Hovudpersonen

Den gode soldat Švejk

Hovudpersonen Change languageChange language
Change languageChange language

Personar

Romanen på nettŠvejk museumLiterární ArchivReisedagbokBlogFacebookKontakt

Franz Ferdinand og Sophie ved avreisa frå rådhuset i Sarajevo, 5 minutt før attentatet 28.juni 1914.

Den gode soldaten Švejk er ein roman med eit uvanleg rikt persongalleri. I tillegg til dei mange som deltek direkte i handlinga, vert eit stort tal fiktive og reelle personar (og dyr) nemnde, enten i anekdotane til Švejk, direkte av forfattaren eller indirekte gjennom ord og uttrykk.

Denne sida inneheld ei oversikt over alle som er omtala i boka, frå Napoléon i innleinga til kaptein Ságner i dei siste linjene av den ufullførde del fire. Lista er sortert etter når personen fyrst blir nemnd. Kapitteloverskriftene er fritt omsette til nynorsk av utgjevarane av denne vev-sida. I januar 2014 manglar enno 20 omtalar.

  • Sitata er frå Jaroslav Šerák sin online-versjon av romanen og har linkar til det relevante kapittelet
  • Verktøylinjene har linkar for direkte oppslag i Wikipedia, Google søk og Švejk online.

Enkelte namn manglar i Odd Bang-Hansen si norske oversetjing av Švejk (som er forkorta). Dette gjeld til dømes heile innleiinga. Tsjekkiske namn er i den norske utgåva skrivne utan aksentar og i nokre høve fornorska.

Personnamna har farge etter rolla dei har i forteljinga, vist med fylgjande døme: Doktor Grünstein som tek direkte del i handlinga, Heinrich Heine som historisk person, og Ferdinand Kokoška som oppdikta person, nemnd i dialogar eller anekdotar. Merk at ei rekkje tilsynelatande fiktive personar faktisk har klårt gjenkjennelege førebilete frå det verkelege liv. Sjå m.a. Lukáš og Wenzl.

>> Den gode soldat Švejk liste over folk som er omtala i romanen (581) Syn alle
>> I. Bak fronten
>> II. Ved fronten
Index Back Forward I. Bak fronten Hovudpersonen

10. Švejk blir oppassar hos feltpresten

Odyssevsen flag
Wikipedia czdeenno Google søk
odyssevs.png

Odyssevs byr kyklopen vin (Nordisk Familjebok 1914)

Odyssevs er indirekte nemnd gjennom omgrept odyssé som forfattaren brukar for å omtala den legendariske turen til Švejk frå garnisonsarresten på Hradčany til feltprest Katz i Karlín.

Bakgrunn

Odyssevs er ein ein figur frå gresk mytologi, mest kjend gjennom Homer sine episke dikt, Odyseen og Iliaden.

Sitat
[1.10.1] Znovu počíná jeho odyssea pod čestným průvodem dvou vojáků s bajonety, kteří ho měli dopravit k polnímu kurátovi.

Skrivst òg:Odysseus cz Odysseus de Odysseus en Ὀδυσσεύς gr

Toníken flag
Google søk

Toník var den eine av dei to soldatane som førde Švejk til Katz. Det kjem fram av dialogen at han er tsjekkisk patriot og at han òg betraktar Švejk som det. Toník vert mest omtala som Čahoun, aukenamn på ein lang og hengslete person. Toník er kortnamn for Antonín.

Sitat
[1.10.1] „Nejsi národní socialista?“ Nyní počal být malý tlustý opatrným. Vmísil se do toho. „Co je nám do toho,“ řekl, „je všude plno lidí a pozorujou nás. Aspoň kdybychom někde v průjezdu mohli sundat bodla, aby to tak nevypadalo. Neutečeš nám? My bychom měli z toho nepříjemnosti. Nemám pravdu, Toníku?“ obrátil se k čahounovi, který potichu řekl: „Bodla bychom mohli sundat. Je to přece náš člověk.“
Hostinský Serabonaen flag
Google søk
serabona.png

Venkov, 26.9.1918

Serabona var i fylgje Švejk pubvert på Na Kuklíku, medlem av Sokol og dermed til å stola på.

Bakgrunn

Serabona er eit namn som ein ikkje kan forklara opphavet til men knytinga til den nemnde puben er klår. Krovert på Na Kuklíku frå 1901 var Vilém Srp, og på eit postkort frå 1906 er det bilete av han. Her vert puben kalla U Serabono og adressa stadfestar at der er snakk om Kuklík.

Det er mogeleg at Serabono var ein tidlegare eigar; pubnamn vart ofte kalla opp etter dei originale eigarane. Hypotetisk kan det òg ha vore eit kallenamn på Srp, eller namnet kan ha eit heilt anna opphav.

Vilém Srp

Vilém Srp (av og til skrive Srb) var fødd 15.april 1864 i Panenské Březany aust for Praha. I 1897 gifte han seg seg med Marie Nováková som han alt hadde dottera Božena med. Frå 1901 og fram til 1928, då huset der Na Kuklíku heldt til vart rive, dreiv han det nemnde vertshuset. I 1916 ser det ut til at vertshuset stengde for ei tid, og i 1918 dukkar namnet U Miláčka opp, akkurat som på postkortet. Srp budde i nabohuset til restauranten og han døydde 26.mai 1931. Det er hittil ikkje lukkast å stadfesta forfattaren si opplysing om at "Serabona" var medlem av Sokol.

Eksterne lenkar

Kjelde: Jaroslav Šerák, M. Smreček

Sitat
[1.10.1] „Pojďme na ,Kuklík’,“ vybízel Švejk, „kvéry si dáte do kuchyně, hostinský Serabona je Sokol, toho se nemusíte bát.
Mařkaen flag
Google søk

Mařka var ei prostituert som frekventerte Na Kuklíku og som vart med ein soldat på U Valšů. Namnet er ei kortform av Marie.

Sitat
[1.10.1] U hudby hádali se dva, že nějakou Mařku včera lízla patrola. Jeden to viděl na vlastní oči a druhý tvrdil, že šla s nějakým vojákem se vyspat k „Valšům“ do hotelu.
Frantaen flag
Google søk

Franta var ein såra soldat som hadde vore med i felttoget i Serbia. Han sat og drakk på Kuklík då Švejk med fylgje stakk innom. Franta er kortnamn for František.

Sitat
[1.10.1]Franto,“ volali na raněného vojáka, když přezpívali, zahlušivše „Osiřelé dítě“, „nech už je bejt a pojď si k nám sednout. Vykašli se už na ně a pošli sem cigarety! Budeš je bavit, nádivy!“
Policejní komisař Drašner, Ladislaven flag
*6.3.1877 Nový Bydžov - †19xx Praha (?)
Google søk
drasner.jpg

© Milan Hodík

drasner1.png

"Meldebuch", 1904

drasner.png

Venkov, 11.4.1916.

Drašner var ein politikommisær som hadde ransaka Na Kuklíku på jakt etter prostituerte ein gong Švejk var innom der før krigen. Han er òg nemnd i ein song. Sjå Mařena. Vidare dukkar han opp att i historia om Mestek.

Bakgrunn

Drašner var politimann ved IV. avdeling ved Policejní ředitelství i Praha med prostitusjon som spesialfelt. Han arbeidde i politiet minst frå 1902 og arkiva viser at han hadde den nemnde stillinga i 1913. Čech avslører dessutan at han hadde stillinga òg i 1911. I 1918 var han vorten overkommisær. Han heldt fram ved 4. avdeling òg i Tsjekkoslovakia.

Han var aktiv i overvakinga av prostitusjonsmiljøet i Praha og etterforska òg menneskehandel. Mellom dei prostituerte var han ein velkjend figur og vart generelt omtykt sjølv om nokre òg var redde han.

Drašner var gift med Cecilie (f. 1880), og i 1905 vart fyrste bornet deira fødd. Jenta døydde alt i 1909 og i 1913 er ikkje fleire born registrerte i politibøkene.

Eit bilete frå Milan Hodík viser at Drašner var aktiv i politiet så seint som i 1937, og dette vert stadfesta i avisartiklar frå januar 1939 tyder på at han nettopp hadde gått av med pensjon.

7.november 1948 noterte Břetislav Hůla at han hadde planar om å vitja Drašner for å få råd om leiting i politiarkiva, noko som tyder på at den pensjonerte politimannen framleis var i live.

Eksterne lenkar

Kjelde: Jaroslav Šerák, Milan Hodík

Sitat
[1.10.1] Švejk vžil se ve vzpomínky, když tu často sedával do vojny. Jak sem chodil policejní komisař Drašner na policejní prohlídku a prostitutky jak se ho bály a skládaly na něho písničky s obsahem opačným.
[1.10.1]
Za pana Drašnera 
stala se tu mela, 
Mařena byla vožralá 
a Drašnera se nebála.
Mařenaen flag
Google søk
marena1.jpg

"Mařena, ta byla vožrala"

Patrola Šlapeto, 1994.

marena1.png

Břevnov čp. 47, restaurant "U zelené brány"

Mařena (kortnamn for Marie) var ei prostituert som er nemnd i ein song som Švejk hugsar vart framførd på Na Kuklíku før krigen. Hovudpersonen i songen var politikommisær Drašner som var på inspeksjon. Ho må ikkje forvekslast med Mařena i [I.6].

Bakgrunn

Písen o Mařeně (Songen om Mařena) er ein tsjekkisk folkesong, men berre eit brotstykke frå den dukkar opp i romanen. Det er uvisst når den vart laga og kven som stod bak den. I og med at Drašner er i fokus må det likevel ha vore etter 1900 og truleg før Fyrste Verdskrigen.

Handlinga i songen er lagd til restauranten U Vonásků bak Pohořelec i Břevnov Bělohorská tř. 47 og temaet er ein inspeksjon av politikommisær Drašner og kollegaen hans Malaska. Den siste, Norbert Malaška, var ein ein verkleg person, fødd 4.august 1868 i Horká na Moravě ved Olomouc. I politiregistera er han skriven inn som politimann i sivil.

U Vonásků er i drift enno (2019) men med namnet U zelené brány. Adressebøker stadfestar at dette var det offisielle namnet alt i 1907, og at František Smrtka var kneipevert.

Eksterne lenkar

KjeldeJaroslav Šerák

Sitat
[1.10.1]
Za pana Drašnera 
stala se tu mela, 
Mařena byla vožralá 
a Drašnera se nebála.
Epikuren flag
*341 f.kr Samos - †270 f.kr Athen
Wikipedia czdeenno Google søk

Epikur vert nemnd når forfattaren held fram at små og tjukke hadde same filosofiske haldning som Epikur; mest mogeleg nyting og minst mogeleg pinsler.

Bakgrunn

Epikur var ein gresk filosof som forfekta samanhengen godt-vondt med den fysiske kjensla av det same. Kjendt sitat: "Frykt ikkje døden. For når du finst så finst ikkje den, og når den finst så finst ikkje du". Dette la grunnlaget for den epikuriske filosofiske retning: oppnå mest mogeleg nyting medan du kan.

Eksterne lenkar

Sitat
[1.10.1] První z nich, který našel zde úplného uspokojení, byl malý tlustý, neboť tací lidé, kromě svého optimismu, mají velký sklon být epikurejci.

Skrivst òg:Epikúros cz Epicurus en

Oberleutnant Feldhuberen flag
Google søk

Feldhuber var ein overløytnant som Katz hadde lånt ein tidlegare tenar av. Sistnemnde var fråhaldsmann, noko som passa Katz umåteleg dårleg.

Bakgrunn

Ingen offiser med dette etternamnet kan sporast i adressebøkene frå Praha (1906, 1910, 1913). Det fanst heller ingen Feldhuber i politiet sitt bustadsregisteret perioden, så dette var nok eit sjeldant etternamn. Det dukkar heller ikkje opp i Verlustlisten (tapslistene) frå krigen.

Sitat
[1.10.1] „Dobře, podívejte se tady na toho vojáka. Toho jsem si vypůjčil na dnešek od obrlajtnanta Feldhubra, je to jeho pucflek. A ten nic nepije, je ab-ab-abstinent, a proto půjde s marškou. Po-poněvadž takového člověka nemohu potřebovat. To není pucflek, to je kráva. Ta pije taky jenom vodu a bučí jako vůl.
Oberleutnant Helmichen flag
Google søk
helmich.jpg

Adresář města Prahy 1907

helmich.png

Adresář města Prahy 1910

Helmich var ein overløytnant som Katz var på fest hos. Feltpresten vart til slutt kasta ut for så å bli henta av Švejk. Turen heim frå Helmich er ei nøye skildra studie i fyllerør.

Bakgrunn

Ein viss overløytnant Alfred Helmich (fødd 1872 i Wien) tenestegjorde faktisk i Praha i 1906 og 1910, i 8. Feldhaubitzerregiment som var forlagd på Hradčany. Om forfattaren visste om denne personen er sjølvsagt vanskeleg å sei, men kan ikkje sjåast bort frå. I adresseboka frå 1912 er han ikkje lenger oppførd ved denne eininga.

Om dette er personen som inspirerte romanfiguren er det forståeleg at Katz trengde drosje tilbake til Karlín. Helmich budde på Hradčany (1906) og i Malá Strana (1910).

Eksterne lenkar

Sitat
[1.10.2] Již třetí den byl Švejk sluhou polního kuráta Otto Katze a ta dobu viděl ho jen jednou. Třetího dne přišel vojenský sluha od nadporučíka Helmicha, aby si Švejk přišel pro polního kuráta.
Oberst Justen flag
Google søk

Just var ein offiser i Infanterieregiment Nr. 75 som Katz i fylla mistok Švejk for på veg heim frå obrlajtnant Helmich.

Bakgrunn

Dette er ein person som ein enno ikkje har påvist nokon modell for. Dessutan var ikkje Infanterieregiment Nr. 75 stasjonert i Praha i 1914, dei hadde vorte flytta derfrå alt i 1909.

For K.u.k. Heer viser Schematismus frå 1914 ei rekkje offiserar med namnet Just. Ingen av desse hadde rang så høg som oberst, og ingen av dei var tilknytta Infanterieregiment Nr. 75.

Sitat
[1.10.2] Švejk ho vzbudil a za pomoci drožkáře dopravil do drožky. V drožce polní kurát upadl v úplnou otupělost a považoval Švejka za plukovníka Justa od 75. pěšího pluku a několikrát za sebou opakoval: „Nehněvej se, kamaráde, že ti tykám. Jsem prase.“
Doktor Batěk, Alexandr Sommeren flag
*15.6.1874 Prádlo u Nepomuku - †6.4.1944 Praha
Wikipedia cz Google søk
batek.png

Národní politika, 30.10.1920

Batěk vert nemnd når den fyllesjuke Katz høyrest ut som ei oppbyggande førelesning av dr. Batěk.

Bakgrunn

Batěk var ein tsjekkisk doktor i kjemi og var svært aktiv i kampen mot alkoholens og tobakkens to-horna demonar. Han var i tillegg vegetarianar, sci-fi forfattar, KFUM-aktivist, ivrig i speidar-rørsla og pasifist. I 1919 heldt han ei stund nesten daglege foredrag på Staroměstské náměstí og det er nok desse romanen viser til.

Over hundre av desse foredraga vart utgjevne som hefte i 1919 på Nakladatelství Kočí. Hans Sto jisker ethických (Hundre etsike gneistar), var mellom desse men utgjevingstidspunktet tyder på at Katz knapt kan ha visst om dei så her har forfattaren fletta in element frå samtida og flytta den tilbake seks år. Det nemnde foredraget gav han òg ut på eige forlag som eit 16-siders hefte. Batěk var svært produktiv; katalogen til det tsjekkiske nasjonalbiblioteket har over 500 oppføringar under namnet hans. Det andre skriftstykket, "La oss lysa kamp på liv og daude mot alholens demon...", er ikkje oppførd i katalogen til nasjonalbiblioteket.

Han heldt òg foredrag for det tsjekkoslovakiske fråhalds-sambandet, mellom anna saman med Moudrá.

Eksterne lenkar

Kjelde: Milan Hodík, Wikipedia (cz)

Sitat
[1.10.3] Polní kurát byl stižen dokonalou kočkou a naprostou depresí. V tom okamžiku, kdo by ho slyšel, musil by být přesvědčen, že chodí na přednášky dra Alexandra Baťka „Vypovězme válku na život a na smrt démonu alkoholu, jenž nám vraždí muže nejlepší“ a že čte jeho „Sto jisker ethických“.

Skrivst òg:Alexandr Batěk Hašek

Hauptmann Šnáblen flag
Google søk

Šnábl var ein kaptein ved kaserna på Bruska som i fylgje Katz hadde ei framifrå ořechovka (nøttebrennevin). Katz sende dessutan Švejk til kapteinen for å låna hundre kroner. Han var eit udyr i fylgje Švejk. Den gode soldaten måtte ned på kne for å få pengane og fyrst når han fortalde at feltpresten måtte ha pengar til barnebidrag løyste det seg.

Bakgrunn

Denne figuren har ikkje nokon modell så langt me veit. Bruska var brukt av IR28 men addressebøkene frå 1907 og 1913 viser ikkje nokon offiser med dette namnet korkje her eller ved nokon andre forlegningar i Praha. Mange i Praha hadde etternamnet Šnábl or Schnabel, men ingen av dei var tilknytte militæret i fylgje adresseboka frå 1907.

Jaroslav Hašek har sikkert kjendt eller kjendt til folk med dette etternamnet og kan på sitt vanlege vis ha lånt det. Som ein kuriositet kan nemnast at Hynek Schnabl budde i Na Bojišti 1732/14 i 1907 og U kalicha heldt faktisk til i same huset!

Sitat
[1.10.3] Když ukazoval tři sta korun, vrátiv se čestně z výpravy, byl polní kurát, který se zatím umyl a převlékl, velmi překvapen. „Já to vzal najednou,“ řekl Švejk, „abychom se nemuseli zejtra nebo pozejtří starat znova o peníze. Šlo to dost hladce, ale před hejtmanem Šnáblem jsem si musel kleknout na kolena. Je to nějaká potvora. Ale když jsem mu řek, že máme platit alimenty...“

Skrivst òg:Snábl Bang-Hansen Schnabl Reiner

Oberleutnant Mahleren flag
Google søk

Mahler var offiser ved Vršovice kasárna. Han var ein av dei tre offiserane som Švejk vart send til av Katz for å låna pengar.

Bakgrunn

Det er ikkje spor etter nokon Mahler ved IR73 eller ved 8. Traindivision, dei langt største avdelingane som var forlagde i Vršovice. Det var faktisk ikkje ein einaste Mahler registrert ved nokon av forlegningane i Praha i 1907. Truleg er namnet på denne perifere figuren plukka nokså tilfeldig.

Sitat
[1.10.3] Jestli tam nepochodíte, tak půjdete do Vršovic, do kasáren k nadporučíkovi Mahlerovi.
Hauptmann Fišeren flag
Google søk

Fišer var ein kaptein på Hradčany. Han var ein av dei tre som Švejk vart send til av Katz for å låna pengar.

Bakgrunn

Det er lite truleg at denne perifere figuren har noko verkeleg førebilete. På Hradčany var det fleire kaserner, mellom anna artilleri og Landwehr men i 1906 var ingen personar med dette namnet oppførde i adresseboka.

Sitat
[1.10.3] Nezdaří-li se to tam, půjdete na Hradčany k hejtmanovi Fišerovi. Tomu řeknete, že musím platit futráž pro koně, kterou jsem propil.
Kejřová, Annaen flag
Google søk
kejrova_np.png

Národní politika, 28.3.1915

Kejřová var syskenbarnet til Müllerová og var i bustaden til Švejk då han var heimom for siste gong. Ho hadde fått eit brev frå Fru Müllerová som no sat i konsetrasjonsleiren Steinhof. Arrestasjonen hadde skjedd same kvelden som ho trilla Švejk til sesjon i rullestol. Brevet er gjengitt i romanen, komplett med sensursladd. I brevet kjem det fram at fru Müllerová trur at Švejk alt er fallen eller avretta.

Bakgrunn

Dette kan ha vore eit namn forfattaren lånte frå ein annonse i Národní politika 28.3 1915. Stemmer dette var ho eigar av ein kokkeskule, forfattar av kokebøker og lærar i kokkekunst frå Hradec Králové. Det er ikkje utenkjeleg at forfattaren visste om ho frå før. På den andre sida: i fylgje politiregistra var det 313 personar med namnet Kejř/Kejřová i Praha på den tida, så kven (om nokon) forfattaren har brukt som prototype kan diskuterast. Det me veit er at forfattaren brukte fleire fragment frå aviser som kom ut i slutten av mars/starten av april 1915, så dette kan vera endå eit døme. Sjå Liman.

Narozena 1874 v Kralupech nad Vltavou, zemřela 16.september 1926 v Praze. Učitelka vaření, autorka kuchařských knih. Napsala: Cukrovinky na vánoční stromek, Dělnická kuchařka se sřetelem na malé dělnické domácnosti, Dělnická kuchařka, Kniha vzorné domácnosti, Minutové večeře, příležitostné hostiny, Úsporná kuchařka, Úsporná válečná kuchařka, Zdravotní polovegetariánská kuchařka, Zlatá kuchařka s rozpočty, Návod k přípravě pečiva s použitím výrobků "Kveta", Česká vegetariánská kuchařka Anuše Kejřové,České moučníky Anuše Kejřové, Naše ryby a jich vhodná úprava, ... - Zdroj Česká národní bibliografie.

Eksterne lenkar

Kjelde: Jaroslav Šerák

Sitat
[1.10.4] „To je náramně žertovné,“ řekl Švejk, „to se mně báječně líbí. Tak aby věděli, paní Kejřová, mají ouplnou pravdu, že jsem se dostal ven. Ale to jsem musel zabít patnáct vachmistrů a feldweblů. Ale neříkají to nikomu...“.
Index Back Forward I. Bak fronten Hovudpersonen

10. Švejk blir oppassar hos feltpresten


© 2009 - 2019 Jomar Hønsi Sist oppdatert: 6/11-2019