních Stodůlkách farář Zamastil napsal dokonce vo štěnicích celou knížku, voni po něm lezly i při kázání.“

Skrivst òg:Oberstadeln de

Krościenkoen flag
Wikipedia enpl Google kartsøk Švejk-muzeum

Krościenko har besøk av brigaden tidleg på morgonen etter at dei har reist frå Liskowiec. Det er ikkje skildra noko opphald her.

Bakgrunn

Krościenko er ein landsby i Galicia, no så vidt inne i Polen på grensa til Ukraina. Den ligg berre eit par kilometer frå Liskowate og er siste jernbanestasjonen på polsk side av grensa.

Sitat
[3.4] V noci bude se vařit guláš. Noclehy pro mužstvo musí být řádné; vyhýbat se zavšiveným chalupám, aby si mužstvo náležitě odpočinulo, poněvadž kumpanie vystupuje z Liskowiec již o půl sedmé hodině ranní přes Kroscienku na Starasol.

Skrivst òg:Kroscienka Hašek Siegenthal de

Stara Sólen flag
Wikipedia pluk Google kartsøk Švejk-muzeum

Stara Sól var bestemmelsesstaden til brigaden den dagen Švejk vart teken til fange av sine eigne ved Felsztyn.

Bakgrunn

Stara Sól er det polske namnet på landsbyen Старá Сіль (Stara Sil) i Galicia, no så vidt inne i Ukraina på grensa til Polen. På eit militærkart frå 1910 er landsbyen kalla Starasól.

Sitat
[3.4] V noci bude se vařit guláš. Noclehy pro mužstvo musí být řádné; vyhýbat se zavšiveným chalupám, aby si mužstvo náležitě odpočinulo, poněvadž kumpanie vystupuje z Liskowiec již o půl sedmé hodině ranní přes Kroscienku na Starasol.

Skrivst òg:Starasol Hašek Стара Сіль ua

Samboren flag
Wikipedia czdeenpluk Google kartsøk Švejk-muzeum
sambor2.png

K.u.k. Armeeoberkommando, 18.9.1914

sambor1.png

K.u.k. Armeeoberkommando, 16.5.1915

sambor.png

Jan Vaněk, 4.7.1915

Sambor var bestemmelsesstaden til brigaden den dagen Švejk vart borte. Det kom kontraordre under marsjen, så Vaněk og Švejk gjekk for å ordna overnatting i Felsztyn i staden ...

Bakgrunn

Sambor er det polske namnet på byen Самбір (Sambir) i Galicia, no i Ukraina, nær grensa til Polen. Sambir ligg i Lviv-oblastet og har omtrent 35 000 innbyggjarar. Byen har jernbaneforbindelse med Lviv og Khyriv.

Frå 17. september 1914 fram til 15. mai 1915 var byen okkupert av den russiske hæren. Fronten gjekk like ved byen òg utover i oktober og mellom anna jernbanestasjonen vart påførd store skadar.

IR91/MB12

Jaroslav Hašek sin 12. marsjbataljon kom hit med tog 4. juli 1915 etter ei fem dagars reise frå Királyhida. Herfrå heldt dei fram til fots dagen etter og tilslutta seg den operative delen av IR91 den 11. juli. Fleire av førebileta for figurar i Švejk kom til fronten med denne marsjbataljonen: Franz Wenzel (øvstkommanderande), Rudolf Lukas, Jan Vaněk og Hans Bigler.

Ludwig Ganghofer

I boka si "Die Front im Osten" beskriv Ganghofer kort ei vitjing hjå austerrikske stabsoffiserar i Sambor i byrjinga av juni 1915, nokre dagar før Przemyśl fall (3. juni 1915).

Die Front im Osten, 5.6.1915

Die Enttäuschung, mit der wir in Sambor einfahren, wird hurtig wieder zu himmelhohem Jauchzen. Im Kreis der österreichischen Stabsoffiziere, die uns mit freundlicher Gastlichkeit aufnehmen, sehen wir die Kriegslage des Abends auf der Karte eingezeichnet. Welch! ein erquickendes Ornament!

Linkar

KjeldeJan Morávek, Jan Vaněk, Bohumil Vlček, VÚA, ÖSTA, Jaroslav Šerák, Ganghofer

Sitat
[3.4] Když vyrazili ráno z Liskowiec na Starasol, Sambor, vezli s sebou v polní kuchyni nešťastnou krávu, která se ještě neuvařila. Bylo usneseno, že ji budou vařit po cestě a sní se, až bude odpočinek na půl cestě z Liskowiec na Starasol.

Skrivst òg:Самбoр ru Самбір ua

Arabiaen flag
Wikipedia arczdeenno Google kartsøk

Arabia er nemnd indirekte av Švejk gjennom Arabar-hingsten Buchánek kjøpte.

Bakgrunn

Arabia viser vanlegvis til den Arabiske halvøya men her er det hesterasen det er snakk om.

Sitat
[3.4] Taky mu to dlouho nevydrželo, takže musel sáhnout k třetímu budoucímu tchánovi vo kauci. Z tý třetí kauce si koupil koně, arabskýho hřebce, nečistokrevnýho...“
Alpaneen flag
Wikipedia czdeenfritnnnosl Google kartsøk
alpane.jpg

Drei Zinnen (Tre Cime di Lavaredo) i Dolomittane

Alpane er nemnd av Švejk i den lange anekdota om Buchánek.

Bakgrunn

Alpane er Europas nest-høgaste fjellkjede etter Kaukasus. Den ligg i Frankrike, Sveits, Italia, Tyskland, Austerrike, Liechtenstein, Monaco og Slovenia. Høgaste fjellet er Mont Blanc på 4810 m.o.h.

Under 1. verdskrigen var det kampar i Alpane på den italienske fronten i Tyrol, ellers vart området spard for øydeleggjingar. Store deler av Alpane låg i Austerrike-Ungarn.

Sitat
[3.4] ,To je hrozný,’ povídá na to nebožtík pan obrlajtnant Buchánek, ,ty si, chlape mizerná, loudíš vo facku, buď rád, že ti dám jenom vobyčejnou pozemskou facku, kdybych ti dal takovou tu měsíční, tak bys při své lehkosti letěl až někam na Alpy a rozplác by ses vo ně.

Skrivst òg:Alpy cz Alpen de Alps en Alpes fr Alpi it Alpe sl

Resslova uliceen flag
Google kartsøk
resslova.jpg

Resslova 1780/8: Českoslovanská akademie obchodní.

Resslova ulice var gata der redaktøren i politiuniform arresterte dei uskuldige som kom frå bankett. Dette er i anekdota om Hubička.

Bakgrunn

Resslova ulice er ei gate i Nové Město som går frå Karlovo náměstí ned mot Vltava. Jaroslav Hašek studerte ved det Tsjekkoslaviske handelsakademi (Českoslovanská akademie obchodní) her frå 1899 til 1902 og vart uteksaminert med gode karakterar.

Linkar

Sitat
[3.4] Ten jednou vopil toho pana nadstrážníka Hubičku a proměnili si šaty v kuchyni, takže nadstrážník byl v civilu a z pana redaktora stal se policejní nadstrážník, jenom si ještě zakryl číslo revolveru a vydal se do Prahy na patrolu. V Resslový ulici, za bejvalou Svatováclavskou trestnicí, potkal v nočním tichu staršího pána v cylindru a v kožichu, kterej šel zavěšen se starší paní v kožešinovém plášti.
Posenen flag
Wikipedia czdeennnnopl Google kartsøk
d101.jpg

Den 101. infanteridivison i vekene før Hašek kom til fronten

Posen (no Poznań) vert så vidt nemnd avdi to Posen-regiment skal innkvarterast i Sambor og Wojatycze, difor må ruta til marsjbataljonen til IR91 leggjast om i retning Felsztyn.

Bakgrunn

Posen er det tyske namnet på Poznań, er ein av dei eldste og største byane i Polen. Frå 1793 fram til 1918 bar den ein del av Preussen og frå 1871 dermed ein del av Tyskland. Byen hadde heile denne perioden eit stort polsk fleirtal.

Det var fire Posen-regiment i den tyske hæren - nummerert 18, 19, 58 og 59. To av desse regimenta (18. og 59.) var frå 8.5 del av den 101. Infanteriedivision som var underlagd den tyske Süd-Armee. Den nydanna divisjonen vart overførd til Stryj og frå 20. juni tok den del i offensiven frå Dniestr til Złota Lipa som dei hadde nådd til 5. juli[9]. Tre veker seinare slost dei ved Ostrów lenger nord. Det er difor truleg at marsjruta deira kryssa Hašek sin 12th March Batallion som kom til området ved Złota Lipa 11. juli.

Kjelde: D-1945, Österreich Ungarns letzter Krieg, Band II

Sitat
[3.4] Od brigády přicválal na koni kurýr s novým rozkazem pro 11. kumpanii, že maršrúta se mění na Felštýn, Wojalyče a Sambor nechat stranou, neboť tam není možno ubytovat kumpanii, poněvadž jsou tam dva poznaňské pluky.

Skrivst òg:Poznaň cz Poznań pl

Rozděloven flag
Wikipedia cz Google kartsøk

Rozdělov er nemnd anekdota om Křenek.

Bakgrunn

Rozdělov var ein landsby ved Kladno, no forstad til byen. På 1950-talet vart det bygd mange bustadblokker her, og Rozdělov er no ein drabantby.

Sitat
[3.4] „Jednou šel uzenář Křenek z Vinohrad podle plánu města Prahy od ,Montágů’ na Malé Straně domů v noci na Vinohrady a dostal se až k ránu do Rozdělova u Kladna, kde ho našli celýho zkřehlýho k ránu v žitě, kam upad únavou.
Karlínský viadukten flag
Wikipedia cz Google kartsøk

Karlínský viadukt er nemnd i ein ankedote Švejk startar i Liskowiec før Lukáš avbryt han.

Bakgrunn

Karlínský viadukt er eit ofte brukt namn på Negrellho viadukt, er eit jernbaneviadukt i Praha. Det går frå Masarykovo-stasjonen, gjennom Karlín og held fram over Vltava til Holešovice. Det er eldste jernbanebrua i Praha. Ferdinandová kasárna der Katz hadde kontor, låg like aust for viaduktet i Karlín.

Kjelde: Zdeněk Dušek

Sitat
[3.4] „Poslušně hlásím, pane obrlajtnant, že se vynasnažím. Měl jsem sice vošklivej sen, když jsem si trochu k ránu zdříml. Zdálo se mně vo neckách, který tekly přes celou noc na chodbě v domě, kde jsem bydlel, až vytekly a promočily strop u pana domácího, kterej mně hned ráno dal vejpověď. Von byl už, pane obrlajtnant, takovej případ ve skutečnosti; v Karlíně, za viaduktem...“
Felsztynen flag
Wikipedia enpluk Google kartsøk Švejk-muzeum

Felsztyn (no Скелівка) var vitne til Švejk sin største prestasjon i romanen: å verta teken til fanga av sine eigne etter å ha teke på seg ei russisk uniform.

Bakgrunn

Felsztyn er det polske namnet på ein landsby i Lviv-oblastet i det vestlege Ukraina. Frå 1945 har den vore kalla Скелівка (Skelivka). Den ligg mellom Sambir og Khyriv, ikkje langt frå grensa til Polen. Skelivka er den minste staden i verda med ei Švejk-statue.

Linkar

Sitat
[3.4] Zde spal Josef Švejk z Prahy, kompanieordonanc 11. marškumpačky 91. regimentu, který jako kvartýrmachr upadl omylem do rakouského zajetí pod Felštýn.

Skrivst òg:Felštýn Hašek Скелівка ua

Chyrówen flag
Wikipedia deenpluk Google kartsøk Švejk-muzeum
chyrow.jpg

Khyriv jernbanestasjon i 2010.

Chyrów (no Хирів) var staden Švejk fyrst var førd til etter at han vart fanga av ungarske soldatar. Dette må i fylgje avhøyrsrapporten som er sitert i romanen ha skjedd 16.juni 1915. I Chyrów vart han med i ein transport med russiske krigsfangar som reparerte jernbanelinja til Przemyśl.

Bakgrunn

Chyrów er det polske namnet på småbyen Хирів (Khyriv) i Lviv-oblastet i Vest-Ukraina. Byen er eit jernbaneknutepunkt og hadde enno i 2010 passasjeravgangar til mellom anna Sanok og Lviv. Fram til 1918 høyrde den til Austerrike-Ungarn.

Sitat
[3.4] Byli to Maďaři a Švejka přes jeho protesty odtáhli na etapu v Chyrówě, kde ho zařadili do transportu ruských zajatců určených pracovat na opravě železniční trati směrem ku Přemyšlu.

Skrivst òg:Хирів ua

Index Back Forward III. Det ærerike samanbrotet Hovudpersonen

4. Marschieren Marsch!


© 2009 - 2018 Jomar Hønsi Sist oppdatert: 19/8-2018