Hovudpersonen

Den gode soldat Švejk

Hovudpersonen Change languageChange language
Change languageChange language

Personar

Romanen på nettŠvejk museumLiterární ArchivReisedagbokBlogFacebookKontakt

Franz Ferdinand og Sophie ved avreisa frå rådhuset i Sarajevo, 5 minutt før attentatet 28.juni 1914.

Den gode soldaten Švejk er ein roman med eit uvanleg rikt persongalleri. I tillegg til dei mange som deltek direkte i handlinga, vert eit stort tal fiktive og reelle personar (og dyr) nemnde, enten i anekdotane til Švejk, direkte av forfattaren eller indirekte gjennom ord og uttrykk.

Denne sida inneheld ei oversikt over alle som er omtala i boka, frå Napoléon i innleinga til kaptein Ságner i dei siste linjene av den ufullførde del fire. Lista er sortert etter når personen fyrst blir nemnd. Kapitteloverskriftene er fritt omsette til nynorsk av utgjevarane av denne vev-sida. I januar 2014 manglar enno 20 omtalar.

  • Sitata er frå Jaroslav Šerák sin online-versjon av romanen og har linkar til det relevante kapittelet
  • Verktøylinjene har linkar for direkte oppslag i Wikipedia, Google søk og Švejk online.

Enkelte namn manglar i Odd Bang-Hansen si norske oversetjing av Švejk (som er forkorta). Dette gjeld til dømes heile innleiinga. Tsjekkiske namn er i den norske utgåva skrivne utan aksentar og i nokre høve fornorska.

Personnamna har farge etter rolla dei har i forteljinga, vist med fylgjande døme: Doktor Grünstein som tek direkte del i handlinga, Heinrich Heine som historisk person, og Ferdinand Kokoška som oppdikta person, nemnd i dialogar eller anekdotar. Merk at ei rekkje tilsynelatande fiktive personar faktisk har klårt gjenkjennelege førebilete frå det verkelege liv. Sjå m.a. Lukáš og Wenzl.

>> Den gode soldat Švejk liste over folk som er omtala i romanen (581) Syn alle
>> I. Bak fronten
>> II. Ved fronten
Index Back Forward I. Bak fronten Hovudpersonen

3. Švejk hos rettslegane

Demartinien flag
Google søk
demartini.png

Demartini var den tjukke sjefen for vaktarane for varetektsfangane i Zemský trestní soud.

Bakgrunn

Fangevaktaren kan ha vore inspirert av ein høgst reell overpolitikommisær i Praha, Rudolf Demartini (1866-1919) som budde i Vinohrady (1906). Dette er ein person som Jaroslav Hašek sikkert kjende eller visste om. Lite er kjendt om han utover at han hadde tre døtre og er gravlagd på Olšany i Žižkov.

Det er ikkje stadfesta om han verkeleg var sjef for fangevaktarane i varetektsarresten ved Zemský trestní soud i 1914. Han er ikkje oppførd i adressebøkene som tilsett i strafferetten korkje i 1907 eller 1912, og det synest rart at ein mann som hadde ein så høg stilling er sjef for fangevaktarar. Difor er dette truleg eit lån av eit namn og ikkje så mykje meir.

Eksterne lenkar

Sitat
[1.3] Čisté, útulné pokojíky zemského „co trestního soudu“ učinily na Švejka nejpříznivější dojem. Vybílené stěny, černě natřené mříže i tlustý pan Demartini, vrchní dozorce ve vyšetřovací vazbě s fialovými výložky i obrubou na erární čepici. fialová barva je předepsána nejen zde, nýbrž i při náboženských obřadech na Popeleční středu i Veliký pátek.
Valeš, Aloisen flag
*19.5.1861 Mšecké Žehrovice - †18.12.1908 Nusle (Pankrác)
Google søk
vales.png

Matrika zemřelých, © AHMP

vales1.png

Národní politika, 20.12.1908

Valeš var ein velkjend mordar som nokre úr tidlegare hadde vorten forhøyrd av den same godslege mannen som spurde ut ŠvejkZemský trestní soud.

Bakgrunn

Valeš og kona Ludmila utførde i april 1902 eit brutalt dobbeltmord i villaen "Vilém" i Horní Krč der han var tilsett som gartnar. Offera var Matilda Hanzely og József Takács, eit ungt slovakisk/ungarsk par som planla å utvandra til Amerika og difor hadde mykje pengar med seg. Valeš grov ned lika i hagen og udåden vart ikkje oppdaga før i oktober 1904. Ekteparet vart dømd til døden i februar 1905 men dommen vart omgjort til livstid av keisar Franz Joseph I.

Forhøyr

Mellom dei som forhøyrde mordaren var Karel Křikava og Václav Olič. Dette var politimenn som Hašek kjende og ein av dei godt ha vore førebilete for den godslege forhøyrsdomaren. Egon Erwin Kisch Austerriksk, seinare tsjekkoslovakisk journalist og forfattar (1885-1948), kjend som den "fresande reporter". Personleg kjenning av Hašek. nemner så vidt Valeš-saka i soga Polizeimuseum der han opplyser om at mordvåpenet er på utstilling.

Villaeigaren

Då mordet vart oppdaga var villaen eigd av Alois Bauer, ein handelsmann som budde i Smíchov. På tida rettsaka føregjekk (januar 1905) var han gått konkurs og villaen vart selgd. I 1909 gjorde han sjølvmord ved å hoppa i Vltava nær Střelecký ostrov.

E.E. Kisch: Polizeimuseum

Eine ganze Vitrine weist die Instrumente auf, mit denen das wurdige Ehepaar Valeš zu Krtsch das Liebespaar Takasz-Hanzely im Schlafe umgebracht hatte: ein Jagdgewehr, ein Strick, ein Revolver, ein Beil.

Eksterne lenkar

KjeldeMilan Hodík Tsjekkisk militærhistorikar (1933-), gav ut tre bøker om Švejk. Best kjend er leksikonet med forklaringar til tema i romanen. , Jaroslav Šerák Tsjekkisk Hašek-ekspert, utgivar og redaktør av Virtuální muzeum Jaroslava Haška. Utgivar av Hašek sine samla dikt.

Sitat
[1.3] Starší pán dobromyslného vzezření, který kdysi, vyšetřuje známého vraha Valeše, nikdy neopomenul jemu říci: „Račte si sednout, pane Valeš, právě je zde jedna prázdná židle.“
Pontius Pilatusen flag
*? - †?
Wikipedia czdeenno Google søk

Pontius Pilatus vert omtala av forfattaren i ei samanlikning der han omtalar dei mest paragraftru forhøyrsdommarane i strafferetten som "den nye tid sine utgåver av Pontius Pilatus".

Bakgrunn

Pontius Pilatus var romersk prefekt i Judea i perioden 26 til 36 e.kr og har sjølvsagt ei sentral rolle i bibelen som den romerske embetsmannen som dømde Jesus til døden på krossen.

Sitat
[1.3] Vracela se slavná historie římského panství nad Jerusalemem. Vězně vyváděli i představovali je před Piláty roku 1914tého dolů do přízemku. A vyšetřující soudcové, Piláti nové doby, místo aby si čestně myli ruce, posílali si pro papriku a plzeňské pivo k Teissigovi a odevzdávali nové a nové žaloby na státní návladnictví.

Skrivst òg:Pilát Pontský cz Pontius Pilate en

Prokop Švejken flag
Google søk

Prokop Švejk vert her på Zemský trestní soud nemnde i forbifarten av Švejk då han i samtale med forhøyrsleiaren omtalar foreldra sine. I [II.5] vert dei nemnde att, og det er fyrst då det fulle namnet deira vert avslørt og det kjem fram at dei var frå Dražov.

Sitat
[1.3] „Já myslím,“ odpověděl Švejk, „že jím musím být, poněvadž i můj tatínek byl Švejk a maminka paní Švejková. Já jim nemohu udělat takovou hanbu, abych zapíral svoje jméno.“
[2.5] Jakmile jsem ho poznal, šel jsem k němu na plošinu a dal jsem se s ním do hovoru, že jsme oba z Dražova. On se ale na mne rozkřik, abych ho neobtěžoval, že prý mne nezná. Já jsem mu to začal vysvětlovat, aby se jen upamatoval, že jsem jako malej hoch k němu chodil s matkou, která se jmenovala Antonie, otec že se jmenoval Prokop a byl šafářem. Ani potom nechtěl nic vědět o tom, že se známe. Tak jsem mu ještě řekl bližší podrobnosti, že v Dražově byli dva Novotní, Tonda a Josef.
Antonie Švejkováen flag
Google søk

Antonie Švejková vert nemnd i forbifarten av Švejk då omtalar foreldra sine under ein samtale på Zemský trestní soud. I [II.5] vert foreldra nemnde att, og det er fyrst då det fulle namnet deira vert avslørt og det kjem fram at dei var frå Dražov.

Sitat
[1.3] „Já myslím,“ odpověděl Švejk, „že jím musím být, poněvadž i můj tatínek byl Švejk a maminka paní Švejková. Já jim nemohu udělat takovou hanbu, abych zapíral svoje jméno.“
[2.5] Jakmile jsem ho poznal, šel jsem k němu na plošinu a dal jsem se s ním do hovoru, že jsme oba z Dražova. On se ale na mne rozkřik, abych ho neobtěžoval, že prý mne nezná. Já jsem mu to začal vysvětlovat, aby se jen upamatoval, že jsem jako malej hoch k němu chodil s matkou, která se jmenovala Antonie, otec že se jmenoval Prokop a byl šafářem.

Skrivst òg:Paní Švejková cz

Doktor Heveroch, Antonínen flag
*29.1.1869 Minice - †2.3.1927 Praha
Wikipedia czen Google søk

Heveroch vart nemnd i ei historie av ein av Švejk sine medinnsette som hadde vore på forelesning med Heveroch for å læra seg å simulera galskap. Han drakk av blekkhuset og gjorde frå seg i åsynet på heile rettslegekommisjonen. Einaste tabben han gjorde var å bita ein rettspsykiater i foten, ein framgangsmåte dr. Heveroch ikkje hadde forelese om. Ein av legane i kommisjonen som undersøkte Švejk var tilhengar av dr. Heveroch si psykiatriske lære.

Bakgrunn

Heveroch var ein betydningsfull tsjekkisk psykiater og nevrolog som mellom anna vart kjend gjennom studiar av dysleksi og epilepsi. Boka hans „O podivínech a lidech nápadných“ (Om originalar og påfallande personar) (1901) skal i fylgje František Langer vore blandt Jaroslav Hašek sine favorittar.

Eksterne lenkar

Sitat
[1.3] „Já těm soudním lékařům nic nevěřím,“ poznamenal muž inteligentního vzezření. „Když jsem jednou padělal směnky, pro všechen případ chodil jsem na přednášky k doktoru Heverochovi, a když mě chytili, simuloval jsem paralytika právě tak, jak ho vyličoval pan doktor Heveroch.
Rittmeister Rotter, Theodoren flag
*1873 - †1944
Google søk
rotter.png

Rotter i midten. Svět zvířat, 1909.

rotter_psu.png

Za císáře pána, Michal Dlouhý

rotter1.png

Verordnungsblatt für die kaiserlich-königliche Gendarmerie, 5.10.1912

Rotter var ein kjend politimeister i Kladno som trena opp hundane sine ved å setja dei på lausgjengarar i distriketet. Dette er i fylgje ei anekdote Švejk fortel medfangane ved Zemský trestní soud.

Politimeisteren vert nemnd på ny i [II.2] i Švejk sine vandringar ved Písek. Denne historia er nesten identisk, men vert no fortald av ein landstrykar.

Bakgrunn

Rotter var ein kjend hundeoppdrettar og politimann, stasjonert mellom anna i Kladno ved krigsutbrotet. Seinare vart han flytta til Písek, der han leia den 14. gendarmerie-avdeling. Han spesialiserte seg på politihundar og var medlem av Polizeihundverein. I 1911 ga han ut ein brosjyre på 107 sider: Anleitung zur Dressur von Polizeihunden.

Jaroslav Hašek kjende han personleg frå tida si som redaktør i magasinet Svět zvířat (Dyreverda), og i dette magasinet vart det i 1909 trykt bilete av Rotter saman med hundane. Dyra var med på fleire bilete frå i magasinet dette året. Saman med Josef Lada vitja han Rotter i Kladno 29.juni 1914.

I 1909 då han var Oberleutnant ved statspolititet i Kladno kjøpte Rotter to schäferhundar frå Saarbrücken, der han hadde vore på kurs året før. Hundane Wolf og Wölfin trena han opp for tenesteformål og i Svět zvířat vart det trykt eit bilete der Wölfin "fangar" ein rømling.

Rotter skreiv seinare fleire bøker om hundeoppdrett, den siste kom ut så seint som i 1947, tre år etter at han døydde.

Eksterne lenkar

Kjelde: Petr Netopil, Josef Lada, Michal Dlouhý

Sitat
[1.3] Taky vám dám příklad, jak se na Kladně zmejlil jeden policejní pes, vlčák toho známého rytmistra Rottera. Rytmistr Rotter pěstoval ty psy a dělal pokusy s vandráky, až se Kladensku počali všichni vandráci vyhejbat.
[2.2] "....Jó, dneska mají právo četníci." "Voní ho měli i dřív," ozval se vandrák, "já pamatuju, že na Kladně bejval četnickým rytmistrem nějakej pan Rotter. Von vám najednou začal pěstovat tyhlety, jak jim říkají, policejní psy tý vlčí povahy, že všechno vyslídějí, když jsou vyučení. A měl ten pan rytmistr na Kladně těch svejch psích učeníků plnou prdel...."

Skrivst òg:Bohdan Rotter cz

Wölfinen flag
Google søk

Wölfin (Vlčka) var truleg politihunden som vert nemnd i samband med Rotter sine forsøk i Kladno med hundar mot lausgjengarar. I romanen vert den omtala som politihund og ulvehund.

Bakgrunn

Wölfin var ein politihund (hohund) som Rotter skal ha kjøpt frå Saarbrücken saman med hannen Wolf i 1909. Det er difor truleg ein av desse hundane Švejk har i tankane når han fortel anekdota. Forfattaren kjende Rotter godt og hadde heilt sikkert visst om og møtt begge hundane.

Wölfin vart dessutan oppfostra ved Fuchs sin kennel på Klamovka, ved sida av villaen der Svět zvířat hadde redaksjonen sin og der Jaroslav Hašek arbeidde som redaktør. Han må ha difor ha kjendt denne bikkja godt. I ein artikkel i magasinet 1.november 1909 kjem det òg fram at dressuren av henne fann stad på Klamovka.

Den 16.oktober 1909 viste Rotter fram eigenskapane til Wölfin og ein dobermannpinsjer med namn Petar. Oppvisninga fann stad hjå Policejní ředitelství og tilstades var heile toppleiinga ved politikommisariatet, mellom dei kommisærane Drašner og Ladislav Adamička (bror til kaptein Adamička). Artikkelen nemner dessutan at Wölfin vart kjøpt frå kennelen på Klamovka tidlegare det året.

Eksterne lenkar

Kjelde: Petr Netopil, Michal Dlouhý

Sitat
[1.3] Taky vám dám příklad, jak se na Kladně zmejlil jeden policejní pes, vlčák toho známého rytmistra Rottera. Rytmistr Rotter pěstoval ty psy a dělal pokusy s vandráky, až se Kladensku počali všichni vandráci vyhejbat.
Doktor Kallersonen flag
Google søk
kallerson.png

Hůla meiner Hašek dikta opp namna Kallerson og Weiking

Kallerson vert nemnd saman med psykiatarane Heveroch og Weiking som folk som hadde danna skule innafor faget.

Bakgrunn

Kallerson var psykiater, men ingen opplysningar utover det som står i Švejk er tilgjengelege. Břetislav Hůla gjekk ut frå at namnet er oppdikta ettersom han ikkje kunne påvisa at nokon kjend psykiater med dette namnet fanst.

Er ikkje denne psykiateren oppdikta så er det truleg eit forvanska namn. Hašek skriv i ei av sogene sine om Karl Larsson, eit namn som er fonetisk nokså likt. Denne personen var rettnok ikkje psykiater, han var leiar for den tsjekkoslovakiske Frelsesarmeen.

Eksterne lenkar

Sitat
[1.3] Věc byla úplně jasnou. Spontánním projevem Švejkovým odpadla celá řada otázek a zůstaly jen některé nejdůležitější, aby s odpovědí potvrzeno bylo prvé mínění o Švejkovi na základě systému doktora psychiatrie Kallersona, doktora Heverocha i Angličana Weikinga.
Doktor Weikingen flag
Google søk

Weiking er ein engelskmann vert nemnd saman med psykiatarane Heveroch og Kallerson. Han skal som dei to andre ha danna skule innafor psykatri-faget.

Bakgrunn

Weiking skal ha vore ein engelsk psykiater, men ingen opplysningar utover det som står i Švejk er tilgjengelege. Namnet er heller ikkje typisk engelsk. Břetislav Hůla går ut frå at namna Kallerson og Weiking er påfunn. Eit alternativ er at det er ei forvrenging av namnet til ein verkeleg psykiater.

Sitat
[1.3] Věc byla úplně jasnou. Spontánním projevem Švejkovým odpadla celá řada otázek a zůstaly jen některé nejdůležitější, aby s odpovědí potvrzeno bylo prvé mínění o Švejkovi na základě systému doktora psychiatrie Kallersona, doktora Heverocha i Angličana Weikinga.
Index Back Forward I. Bak fronten Hovudpersonen

3. Švejk hos rettslegane


© 2009 - 2019 Jomar Hønsi Sist oppdatert: 15/12-2019