Hovudpersonen

Den gode soldat Švejk

Hovudpersonen Change languageChange language
Change languageChange language

Personar

Romanen på nettŠvejk museumLiterární ArchivReisedagbokBlogFacebookKontakt

Franz Ferdinand og Sophie ved avreisa frå rådhuset i Sarajevo, 5 minutt før attentatet 28.juni 1914.

Den gode soldaten Švejk er ein roman med eit uvanleg rikt persongalleri. I tillegg til dei mange som deltek direkte i handlinga, vert eit stort tal fiktive og reelle personar (og dyr) nemnde, enten i anekdotane til Švejk, direkte av forfattaren eller indirekte gjennom ord og uttrykk.

Denne sida inneheld ei oversikt over alle som er omtala i boka, frå Napoléon i innleinga til kaptein Ságner i dei siste linjene av den ufullførde del fire. Lista er sortert etter når personen fyrst blir nemnd. Kapitteloverskriftene er fritt omsette til nynorsk av utgjevaran av denne vev-sida. I januar 2014 manglar enno 20 omtalar.

  • Sitata er frå Jaroslav Šerák sin online-versjon av romanen og har linkar til det relevante kapittelet
  • Verktøylinjene har linkar for direkte oppslag i Wikipedia, Google søk og Švejk online.

Enkelte namn manglar i Odd Bang-Hansen si norske oversetjing av Švejk (som er forkorta). Dette gjeld til dømes heile innleiinga. Tsjekkiske namn er i den norske utgåva skrivne utan aksentar og i nokre høve fornorska.

Personnamna har farge etter rolla dei har i forteljinga, vist med fylgjande døme: Doktor Grünstein som tek direkte del i handlinga, Heinrich Heine som historisk person, og Ferdinand Kokoška som oppdikta person, nemnd i dialogar eller anekdotar. Merk at ei rekkje tilsynelatande fiktive personar faktisk har klårt gjenkjennelege førebilete frå det verkelege liv. Sjå m.a. Lukáš og Wenzl.

>> Den gode soldat Švejk liste over folk som er omtala i romanen (581) Syn alle
>> I. Bak fronten
>> II. Ved fronten
Index Back Forward II. Ved fronten Hovudpersonen

2. Švejks anabase til Budějovice

Xenofonen flag
*430 BC Athen - †355 BC ?
Wikipedia czdeenno Google søk

Xenofon vert nemd av forfattaren når han introduserer lesaren til omgrepet "anabasis". Xenofon eksemplifiserte anabasen ved å reisa der det skulle passa utan kart.

Bakgrunn

Xenofon var ein gresk hærfører, forfatter og historikar. Han er særlig kjend for sine historieskildringar frå samtidas Hellas, for sine skrifter om Sokrates, og for å vera opphavsmann til den fyrste augevitneskildringa me kjenner frå eit felttog i oldtida. Xenofons språk er klårt og tydelig, og har vore eit stilistisk førebilete. Sjubindsverket "Anabasis" skildrar greske leigesoldatar sin farefulle veg heim gjennom Vesleasia etter eit mislukka felttog i Persia, og er rekna som Xenofon sitt beste verk.

Hašek og Xenofon

Temaet Xenofon og hans Anabasis var tydeleg velkjent for Jaroslav Hašek. I Brev frå fronten, Čechoslovan Tsjekkisk vekeavis, utgjeven i  Kiev  frå 1911 til 1918 , 26.september 1916 (6.oktober), dukkar namnet hans opp, eit av mange døme på forfattaren si interesse for antikkens Hellas. Det er òg eit av mange døme i Švejk på attbruk i av fragment frå Hašek si tidlegare skriving.

Sitat
[2.2] Starověký válečník Xenofon prošel celou Malou Asii a byl bůhvíkde bez mapy. Staří Gotové dělali své výpravy také bez topografické znalosti. Mašírovat pořád kupředu, tomu se říká anabase. Prodírat se neznámými krajinami. Být obklíčeným nepřáteli, kteří číhají na nejbližší příležitost, aby ti zakroutili krk.

Skrivst òg:Xenofón cz Xenophon de Xenophon en

Julius Cæsaren flag
*13.7.100 BC ? Roma - †15.3.44 BC Roma
Wikipedia czdeenlano Google søk

Julius Cæsar vert nemd av forfattaren når han introduserer lesaren til omgrepet "anabasis". Cæsar sine legionar kom seg til Gallarhavet utan kart. Sidan vert Cæsar nemnd att på ei av dei siste sidene i romanen.

Bakgrunn

Julius Cæsar var ein romersk hærførar, statsmann og forfattar. Han var riket sin mektigaste mann fram til han vart myrda av senator Brutus i 44 f.kr. Under Cæsar sitt styre vart riket sine grenser sterkt utvida, mellom anna med Britannia. På høgda av si makt hadde han tittlen "dictator in perpetuo". Han gjennomførde mange reformer, mellom anna vart administrasjonen sterkt sentralisert.

Sitat
[2.2] Tam někde na severu u Galského moře, kam až se také dostaly římské legie Caesarovy bez mapy, řekly si jednou, že se zas vrátí a pomašírujou jinou cestou, aby ještě víc toho užily, do Říma. A dostaly se tam také. Od té doby se říká patrně, že všechny cesty vedou do Říma.

Skrivst òg:Julius Caesar cz Julius Cäsar de Julius Caesar en Gaius Iulius Caesar la

Mašků, Toníčeken flag
Google søk

Mašků hadde stukke av frå "Landwehr" men vart fakka like etter. Han var gift med niesa til den gamle kona som hjelpte Švejk ved Vráž. Siste nytt var at han hadde mista ein fot ved fronten.

Sitat
[2.2] „U nás byl taky jeden takovej nezbeda. Ten měl ject do Plzně k landvér, nějakej Toníček Mašků,“ povzdechla si babička, „von je vod mojí neteře příbuznej, a vodjel. A za tejden už ho hledali četníci, že nepřijel ku svýmu regimentu. A ještě za tejden se vobjevil u nás v civilu, že prej je puštěnej domů na urláb. Tak šel starosta na četnictvo, a voni ho z toho urlábu vyzdvihli. Už psal z fronty, že je raněnej, že má nohu pryč.“
Melicháreken flag
Google søk

Melichárek var bonde og bror til den gamle kona frå Vráž. Han budde i Radomyšl i Dolejší ulice. Han var svært mistenksam mot Švejk og ville ikkje ha noko med han å gjera ettersom han tok han for desertør.

Bakgrunn

Melichárek skal eigentleg ha heitt Václav Melichar og budde i Dolejší ulice, akkurat som forfattaren skreiv. I fylgje etterkomarane skal Hašek ha vore i Radomyšl i 1915 og kona til Melichár skal ha kokt bramborovka til han. Mysteriet er korleis forfattaren kan ha kome seg heilt hit utan å ha vorte oppdaga (avstanden er 60 km).

Kjelde: Ivana Šibková

Sitat
[2.2] V Radomyšli Švejk našel k večeru na Dolejší ulici za Floriánkem pantátu Melichárka. Když vyřídil mu pozdrav od jeho sestry ze Vráže, nijak to na pantátu neúčinkovalo. Chtěl neustále na Švejkovi papíry. Byl to nějaký předpojatý člověk, poněvadž mluvil neustále něco o raubířích, syčácích a zlodějích, kterých se síla potlouká po celém píseckém kraji.
Herrmannen flag
Google søk

Herrmann var ein jøde i Vodňany som kjøpte militærutstyr og selde det vidare til hæren. Her kunne Švejk selgja uniforma si, meinte i alle fall landstrykaren i Švarcenberský ovčín.

Sitat
[2.2] „Tak ten si nech. V tom se na venkově chodí. Potřebuješ kalhoty a kabát. Až budeme mít ten civil, tak kalhoty a kabát prodáme židovi Herrmanovi ve Vodňanech. Ten kupuje všechno erární a zas to prodává po vesnicích.
Jarešen flag
Google søk

Jareš var damvaktar frå Ražice, farfar hans vart avretta som desertør under Napoleonskrigane. Dette kan den gamle gjetaren i Švarcenberský ovčín fortelja.

Bakgrunn

(Antonín) var bestefar til forfattaren. Sjå Jareš.

Sitat
[2.2] Z Ražic za Protivínem syn Jarešův, dědeček starýho Jareše, baštýře, dostal za zběhnutí prach a volovo v Písku. A před tím, než ho stříleli na píseckých šancích, běžel ulicí vojáků a dostal 600 ran holema, takže smrt byla pro něho vodlehčením a vykoupením.
Jarešen flag
Google søk

Jareš var farfar til damvaktar frå Ražice, og vart avretta som desertør under Napoleonskrigane. Dette kjem fram under opphaldet i Švarcenberský ovčín.

Bakgrunn

(Antonín) var bestefar til forfattaren. Sjå Jareš.

Sitat
[2.2] Z Ražic za Protivínem syn Jarešův, dědeček starýho Jareše, baštýře, dostal za zběhnutí prach a volovo v Písku. A před tím, než ho stříleli na píseckých šancích, běžel ulicí vojáků a dostal 600 ran holema, takže smrt byla pro něho vodlehčením a vykoupením.
Fürst Schwarzenberg, Johann Nepomuken flag
*29.5.1860 Wien - †1.10.1938 Wien
Web Wikipedia czdeenno Google søk

Schwarzenberg vert nemd av den gamle gjetaren i Švarcenberský ovčín. Han fortel at den gamle Schwarzenberg drog rundt i vanleg kjerre men at den unge fyrsten køyrer rundt i automobil, og at Vårherre kjem til å gni bensin i trynet på han ein vakker dag.

Bakgrunn

Schwarzenberg er truleg personen som er omtala som gamle fyrst Schwarzenberg. Han var familieoverhovud i Krumlov-greina av adelsslekta Schwarzenberg som hadde store eigedomar i Böhmen from til 1918. Han var den 9. fyrste av Schwarzenberg og 7. hertug av Krumlov.

Sitat
[2.2] Dyť vona i ta naše vrchnost už roupama nevěděla co dělat.Starej pán kníže Švarcenberg, ten jezdil jen v takovým kočáře, a ten mladej knížecí smrkáč smrdí samým automobilem. Von mu pánbůh taky ten benzin vomaže vo hubu.“
Fürst Schwarzenberg, Adolf Johannen flag
*18.8.1890 Hluboká nad Vltavou - †27.2.1950 Bordighera
Wikipedia czdeenno Google søk

Schwarzenberg vert nemd av den gamle gjetaren i Švarcenberský ovčín. Han fortel at den gamle Schwarzenberg drog rundt i vanleg kjerre men at den unge fyrsten køyrer rundt i automobil.

Bakgrunn

Schwarzenberg er truleg personen som er omtala som den unge fyrst Schwarzenberg. Han var den 10. fyrste av Schwarzenberg og 8. hertug av Krummau (Krumlov). Eigedomane til slekta vart fyrst konfiskerte av nazistane i 1938, deretter vart han utvist grunna Beneš-dekreta i 1945.

Ein anna mogeleg kandidat er Karl V. Schwarzenberg frå Orlík-greina av slekta. Han døydde ved den serbiske fronten i 1914. I så fall var den gamle Schwarzenberg Karl IV som døydde året før.

Eksterne lenkar

Sitat
[2.2] Dyť vona i ta naše vrchnost už roupama nevěděla co dělat.Starej pán kníže Švarcenberg, ten jezdil jen v takovým kočáře, a ten mladej knížecí smrkáč smrdí samým automobilem. Von mu pánbůh taky ten benzin vomaže vo hubu.“
Koříneken flag
Google søk

Kořínek vert arrestert av politiet i Skočice for oppvigleri. Han hadde sagt at etter krigen ville ein bli kvitt keisarar og at fyrsteslektene ville få eigedomane sine konfiskert. Denne landstrykaren Švejk og den gamle gjetaren i Schwarzenberg-sauehuset.

Sitat
[2.2] „Na to se mu, hochu, teď každej vykašle,“ rozdrážděně promluvil ovčák, „máš bejt při tom, když se sejdou sousedi dole ve Skočicích. Každej tam má někoho, a to bys viděl, jak ti mluvějí. Po tejhle válce že prej bude svoboda, nebude ani panskejch dvorů, ani císařů a knížecí statky že se vodeberou. Už taky kvůli takovej jednej řeči vodvedli četníci nějakýho Kořínka, že prej jako pobuřuje. Jó, dneska mají právo četníci.“
Strážmistr Flanderkaen flag
Google søk
flanderka.jpg

Flanderka held vakt over Švejk

Flanderka var lensmann i Putim og mannen bak spionmistanken mot Švejk. Han rekna seg som svært dyktig til å forhøyra og fann straks ut at Švejk var russisk spion, noko han vart sikrare og sikrare på til fleire dråpar han fekk innabords. På den andre sida forsnakka både han og betjenten seg så ille både om krigssituasjonen, om ein russisk prins som framtidig konge av Böhmen, om keisar Franz Joseph I. som dreit ut heile Schönbrunn, at dei måtte kalla inn vitskremde gamle Pejzlerka for å svergja på at ho aldri måtte fortelja det ho hadde høyrt.

Sitat
[2.2] Četnickému strážmistrovi Flanderkovi se situace, čím déle psal tou podivnou úřední němčinou, vyjasňovala, a když skončil: „So melde ich gehorsam, wird der feindliche Offizier heutigen Tages, nach Bezirksgendarmeriekommando Písek, überliefert,“ usmál se na své dílo a zavolal na četnického závodčího. „Dali tomu nepřátelskému důstojníkovi něco jíst?“
Oberleutnant Bergeren flag
Google søk

Berger var ein pliktoppfyllande obrlajtnant frå artilleriet som i fylgje Národní politika hadde oppretta eit observasjonspunkt i eit tre og gøymd seg der i to veker for å unngå å verta teken til fange. Då hans eigne troppar kom tilbake datt han ned og slo seg i hel. Historia vert fortald av FlanderkaPutim gendarmeristasjon.

Sitat
[2.2] To jsou, pane závodčí, povahy. K tomu je třeba ocelových nervů u takového člověka, sebezapírání, tvrdosti a nadšení. Kdyby bylo v Rakousku takové nadšení... ale nechme toho raději. I u nás jsou nadšenci. Četli v ,Národní politice’ o tom obrlajtnantovi Bergrovi od dělostřelectva, který si vylezl na vysokou jedli a zřídil si tam na větví beobachtungspunkt?
Strážmistr Bürgeren flag
Google søk

Bürger var lensmann i Putim før Flanderka. Han forhøyrde ingen, sende dei berre vidare til Písek.

Sitat
[2.2] Vzpomněl si na svého předchůdce strážmistra Bürgera, který se zadrženým vůbec nemluvil, na nic se ho netázal a hned ho poslal k okresnímu soudu s krátkým raportem: „Dle udání závodčího byl zadržen pro potulku a žebrotu.“ Je to nějaký výslech?
Pepík Vyskočen flag
Google søk
vyskoc.jpg

Flanderka instruerer Pepík Vyskoč

vyskoc2.jpg

K.L. Kukla, "Konec bahna Prahy", 1927, s.312

vyskoc.png

Polední list, 19.4.1936

Pepík Vyskoč var ein landsbyidiot som Flanderka fekk inn som angivar. Han vart fortald at han skulle rapportera alle som sa keisaren var eit naut og liknande. Han tok det så bokstaveleg at han gjekk rundt og sa at vaktmeister Flanderka sa at keisaren var eit krøter og at tingen ikkje kunne vinnast. Dette vart han arrestert for og dømd til tolv år ved militærdomstolen i Praha. Namnet fekk han avdi han mekra som ei geit og hoppa høgt når nokon snakka til han.

Bakgrunn

Dette er ein figur som nokså sikkert er inspirert av Václav Kompert (eller Kompich?), og kjend som Venca Vyskoč. Ein svært overbevisande samanheng vert lagd from av Sergey Soloukh (Сергей Солоух) Russisk forfattar og ekspert på Hašek og Švejk (1959-). Har gjeve ut ei bok med omfattande forklaringar til romanen og ei anna med tema Hašek og Praha. Sidan 2009 i tett samarbeid med eigaren av denne vevsida, og har med sin inngåande kunnskapar om historie og litteratur har han kome med viktige bidrag og nyttige tilbakemeldingar. (2015) som viser til at denne originalen frå Praha hadde fleire slåande likheiter med romanfiguren. "Venca" gjekk ofte på U Fleků, ein skjenkestad forfattaren kjende svært godt. Vyskoč dukkar opp i fleire bøker som er utgjevne dei siste tretti åra, opplysningane er stort sett dei same. I boka Jak se bavila Praha (2009) skriv forfattarane Miloš Heyduk og Karel Sýs rett ut (s.137) at Venca var førebilete for Pepík.

Då "Venca" døydde 18.september 1916 i ein alder av 65 nemnde fleire riksaviser hendinga. Lidové noviny skreiv til og med ein meir detaljert nekrolog. Václav Kompert var ein tidlegare kelnar som hadde hatt motgang i livet, noko som hadde gått ut over den mentale helsa hans. Han byrja å vanka rundt på skjenkestadene, mekra og hoppa ved borda, og samla inn pengar etter opptrinnet. Han vart ein velkejnd men tragisk figur i Praha og heldt seg mykje i området rundt Václavské náměstí. Omtalen i denne nekrologen er så tett opp til Jaroslav Hašek sin eigen omtale at det ikkje er det minste tvil kvar inspirasjonen kom frå.

Augustín Knesl Tsjekkisk švejkolog som ein periode forska rundt bakteppet for romanen, med hovudvekt på personar. Han publiserte resultata sine i Večerní Praha i 1983. noterte seg òg samanhengen mellom "Venca Vyskoč" og Pepík Vyskoč i fylgjetongen sin i Večerní Praha (1983), og viser til ein artikkel av Karel Ladislav Kukla i České Slovo Hovudorganet til det Tsjekkiske nasjonalsosiale partiet. frå 1924.

Ein tvilsam link til Lipnice

Langt mindre truverdig er Vladimír Stejskal sin påstand frå 1953 om at inspirasjonen var ein landsbyoriginal frå traktene rundt Lipnice nad Sázavou. Bevismaterielet er tynt: reint bygdesnakk og det faktum at Jaroslav Hašek skreiv denne delen av romanen like etter at han kom til Lipnice.

Eksterne lenkar

KjeldeSergey Soloukh (Сергей Солоух) Russisk forfattar og ekspert på Hašek og Švejk (1959-). Har gjeve ut ei bok med omfattande forklaringar til romanen og ei anna med tema Hašek og Praha. Sidan 2009 i tett samarbeid med eigaren av denne vevsida, og har med sin inngåande kunnskapar om historie og litteratur har han kome med viktige bidrag og nyttige tilbakemeldingar. , Karel Ladislav Kukla, Augustín Knesl Tsjekkisk švejkolog som ein periode forska rundt bakteppet for romanen, med hovudvekt på personar. Han publiserte resultata sine i Večerní Praha i 1983.

Sitat
[2.2] Toho si dal zavolat a řekl k němu: „Víš, Pepku, kdo to je starej Procházka?“ „Méé.“„Nemeč, a pamatuj si, že tak říkají císaři pánu. Víš, kdo je to císař pán?“ „To je číšaš pán.“ „Dobře, Pepku. Tak si pamatuj, že když někoho uslyšíš mluvit, když chodíš po obědech od domu k domu, že je císař pán dobytek nebo podobně, hned přijď ke mně a oznam mně to.

Skrivst òg:Pepek Vyskoč Parrott Pepku Hopp Reiner Joey Jump Sadlon

Starej Procházkaen flag
Wikipedia czen Google søk

Image not found: images/starej.jpg