Hovudpersonen

Den gode soldat Švejk

Hovudpersonen Change languageChange language
Change languageChange language

Personar

Romanen på nettŠvejk museumŠvejk CentralReisedagbokBlogFacebookKontakt

Franz Ferdinand og Sophie ved avreisa frå rådhuset i Sarajevo, 5 minutt før attentatet 28.juni 1914.

Den gode soldaten Švejk er ein roman med eit uvanleg rikt persongalleri. I tillegg til dei mange som deltek direkte i handlinga, vert eit stort tal fiktive og reelle personar (og dyr) nemnde, enten i anekdotane til Švejk, direkte av forfattaren eller indirekte gjennom ord og uttrykk.

Denne sida inneheld ei oversikt over alle som er omtala i boka, frå Napoléon i innleinga til kaptein Ságner i dei siste linjene av den ufullførde del fire. Lista er sortert etter når personen fyrst blir nemnd. Kapitteloverskriftene er fritt omsette til nynorsk av utgjevarane av denne vev-sida. I januar 2014 manglar enno 20 omtalar.

  • Sitata er frå Jaroslav Šerák sin online-versjon av romanen og har linkar til det relevante kapittelet
  • Verktøylinjene har linkar for direkte oppslag i Wikipedia, Google søk og Švejk online.

Enkelte namn manglar i Odd Bang-Hansen si norske oversetjing av Švejk (som er forkorta). Dette gjeld til dømes heile innleiinga. Tsjekkiske namn er i den norske utgåva skrivne utan aksentar og i nokre høve fornorska.

Personnamna har farge etter rolla dei har i forteljinga, vist med fylgjande døme: Doktor Grünstein som tek direkte del i handlinga, Heinrich Heine som historisk person, og Ferdinand Kokoška som oppdikta person, nemnd i dialogar eller anekdotar. Merk at ei rekkje tilsynelatande fiktive personar faktisk har klårt gjenkjennelege førebilete frå det verkelege liv. Sjå m.a. Lukáš og Wenzl.

>> Den gode soldat Švejk liste over folk som er omtala i romanen (585) Syn alle
>> I. Bak fronten
>> II. Ved fronten
>> III. Det ærerike samanbrotet
Index Back Forward I. Bak fronten Hovudpersonen

Innleing

Napoléon Bonaparteen flag
*15.8.1769 Ajaccio - †5.5.1821 St.Helena
Wikipedia czdeenfrnnno Google søk
napoleon.jpg

På Fontainebleau etter nederlaget i 1814.

Napoléon har æra over å vera den fyrste personen som vert nemnd i romanen. Han vert òg nemnd i [I.1], og dukkar dessutan opp seinare i romanen. Mellom anna omtala Švejk om han då toget stoggar før Tábor i [II.1]. Napoléon kom fem minutt for seint til slaget ved Waterloo og dermed gjekk heile ryktet hans i dass.

Bakgrunn

Napoléon var keisar av Frankrike frå 18.mai 1804 til 6.april 1814. Han hadde gradvis kome til makta i åra etter den franske revolusjonen, mest grunna sitt uvanlege militære talent og store sigrar på slagmarka. Han erobra og regjerte over det meste av det vestlege og sentrale Europa og hadde eit par år også makta i Egypt. Eit mislukka felttog i Russland i 1812 svekka posisjonen hans, og la grunnlaget for det endelege nederlaget ved Waterloo i 1815.

Fleire av slaga under Napoleons-krigane er mende i romanen: Leipzig, Aspern og Waterloo. Napoléon vann ein stor siger i det einaste større slaget han var med i på tsjekkisk jord: Austerlitz (no Slavkov) ved Brno 2.desember 1805.

Sitat
[Úvod] Velká doba žádá velké lidi. Jsou nepoznaní hrdinové, skromní, bez slávy a historie Napoleona. Rozbor jejich povahy zastínil by slávu Alexandra Macedonského. Dnes můžete potkat v pražských ulicích ošumělého muže, který sám ani neví, co vlastně znamená v historii nové velké doby.
[1.1] Palivec byl známý sprosťák, každé jeho druhé slovo byla zadnice nebo hovno. Přitom byl ale sečtělý a upozorňoval každého, aby si přečetl, co napsal o posledním předmětě Victor Hugo, když líčil poslední odpověď' staré gardy Napoleonovy Angličanům v bitvě u Waterloo.
[1.10] A tak slova Napoleonova "Na vojně se mění situace každým okamžikem" došla i zde svého úplného potvrzení.
[1.14.2] Každý z nich je Napoleonem: "Povídal jsem našemu obrstovi, aby telefonoval do štábu, že už to může začít".
Aleksander den storeen flag
*20.6.356 BC Pella - †10.6.323 BC Babylon
Wikipedia czdeennnno Google søk

Aleksander den store vert introdusert som ein som Švejk overgår ryet til!

Alexander dukkar opp ved fleire høve seinare i romanen, mellom anna i forfattaren sine betraktningar rundt offiserstenar-stillingen i [I.14]. Her vert det opplyst at Alexander òg hadde sin eigen Putzfleck.

Bakgrunn

Aleksander den store var konge av Makedonia. Dei greske bystatane hadde alt vorte samla under far hans, Filip II. Aleksander erobra Persia, Egypt og ei rekkje andre kongedømme og nådde heilt fram til det nordlege India. Erobringane førte til ei rask spreiing av gresk kultur på det Eurasiatiske kontinentet. Dermed fekk han stor betydning for den seinare utbreiinga av hellensk kultur og språk.

Sitat
[Úvod] Velká doba žádá velké lidi. Jsou nepoznaní hrdinové, skromní, bez slávy a historie Napoleona. Rozbor jejich povahy zastínil by slávu Alexandra Macedonského. Dnes můžete potkat v pražských ulicích ošumělého muže, který sám ani neví, co vlastně znamená v historii nové velké doby.

Notice: Undefined offset: 1 in /var/www/honsi.org/public_html/svejk/source/php/book.php on line 288
[1.14.2] Instituce důstojnických sluhů je prastarého původu. Zdá se, že již Alexandr Macedonský měl svého pucfleka.

Skrivst òg:Alexandr Macedonský Hašek Alexandr Veliký cz Alexander der Große de Alexander the Great en Mégas Aléxandros gr

Voják Švejk, Josefen flag
Wikipedia czdeennnpl Google søk
obalka.png

Josef Lada sin fyrste teikning av Švejk, 1921

svejk.jpg

© Josef Lada, 1955

Švejk vert nemnd alt i fyrste avsnittet i innleinga og han er sjølvsagt hovudperson i romanen. Han var ein hundehandlar frå Praha som levde av å selgja bastardar som han forfalska stamtavlene til. Švejk var ugift og brukte mykje tid på kneipene i Praha. Han budde truleg nær grensa mellom Nové Město og Královské Vinohrady, ikkje langt frå der metrostasjonen IP Pavlova ligg i dag. Den eksakte addressa er ikkje kjend.

Švejk var svært talefør, men hans åndelege horisont er enno i dag under debatt. Kjendt er det at han vart dimmitert frå hæren grunna dårskap, men dette var nesten sikkert tilgjort. Han hadde eit godt minne og hadde lese ein del, noko som indikerer at dei begrensa mentale evnene kan ha vore skodespel. Forfattaren slår i etterordet til del ein av romanen utrykkeleg fast at han aldri meinte å framstilla Švejk som ein tosk, dermed burde den saka vera klår.

Politisk var han tilsynelatande uengasjert, berre i korte glimt kjem det fram at han var mot Austerrike og den katolske kyrkja, sjølv om han ofte sa akkurat det motsette. Švejk kunne vera både løgnaktig og tjuvaktig, men synte i andre tilfelle prov på moralsk substans, mest mot slutten av romanen. Han kunne òg framstå som kynisk - kanskje eit forsvar mot dei brutale omgjevnadane han var oppe i.

Švejk kom gjennom krigen uskadd, men kva som hende ved fronten er uvisst, etter som romanen aldri vart fullførd. Førenamnet Josef blir fyrst kjend i tilståinga til Švejk på Policejní ředitelství i andre kapittelet. I løpet av handlinga er hovudpersonen nemnd over 2 000 gonger i ein roman på litt over 200 000 ord.

Bakgrunn

Den gode soldaten Švejk er til sjuande og sist eit resultat av forfattaren sin litterære kreativitet, men han har som ein del andre personar i handlinga heilt konkrete førebilete frå det verkelege liv. Den mest opplagde av desse er forfattaren sjølv; han låner ut fleire av sine eigne karaktertrekk og biografiske detaljar til helten sin. Sjå Jaroslav Hašek for meir om desse samanhengane.

Eit lånt namn

Sjølve namnet Josef Švejk er nesten sikkert henta frå ein verkeleg person. Ein ung mann med dette namnet var registerert på adressa ved sida av U kalicha frå juni 1912, og kan vel ha budd der òg då Jaroslav Hašek fann opp den gode soldaten sin våren 1911. Det er særs truleg at Jaroslav Hašek kjende denne mannen (eller visste om han), spesielt avdi dei begge frå 1916 tenestegjorde i České legie. Når det er sagt har han truleg ikkje brukt meir enn namnet til soldaten, andre samanhengar er vanskelege å knyta.

Ein anna Josef Švejk som forfattaren må ha visst om var riksrådsmedlem for Agrarpartiet, og denne personen har endå meir truleg lånt namnet sin til den gode soldaten i 1911. Den unge Josef er derimot ein god kanditat når det gjeld gjenfødinga av Švejk i 1917 og ikkje minst i 1921 (det er fyrst no Švejk vert forbunden med U kalicha). For vidare vurderingar, sjå Josef Švejk.

Offiserstenar Strašlipka

Ein anna person som ofte vert nemnd som modell for den gode soldaten er František Strašlipka, tenaren til Oberleutnant Rudolf Lukas frå krigsutbrotet fram til sistnemnde vart teken til fange 24.september 1915. Utover plassen hans i kommando-hiererkiet i IR91, var Strašlipka truleg inspirasjonen til Švejk sine tallause historier.

Utover dette er Švejk og František Strašlipka sine karrierar i K.u.k. Heer høgst ulike. Strašlipka var Putzfleck hjå Rudolf Lukas heilt frå starten av krigen og var med han i felten umiddelbart. Švejk var på si side ein Landsturm-reserve og etter innkallingsdatoane å døma 10 år eldre enn Strašlipka. Han vart kalla inn til teneste fleire månader seinara og var ikkje tenar berre for Lukáš. I motsetning til Strašlipka var han superarbitrert og tenestegjorde som ordonnans, ei rolle fyrstnemnde aldri hadde.

Zdeněk Matěj Kuděj

Sist men ikkje minst virkar det som om forfattaren har dikta inn brotstykke frå livsløpet til sin gode ven Zdeněk Matěj Kuděj (1881 - 1955).

Linkar

KjeldeRadko Pytlík, Jaroslav Šerák, Jan Morávek, Jan Prchal

Sitat
[Úvod] Velká doba žádá velké lidi. Jsou nepoznaní hrdinové, skromní, bez slávy a historie Napoleona. Rozbor jejich povahy zastínil by slávu Alexandra Macedonského. Dnes můžete potkat v pražských ulicích ošumělého muže, který sám ani neví, co vlastně znamená v historii nové velké doby. Jde skromně svou cestou, neobtěžuje nikoho, a není též obtěžován žurnalisty, kteří by ho prosili o interview. Kdybyste se ho otázali, jak se jmenuje, odpověděl by vám prostince a skromně: „Já jsem Švejk…“
Artemisen flag
Wikipedia czdeenno Google søk

Artemis var nemnd indirekte av forfattaren gjennom utrykket "tempelet til gudinna i Efesos". Sjå Artemistempelet.

Bakgrunn

Artemis var ei gresk gudinne, dotter av Zevs, tvillingsyster til Apollon. Artemis var den jomfruelege månegudinna for jakt, helbredelse, kyskheit og barnefødslar. Ho var dessutan beskyttar av ville dyr og villmarka. Ho var ofte tilbedd som fruktbarheitsgudinne. Det romerske namnet henna var Diana.

Namnet henner brukte Jaroslav Hašek direkte i ein artikkel i Čechoslovan 29.januar 1917 (10.2 vår kalendar), men då i den romerske varianten Diana.

Když se zametá, Čechoslovan, 29.januar 1917: A náš redaktor chtěl se dostat do dějin. Stejně jako Hérostratés, když zapálil chrám bohyně Diany, právě v tu noc, kdy se narodil Alexandr Veliký. Jenže Hérostratos měl před ním tu výhodu, že nebyl osobní.

Kjelde: wikipedia.no

Sitat
[Úvod] Mám velice rád tohoto dobrého vojáka Švejka, a podávaje jeho osudy za světové války, jsem přesvědčen, že vy všichni budete sympatizovat s tím skromným, nepoznaným hrdinou. On nezapálil chrám bohyně v Efesu, jako to udělal ten hlupák Herostrates, aby se dostal do novin a školních čítanek.

Skrivst òg:Ἄρτεμις gr

Herostratosen flag
Wikipedia czdeenno Google søk

Herostratos vert her latterleggjort som den strake motsetninga til den smålåtne roman-helten Švejk. Herostratos vart direkte omtala som tosken som sette fyr på tempelet i Efesos for å få namnet sitt i aviser og skulebøker.

Bakgrunn

Herostratos (òg kalla Herostrates) sette fyr på Artemistempelet i Efesos i 356 f.kr. for å bli kjend, jamfør herostratisk berømt. Han vart avretta same året.

Dette var ikkje fyrste gongen Jaroslav Hašek skeiv om Herostratos. I ein bitande artikkel i Čechoslovan 29. januar 1917 (10. februar vår kalendar) dukkar ein liknande biletbruk opp. Målet er lett å identifisera sjølv om namn ikkje vert nemnde: Bohdan Pavlů, redaktør i den konkurrerande vekeavisa Čechoslovák i Petrograd.

Sergej Soloukh (2017) peiker òg på parallellen til soga Cena slávy frå 1913. Her har rettnok forfattaren bytt ut namnet med Efialtes men det er utan tvil Herostrates, Efesos og tempelet til gudinna Diana han omtalar.

Když se zametá

A náš redaktor chtěl se dostat do dějin. Stejně jako Hérostratés, když zapálil chrám bohyně Diany, právě v tu noc, kdy se narodil Alexandr Veliký. Jenže Hérostratos měl před ním tu výhodu, že nebyl osobní.

Cena slavý

Ve starověku žil v Řecku muž jménem Efialtes, jehož jedinou tužbou bylo, aby se stal slavným a aby se o něm mluvilo. Aby toho dosáhl, šel a zapálil nádherný chrám bohyně Diany v Efesu, jeden ze sedmi divů světa.

Linkar

Sitat
[Úvod] Mám velice rád tohoto dobrého vojáka Švejka, a podávaje jeho osudy za světové války, jsem přesvědčen, že vy všichni budete sympatizovat s tím skromným, nepoznaným hrdinou. On nezapálil chrám bohyně v Efesu, jako to udělal ten hlupák Herostrates, aby se dostal do novin a školních čítanek.

Skrivst òg:Herostrates Hašek Herostratus en

Hašek, Jaroslav Matěj Františeken flag
*30.4.1883 Praha - †3.1.1923 Lipnice nad Sázavou
Wikipedia czdeennnruuk Google søk
hasek.jpg

O životě Jaroslava Haška, Zdena Ančík, 1953

hasek_epitafy.png

Kopřivy, 10.9.1914

Hašek er referert til fem gonger i romanen. Den fyrste er underskrifta i henholdsvis innleiinga der han signerer som "forfattaren". Deretter dukkar han opp i eg-form når han omtalar offiserstenarar i [I.14]. I etterordet til del ein skriv han under med fullt namn. Sjølvsagt er namnet hans òg med på omslaget.

Bakgrunn

Hašek var ein tsjekkisk forfattar, mest kjend for den ufullførde satiriske romanen Den gode soldat Švejk og hans eventyr i verdskrigen, på norsk unøyaktig oversett til Den tapre soldat Švejk. Han skreiv i tillegg om lag 1500 forteljingar, var medforfattar til ei diktsamling, medvirka dessutan til skodespel og kabaretar. Jaroslav Hašek er rekna som ein framståande satirikar, og Švejk, som er omsett til 58 språk, er den mest oversette boka skrive på tsjekkisk nokon sinne.

Romanen om Švejk er tett knytta til forfattaren sine eigne opplevingar i K.u.k. Heer i 1915, og forfattaren dreg òg inn mange sjølvbiografiske element frå andre epokar i livet sitt. For fleire opplysningar om dette emnet, sjå Jaroslav Hašek på sida 'Who is Who'.

Linkar

Sitat
[Úvod] On nezapálil chrám bohyně v Efesu, jako to udělal ten hlupák Herostrates, aby se dostal do novin a školních čítanek.
A to stačí. Autor.
[1.14.2] U 91. pluku znal jsem jich několik. Jeden pucflek dostal velkou stříbrnou proto, že uměl báječně péct husy, které kradl...
[1.14.2] Viděl jsem jednoho zajatého důstojnického sluhu, který od Dubna šel s druhými pěšky až do Dárnice za Kyjevem...
[1.14.2] Nikdy nezapomenu toho člověka, který se tak mořil s tím přes celou Ukrajinu...
[1.16] Stane-li se však slovo Švejk novou nadávkou v květnatém věnci spílání, musím se spokojit s tímto obohacením českého jazyka. Jaroslav Hašek.

Skrivst òg:Ярослав Гашек ru Ярослав Гашек ua

Index Back Forward I. Bak fronten Hovudpersonen

Innleing


© 2009 - 2018 Jomar Hønsi Sist oppdatert: 12/10-2018