Hovudpersonen

Den gode soldat Švejk

Hovudpersonen Change languageChange language
Change languageChange language

Personar

Romanen på nettŠvejk museumLiterární ArchivReisedagbokBlogFacebookKontakt

Franz Ferdinand og Sophie ved avreisa frå rådhuset i Sarajevo, 5 minutt før attentatet 28.juni 1914.

Den gode soldaten Švejk er ein roman med eit uvanleg rikt persongalleri. I tillegg til dei mange som deltek direkte i handlinga, vert eit stort tal fiktive og reelle personar (og dyr) nemnde, enten i anekdotane til Švejk, direkte av forfattaren eller indirekte gjennom ord og uttrykk.

Denne sida inneheld ei oversikt over alle som er omtala i boka, frå Napoléon i innleinga til kaptein Ságner i dei siste linjene av den ufullførde del fire. Lista er sortert etter når personen fyrst blir nemnd. Kapitteloverskriftene er fritt omsette til nynorsk av utgjevarane av denne vev-sida. I januar 2014 manglar enno 20 omtalar.

  • Sitata er frå Jaroslav Šerák sin online-versjon av romanen og har linkar til det relevante kapittelet
  • Verktøylinjene har linkar for direkte oppslag i Wikipedia, Google søk og Švejk online.

Enkelte namn manglar i Odd Bang-Hansen si norske oversetjing av Švejk (som er forkorta). Dette gjeld til dømes heile innleiinga. Tsjekkiske namn er i den norske utgåva skrivne utan aksentar og i nokre høve fornorska.

Personnamna har farge etter rolla dei har i forteljinga, vist med fylgjande døme: Doktor Grünstein som tek direkte del i handlinga, Heinrich Heine som historisk person, og Ferdinand Kokoška som oppdikta person, nemnd i dialogar eller anekdotar. Merk at ei rekkje tilsynelatande fiktive personar faktisk har klårt gjenkjennelege førebilete frå det verkelege liv. Sjå m.a. Lukáš og Wenzl.

>> Den gode soldat Švejk liste over folk som er omtala i romanen (585) Syn alle
>> I. Bak fronten
>> II. Ved fronten
>> III. Det ærerike samanbrotet
Index Back Forward II. Ved fronten Hovudpersonen

3. Švejks opplevingar i Királyhida

Černoch Kristianen flag
*Christiansted 2.10.1890 - †Praha 4.10.1924
Google søk
kristian.jpg

Café Louvre, 2011

kristian.png

Kopřivy, 10.6.1909

kristian1.png

Prager Tagblatt, 27.3.1924

Kristian var tema for ein av Švejk sine anekdotar på toget frå Budějovice til Királyhida. Han var kelnar i Praha, son av ein abyssinsk konge som hadde vorten stilt ut på sirkus på Štvanice og seinare hadde fornikert med ei dame som skreiv for tidskriftet Lada, og fødde Kristian. Švejk omtala han som "černoch Kristián", eit omgrep som vart brukt til og med i aviser.

Bakgrunn

Kristian (etternamn Ebenezer) var ein sjeldsynt svart kelnar som arbeidde ved Café Louvre, Hotel Baška, Café Royal, på stasjonsrestauranten i Brno - dessutan ei rekkje stader i provinsen. Han var ein svært kjend figur i Praha, og lærde seg tsjekkisk uvanleg fort.

Ergon Erwin Kisch skreiv om eit tilfeldig møte med Kristian på eit hotell i Trenčianske Teplice i 1921 der sistnemnde arbeidde som kelnar. Eduard Bass, ein anna kjenning av forfattaren, skreiv òg om negeren Kristian som han kjende frå Praha og Brno. Bass skreiv òg nekrologen hans i Lidové noviny.

Dansk statsborgar

Ebenezer var fødd i den danske kolonien St.Croix i det Karibiske hav. Som 14-åring kom han til Praha saman med ingeniørar frå Daňkovka og gjekk i kelnaropplæring på Café Louvre der han arbeidde fleire år. Morsmålet hans var dansk men alt då snakka han flytande engelsk. I 1916 skulle han gifta seg med Božena Hanušová frå Mladá Boleslav men brura forsvann, noko som vart slege opp i avisene. I 1924 døydde han av tuberkulose, berre kort tid etter at han gifta seg med den same kvinna som hadde gått under jorda i 1916. Då han døydde budde han i Královské Vinohrady, Puchmajerova 56.

Kristian er faktisk den einaste personen med skandinavisk statsborgarskap som er nemnd med namn i romanen (her tek me ikkje med den mystiske psykologen Kallerson som kan vera ei forvansking av t.d. Karl Larsson).

Egon Erwin Kisch

Mein Leben für die Zeitung 1906‑1925 ‑ Brief aus Trencsin‑Teplitz, 427‑431: Also stehe ich auf, nachdem ich genug Zeit gewonnen habe, und gehe ins Vorderzimmer und setze mich zu einem Tischen und lasse mir vom Neger Christian (ja, ja, dem aus dem Café Louvre und aus dem Café Parlament) eine Schale Schwarzen bringen und lese die Blätter.

Linkar

Kjelde: Egon Erwin Kisch, Hans-Peter Laqueur, Café Louvre, Jaroslav Šerák

Sitat
[2.3] „S tím vzájemným pářením,“ poznamenal Švejk, „je to vůbec zajímavá věc. V Praze je číšník černoch Kristián, jehož otec byl habešským králem a dal se ukazovat v Praze na Štvanici v jednom cirku.

Skrivst òg:Christian E.E. Kisch Kristián Hašek

Feldoberkurat Lacinaen flag
Google søk

Lacina var ein tjukk og matglad overfeltprest (Feldoberkurat) frå 7. Kavaleriedivision som òg gjerne tok seg ein dram. Han kom til Budějovice dagen før IR91 Ersatzbattailon si avreise til Bruck an der Leitha og var med Švejk og Marek i arrestvogna på turen. Ved avreisa er han nokså påverka, og han somna nokså fort og snorka og fjerta seg vidare på ferda. Forfattaren noterer av Lacina var kledd in ein "svart hard hatt", noko som tyder på at han ikkje var på tenestereise. Slik er det òg teiknaren av Švejk, Josef Lada, såg han for seg.

Bakgrunn

Overfeltpresten hadde ein utvetydig verkeleg rollemodell i Ludvík Lacina, ein romersk-katolsk feltprest som tenestegjorde i K.u.k. Heer frå 1906 til 1918.

Sitat
[2.3] Tak vešli na nádraží a šli k určenému vojenskému vlaku, když málem by byla ostrostřelecká kapela, jejíž kapelník byl vážně popleten nečekanou manifestací, spustila „Zachovej nám, Hospodine“. Naštěstí v pravé chvíli objevil se v černém tvrdém klobouku vrchní polní kurát páter Lacina od 7. jízdecké divise a počal dělat pořádek.
Muhammeden flag
*572 Mekka - †8.6.632 Medina
Wikipedia czdeennnno Google søk
muhammed.jpg

Muhammed gjekk til berget og møtte engelen Gabriel.

Muhammed vert dregen inn i soga når Marek latterleggjer eskorte-korporalen på toget til Bruck an der Leitha. Det kjende ordtaket han brukar er 'Om ikkje berget kjem til Muhammed, så må Muhammed gå til berget'.

Bakgrunn

Muhammed var ein arabisk politisk og religiøs leiar. Muhammed vert i religionshistoria sett på som grunnleggjaren av islam og vert av muslimar sett på som sendebod og profet for Allāh. Fjellet i ordtaket viser til Jabal an-Nûr ved Mekka, der i hola Hira Muhammed møtte engelen Gabriel (i fylgje legenda).

Sitat
[2.3] „Milý pane kaprále,“ ozval se jednoroční dobrovolník, „papíry nejdou samy k veliteli eskorty. Když hora nejde k Mahomedovi, musí jít velitel eskorty sám pro papíry. Vy jste se nyní ocitl před novou situací.

Skrivst òg:Mahomed Hašek Mohamed cz Mohammed de Muḥammad en

Hájek, Ladislaven flag
*09.03.1884 Domažlice - †26.03.1943 Praha
Google søk
hajek.png

Žofie Hájková, Ladislav Hájek, Jaroslav Hašek (Poděbrady, mai 1913)

hajek1.png

Lázně Poděbrady, 8.5.1913

Hájek kjem innom soga når Marek fortel om opplevinga sine som redaktør for "Dyreverda".

Han vert nemnd att av Švejk i [3.3], no med fullt namn, sjølv tilnamnet "Domažlický" (frå Domažlice) var med. Her er det snakk om Hájek sitt opphald som redaktør for i Nezávislost i Poděbrady.

Bakgrunn

Hájek var ein journalist, poet og forfattar som var ven med Jaroslav Hašek gjennom mesteparten av livet. Dei hadde kjent kvarandre sidan studietida på handelsakademi (1899-1902) og ga ut diktsamlinga Májové výkřiky saman i 1903. Hájek skreiv i 1925 ein kort biografi om Jaroslav Hašek.

Som denne nokså sjølvbiografiske delen av Švejk avslører, var Hájek forgjengaren til Hašek i jobben som redaktør for Svět zvířat og vart òg etterfylgjaren hans. Hájek gifte seg 5.oktober 1912 med Žofie Fuchsová, dottera til avdøydde Fuchs, tidlegare eigar og utgivar av tidsskriftet. Her er det òg klåre paralellar til Marek si utgreiing på toget.

I 1913 var Hájek eigar, utgjevar og sjefsredaktør av Lázně Poděbrady, eit uavhengig tillegg til Nezávislost. Til veketillegget bidrog Jaroslav Hašek med nokre forteljingar. DEn 21.mai 1913 trykte magasinet eit velkjendt bilete av Hašek og Hájek saman med ei gruppe vener (oppe til høgre). Same året utga Hájek òg magasinet Svět og dessutan det ovannamnde Svět zvířat.

Linkar

Sitat
[II.3] Jak jsem se vlastně stal kdysi redaktorem ,Světa zvířat’, onoho velice zajímavého časopisu, bylo pro mne nějaký čas hádankou dosti složitou do té doby, kdy jsem sám přišel k tomu názoru, že jsem to mohl provést jen ve stavu naprosto nepříčetném, ve kterém jsem byl sveden přátelskou láskou ku starému kamarádovi Hájkovi, který redigoval do té doby poctivě časopis, ale zamiloval se přitom do dcerušky majitele časopisu pana Fuchse, který ho vyhnal na hodinu pod tou podmínkou, že mu zaopatří redaktora pořádného.
[III.3] Tenkrát totiž začali vydávat v Poděbradech časopejsek ,Nezávislost’ a poděbradskej lekárník byl toho hlavní hlavou, a redaktorem tam udělali ňákýho Ladislava Hájka Domažlickýho.
Fuchs, Václaven flag
*14.3.1857 Hořice - †27.9.1911 Smíchov
Google søk
fuchskan.jpg

Das interessante Blatt, 5.11.1896

fuchs0.png

Židovské matriky, Hořice, 1857

Fuchs vert nemnd av Marek når denne på toget frå Budějovice til Bruck an der Leitha fortel om opplevinga sine som redaktør for bladet Dyreverda.

Bakgrunn

Fuchs (fødd Siegfried Fuchs) var ein tsjekkisk oppdrettar, dyrehandlar og utgivar/redaktør av jødisk opphav. Mest kjend er han som eigar og utgjevar av bladet Svět zvířat (Dyreverda) og det er i denne samanhengen namnet hans er kjend for lesarar av Švejk.

Kjend fagmann

Namnet hans opp i riksavisene frå 1894 og utover i samband med kaninopdrett og han var på dette tidspunktet etablert i Jičín. Han lyste kaniner til salgs i mellom anna Prager Tagblatt, Prager Abendblatt og Das interessante Blatt.

I samband med den internasjonale landbruksutstillinga i 1897 i Praha omtalar Wiener Landwirtschaftliche Zeitung han 19.mai 1897 som "den kjende kaninoppdrettaren frå Jičín". Under same utstillinga fekk han ein premie i fjørfe-kategorien og i mai 1898 var han medlem av arrangements-komiteen for ei fjørfe-utstilling til ære for keisaren sine 50 år ved makta. I 1899 var han grunnleggjar av Lands-sambandet for oppdett av edle hunderasar i Praha. Her hadde han òg hadde rolla som forretningsførar.

Antisemittisme

Fuchs vart tildelt fleire utmerkelsar for arbeidet sitt innafor kanin- fugle- og hundehald. Han vart i fylgje nokre aviser i 1908 jamvel utnemnd til Kaiserlicher Rat (ein personleg ærestittel, men utan større praktisk betydning). Utnemninga vekte ein del reaksjonar, spesielt i katolske aviser. Han skal i fylgje Salzburger Kronik "ikkje ha fortent det", og Čech klaga over at "endå ein jøde hadde fått denne tittelen". Denne type antisemittisk skriveri var svært vanlege på denne tida, både i tsjekkiske og tyske aviser. Mykje kan likevel tyda på at avisene tok feil om sjølve utnemninga. Dødsannonsar for faren 9.mars 1909 viser nemleg at i syskenflokken var det berre broren Ludvík som smykka seg med tittelen Kaiserlicher Rat. Václav er kun er oppførd som sjefsredaktør av Svět zvířat.

Publisist, forfattar og hundeoppdrettar
fuchsv.png

Wiener Landwirtschaftliche Zeitung, 20.11.1897

Hausten 1897 vart månadstidskriftet Svět zvířat (Dyreverda) lansert i Jičín. I starten var Fuchs ikkje åleine om føretaket men året etter kjøpte han ein stor villa ovafor parken Klamovka og flytta dit saman med familien. Her innretta han redaksjonen til tidskriftet som no kom ut kvar fjortande dag. Han var frå no eineeigar av bladet og i villaen dreiv han òg ein oppdrettskennel. FuchsV annonserte flittig i avisene, både for dyrebladet og hundehandelen. Som utgjevar av eit tsjekkisk-språkleg blad vende han seg sjølvsagt til tsjekkiske lesarar, men som hundehandlar annonserte han òg intenst i tysk-språklege aviser som Prager Tagblatt og Bohemia, gjerne med varemerket Hundepark Fuchs. Sjå Psinec nad Klamovkou for meir om hundehandelen og oppdrettskennelen.

Fuchs var forfattar av bøkene Všecky druhy psů slovem i obrazem (Alle hunderasar i ord og bilete) (1903), Všeobecný slovník rad pro každého (Ålmennleksikon med råd til einkvar) (1906). Det siste er eit tung verk på nesten 1400 sider, men her går spennvidda langt utover dyrehald. Likevel var han framfor alt kjend som sjefsredaktør og hundeoppdrettar.

Fuchs og Hašek
zvirat0.png

Svět zvířat, 15.8.1910

I 1908 tilsette Fuchs ny redaktør, Jaroslav Hašek sin ven Hájek. Det var gjennom denne kontakten at Hašek kom til Klamovka og dyretidskriftet. I starten hjelpte han berre til i redaksjonen, men Hájek rauk uklår med sjefen sin og flytta til Poděbrady for å ta over det redaksjonelle ansvaret i Nezávislost (Sjølvstende). Hašek fekk no tilbod om fast stilling som ansvarleg redaktør (han flytta inn i villaen i 4.februar 1909) og dette gjekk i starten framifrå. Stillinga var godt betalt (inkludert 2 liter øl dagleg) og gjorde Hašek i stand til å brødfø ein familie og han kunne gifta seg 23.mai 1910.

Dei nygifte flytta ut av villaen og ned til Smíchov nr. 1125 på andre sida av Klamovka-parken. Men i fylgje Hájek avtok no Fuchs sin godvilje for den oppfinnsame redaktøren sterkt. Hašek var sjeldnare å sjå i redaksjonslokale og det kom klager frå lesarane på lite truvrdige artiklar. I si naud drog Fuchs til Poděbrady for å overtala Hájek til å koma tilbake for å erstatta Hašek. Dette lukkast han med og i nummeret av Svět zvířat som kom ut 15.oktober 1910 var Hájek atter oppførd som redaktør og han annonserte sjølv avgangen frå Nezávislost 12 November.

Skitpakke post mortem
fuchsmp.png

Frå "Strana mírného pokroku"

© LA-PNP

Hašek gjorde gjennom sitt alter ego Marek sitt til att Fuchs og Dyreverda vart kjende for framtidige generasjonar. Ikkje berre omtalar han tidskriftet og eigaren av det i romanen Švejk, han får òg ein kort omtale i Strana mírného pokroku v mezích zákona. Vert Fuchs omtala i nokså sakleg i romanen, er dette ikkje tilfelle i soga om Partiet for måteleg framgang der han vert offer for ei veritabel skitpakke.

Den no avlidne sjefsredaktøren skal ha lete seg døypa av omsyn til forretningane, livnærde seg av dyr like som av folk, var ein forferdeleg arbeidsgivar og ikkje spesielt intelligent, skreik og banna, var flink til å forestilla seg. Han var i det heile godt eigna til å bli politikar. Bøkene som Fuchs ga ut i 1903 og 1906 skal ha vore ei direkte omsetjing frå tysk, utførd av den dåverande redaktøren i tidskriftet, Karel Ladislav Kukla. Det vert òg hevda at han var Ungtsjekkar (sjå Mladočeši) og hadde lånt pengar for å kjøpa bil.

Hájek fortel
fuchs.png

Z mých vzpomínek na Jaroslava Haška, Ladislav Hájek, 1925

Ein som kjende Fuchs godt var Hájek, i to periodar redaktør i magasinet hans. Hájek omtalar han som ein god mann men nervøs av natur. Han hadde sett seg ut den unge diktaren og journalisten som eit godt giftemne for dottera Žofie og som ein som etterkvart kunne overta drifta av Svět zvířat. Alt dette gjekk i oppfylling, men rettnok etter at Fuchs var død. Ellers skriv Hájek at sjefen hans vart for ivrig etter å knyta han til drifta, stadig drog han med til Praha når han helst ville vera saman med Žofie. Dette førde til det nemnde brotet med resultat at Hájek flytta til Poděbrady, og at han jamvel vart nekta å treffa Žofie. Det løyste seg fyrst då Fuchs hausten 1910 hadde fått nok av Hašek sine påfunn, tok med dottera til Poděbrady og bad tunt Hájek om å koma tilbake.

Familierelasjonar
fuchsvojtech.png

Národní listy, 9.3.1909

Siegfried Fuchs var fødd som den eldste i ein syskenflokk på sju i Hořice (okres Jičín), son av Abraham (1830-1909) og Elenora, f. Kohn (1833-1907). I 1882 forlet han den mosaiske trusretninga og var frå no av oppførd som konfesjonslaus. I Jičín 17.oktober 1882 inngjekk han borgarleg giftarmål med Marie Chválovská (fødd 1861, romersk-katolsk). Namnet Václav finst ikkje i fødsels eller gifteprotolollane, så han må ha bytt førenamn ein gong etter 1982. Eksteparet fekk tre born: Marie(1885), Žofie (1894) og Václav (1895).

fuchs_dead.jpg

Venkov, 28.9.1911

Familien var frå 26.desember 1898 oppførde med adressa Smíchov nr. 908 som tilsvarar villaen Svět zvířat ovafor Klamovka. Foreldra (faren Abraham kalla seg no Vojtěch/Adalbert) og yngste bror Diego flytta òg dit samtidig. Her vart dei berre verande om lag eit halvt år men faren flytta tilbake i 1908 etter at han vart enkjemann.

Dei seks gjenlevande syskena naut i 1909 tilsynelatande ein solid middleklasse-eksistens (Anna var død). Broren Diego (1876-1941) eigde ein kjend grammofon- og instrument-fabrikk på Václavské náměstí, Ludvík dreiv ein sukkerfabrikk, Evžen hadde antikk-handel, Alois var handelsmann og Marie var advokat-frue. Dottera Žofie gifta seg 5.oktober 1912 med Hájek, på den tida redaktør i Svět zvířat og frå 1913 eigar og utgjevar av bladet.

Fuchs gjekk bort berre 54 år gamal og fleire aviser trykte hyhenda om dødsfallet. Dødsårsaka var arteriosklerose og hjartestans, liket vart kremert i Zittau i Tyskland, like over grensa til Böhmen (kremering var ikkje tillete i Austerrike).

Jaroslav Šerák

V matrikách narozených farnost Hořice jsem žádného Fuchse neobjevil. Žádný fuchs není ani v indexu. Takže Fuchs se jako židovské dítě asi narodil, ale později se víry vzdal, protože jsem objevil zápis o sňatku a tam je uveden jako Siegfried a bez náboženství. Manželka Marie Chválovská byla katolička, tak možná později přistoupil ke křesťanství. Sňatek měli jen úřední,světský, nikoliv církevní. Neměl to s náboženstvím lehké. Je to vidět na těch antisemitských výpadech v novinách. Proto asi volil pohřeb žehem, aby nebyl pohřben ani jako křesťan, ani jako žid. Také sedí v záznamu o sňatku i datum narození 14.3 .1857.

Linkar

KjeldeJaroslav Šerák, Ladislav Hájek

Sitat
[2.3] Jak jsem se vlastně stal kdysi redaktorem ,Světa zvířat’, onoho velice zajímavého časopisu, bylo pro mne nějaký čas hádankou dosti složitou do té doby, kdy jsem sám přišel k tomu názoru, že jsem to mohl provést jen ve stavu naprosto nepříčetném, ve kterém jsem byl sveden přátelskou láskou ku starému kamarádovi Hájkovi, který redigoval do té doby poctivě časopis, ale zamiloval se přitom do dcerušky majitele časopisu pana Fuchse, který ho vyhnal na hodinu pod tou podmínkou, že mu zaopatří redaktora pořádného.
Brehm, Alfred Edmunden flag
*2.2.1829 Renthendorf - †11.11.1884 Renthendorf
Wikipedia czdeenno Google søk

Brehm kjem innom soga når Marek fortel om opplevinga sine som redaktør for "Dyreverda".

Bakgrunn

Brehm var ein tysk zoolog og skribent. Gjennom boka Brehms Tierleben vart namnet hans synonymt med populærvitenskapeleg zoologisk litteratur. Den tsjekkiske omsetjinga vart gjort av František Bayer.

Linkar

Sitat
[2.3] Vtom mne přerušil a optal se, zdali znám drůbežnictví: psy, králíky, včelařství, rozmanitosti ze světa zvířat, vystřihovat z cizích žurnálů obrázky k reprodukci, překládat z cizozemských žurnálů odborné články o zvířatech, umím-li listovat v Brehmovi a mohl-li bych s ním psát úvodníky ze života zvířat se zabarvením katolických svátků, změny ročních počasí, dostih, honů, výchovy policejních psů, národních i církevních svátků, zkrátka mít situační novinářský přehled a využitkovat ho v krátkém obsažném úvodníčku.
Inženýr Kún, Vilémen flag
*1877 - †1934
Google søk
khun2.jpg

Pestrý týden, 17.11.1928

khun1.png

Pozor, 23.8.1913

khun.png

Adresář ..., 1910

Kún er nemnd i samband med "ingeniør Khúns loppe", ei av Marek sine mange zoologiske nyskapningar. Oppdaginga av loppa vart godtruande rapportert i Čech (katolsk), latterleggjort av Čas (realistpartiet) med ein påfylgjande ilter debatt.

Bakgrunn

Kún var ein ven av Jaroslav Hašek gjennom mange år. Som forfattaren slo fast var han ingeniør, men han var òg redaktør og oversetjar. Dei vart kjende gjennom forfattaren sin omgang med studentar frå den tekniske høgskulen ved Karlovo náměstí.

Han var dessutan blandt medlemmene i Strana mírného pokroku v mezích zákona (Partiet for måteleg framsteg innafor lova sine råmer). Som ein kuriositet kan nemnast at han i 1910 hadde bustadadresse i same huset som Bendlovka.

Palaeopsylla Kuniana

Loppasoga kom fyrst fram i dagen i 1909 eller 1910 då Jaroslav Hašek fann opp arten og skreiv om den i Svět zvířat. Over fire år seinare (17.august 1913)) plukka den katolske dagsavisa Čech opp soga og trykte den i god tru.

Fleire aviser noterte seg dette med skadefryd og tileigna den korrekt nok til Jaroslav Hašek. Historia kom fyrst ut i sosialdemokratiske Právo lidu 19. august og vart omtala i realistpartiet si avis Čas to dagar seinare. Čech i sin tur slo iltert tilbake mot Čas fredag 22.august så paralellane til Marek si soga er innlysande.

Právo lidu var ei avis Hašek skreiv for på denne tida. Stilen i det korte innlegget (som ikkje var underteikna) gjer at ein mistenkjer at humoristen sjølv stod bak den. Loppe-historia var jamvel trykt i utlandet, den dukka opp i Minnesotské noviny 11.september 1913.

Linkar

KjeldeRadko Pytlík, Jaroslav Šerák, Václav Menger

Sitat
[2.3] Měli do té doby přírodozpytci zdání o nějaké bleše inženýra Khúna, kterou jsem našel v jantaru a která byla úplně slepá, poněvadž žila na podzemním praehistorickém krtkovi, který také byl slepý, poněvadž jeho prababička se spářila, jak jsem psal, s podzemním slepým macarátem jeskynním z Postojenské jeskyně, která v té době zasahovala až na nynější Baltický oceán?

Skrivst òg:Khún Hašek

Pazoureken flag
Google søk

Pazourek var ein birøktar som fekk slag då han las Marek sine tilrådingar i "Dyreverda".

Sitat
[2.3] Původ k tomu daly mé různé drobné zprávy o včelařství, drůbežnictví, kde jsem rozvinul své nové theorie, které způsobily pravé zděšení, poněvadž po mých jednoduchých radách ranila známého včelaře pana Pazourka mrtvice a vyhynulo včelaření na Šumavě i v Podkrkonoší.
Kadlčák, Josef M.en flag
*15.11.1856 Březnice - †27.4.1924 Praha
Wikipedia cz Google søk
kadlcak.png

Čech, 28.4.1924

Kadlčák vert nemnd av Marek når denne fortel om opplevinga sine som redaktør for "Dyreverda".

Bakgrunn

Kadlčák var parlamentarikar for det Katolsk-nasjonale partiet og redaktør for magasinet Bondens horisont. Han og Jaroslav Hašek kom på kollisjonskurs under sistnemnde sin periode som redaktør for "Dyreverda" i 1909.

Linkar

Sitat
[2.3] Vrhl jsem se na ptáky žijící na svobodě a ještě dnes se pamatuji na svou affairu s redaktorem ,Selského obzoru’, klerikálním poslancem ředitelem Jos. M. Kadlčákem!
Doktor Bayer, Františeken flag
*15.5.1854 Mšené - †5.4.1936 Praha
Google søk
bayer.png

Zlatá Praha, 15.5.1914

Bayer vert nemnd av Josef M. Kadlčák i debatten med Marek om nøtteskriker og nøttekråker (Nucifraga caryocatactes). Marek hevda at 'B' stod for blb (idiot) medan den truleg stod for fyrste bokstaven i Bayer.

Bakgrunn

Bayer var ein tsjekkisk zoolog, ornitolog og paleontolog, forfattar av ei rekkje fagbøker. Mellom desse var den populærvitskapelege Naši ptáci (Fuglane våre), boka som er nemnd av Marek i romanen og som kom ut i 1898. Ellers oversette han mellom anna Brehm sin Tierleben (Dyreliv) til tsjekkisk og bidrog dessutan til Ottův slovník naučný. Bayer var ein høgt respektert vitskapsmann og hadde i 1914 tittelen/stillingen Regjeringsråd.

Karel Hudec: Ornitologové České republiky. Přerov 1999: František BAYER: Absolvent Filosofické fakulty Karlovy univerzity v Praze (PhDr.), učil na gymnáziích v Domažlicích, Táboře a Písku, ředitel gymnázia v Praze. Kromě zoologie se věnoval i paleontologii.

Linkar

Kjelde: Milan Jankovič, Karel Hudec

Sitat
[2.3] Čtu spokojeně dál, nedaje se přerušovat. ,Je to darebáctví, když se to děje od neodborníků a surovců. Kdo kdy říkal sojce ořešník? V díle Naši ptáci na straně 148 jest latinský název: Ganulus glandarius B. A., je ten můj pták - sojka. Redaktor vašeho listu zajisté uzná, že znám lépe svého ptáka, než ho může znát neodborník. Ořešník se nazývá podle dra Bayera Mucifraga carycatectes B., a to ,b’ neznamená, jak mně psal váš redaktor, že je to začáteční písmeno slova ,blb’. Čeští ptakopisci znají vůbec jenom sojku obecnou, nikoliv vašeho žaludníka, kterého vynašel právě ten pán, na kterého patří začáteční písmeno ,B’ podle jeho theorie. To jest neurvalý osobní nájezd, který na věci nic nezmění.
Mestek, Ferdinanden flag
*17.3.1858 Praha - †16.6.1916 Praha
Google søk
mestek5.png

Prager Tagblatt, 15.12.1907

mestek4.png

Národní politika, 17.1.1914

mestek1.png

Bohemia, 5.7.1914

mestek3.png

Lidové noviny, 18.6.1916

mestek2.png

Letem světem, 30.4.1935

Mestek var ein mann som hevda å ha funne ei havfrue. Han stilte henne ut i eit vindauga i Havlíčkova třída i Královské Vinohrady. Dette er Švejk sitt apropos til Marek si historie frå tida si som redaktør for Svět zvířat (Dyreverda).

Bakgrunn

Mestek var ein periode innehavar av eit loppesirkus i Praha og gjekk under namnet Ferda Mestek de Podskal. Han var ein by-original og svindlar, hadde ein brokete bakgrunn, prøvde seg på mange levevegar, utan særleg framgang. Mest kjend er han frå den lett ironiske forteljinga "Dramaturgie des Flohtheaters" av Egon Erwin Kisch. Soga kom fyrst på trykk i Bohemia 21. juni 1914 og vart dramatisert av Emil Artur Longen i 1926. I juli 1914 skreiv Kisch to soger til om Mestek. Jaroslav Hašek kjende òg denne by-originalen og namnet dukkar opp òg i eit par av sogene hans i Tribuna i våren 1921 (sjå linkar).

Mestek var fødd i eit hus ovafor Emauzský klášter, sonen til ein skredder frå Mníšek. I politiregistra er han oppførd som "gullarbeidar", noko som med rette kan kallast lite dekkande. Han hadde eit utal yrke (impresario, sirkusdirektør, kneipevert) men dei vart sjeldan utøvde med hell. Eit døme på dette er ei kort tilsetjing i emaljeverkstaden til firmaet Eduard Lokesch & Son (sjå Lokesch), der han fekk arbeid etter å ha hevda at han hadde kunnskap om gull. Dette vart raskt avslørt at han ikkje hadde og arbeidsforholdet vart avslutta ((E.E. Kisch)). I 1907 var han på ein lengre turne til mellom anna Maribor og Innsbruck der han viste fram den frittsvevande dama Lona. Han skal òg ha vore populær i Wien. Han var i Brno to gonger.

Mestek vart ein kjend figur i Praha, såpass at dei fleste store avisene trykte velvillege nekrologar om han då han døydde av tuberkulose i 1916 (m.a. Bohemia, Lidové noviny, Národní politika og Prager Tagblatt). Hašek og E.E. Kisch var ikkje dei fyrste og einaste som skreiv om Mestek. Både Jan Neruda og Jakub Arbes hadde alt før dette oppdaga han og lagt han til den tsjekkiske litteraturarven.

Linkar

KjeldeJaroslav Šerák, E.E. Kisch, Jaroslav Hašek

Sitat
[2.3] Jednou před lety byl v Praze nějakej Mestek a ten vobjevil mořskou pannu a ukazoval ji na Havlíčkově třídě na Vinohradech za plentou. Ve plentě byl otvor a každej moh vidět v takovej polotmě prachvobyčejný kanape a na něm se válela jedna ženská ze Žižkova.
Danteen flag
*1265 Firenze - †14.9.1321 Ravenna
Web Wikipedia czdeenitno Google søk

Dante vert nemnd av Marek på toget til Bruck an der Leitha når han latterleggjer eskorte-korporalen. Den siste vert samanlikna med ein Dante-figur.

Bakgrunn

Dante var ein berømt italiensk poet frå Middelalderen. Hans La divina commedia, er ofte rekna som det største verk på italiensk nokonsinne, og ein klassikar i verdslitteraturen. Dante er òg rekna som skaparen av det ialienske språket.

Sitat
[2.3] „Pane desátníku,“ řekl jednoroční dobrovolník, „vy mně připomínáte nyní, jak sledujete šumné hory a vonné lesy, postavu Danta. Týž ušlechtilý obličej básníka, muže srdce a ducha jemného, přístupného šlechetnému hnutí. Zůstaňte, prosím vás, tak sedět, tak pěkně vám to sluší.
Štursa, Janen flag
*15.5.1880 Nové Město na Moravě - †2.5.1925 Praha
Wikipedia czdeen Google søk
stursa.jpg

Světozor, 13.11.1914

Štursa vert nemnd av Marek når denne lurer på om eskorte-korporalen på toget til Bruck an der Leitha nokon gong stod modell for bilethoggaren Štursa.

Bakgrunn

Štursa var ein av grunnleggjarane av modern tsjekkisk bilethoggarkunst. Erfaringane hans frå 1.verdskrigen virka sterkt inn på dei seinare verka hans. Han tok livet av seg i 1925.

Jaroslav Hašek kjende Štursa personleg og vanka i same kretsar som forfattaren. Zdeněk Matěj Kuděj fortel at bilethoggaren var til stades på Montmartre same dagen Hašek og Kuděj møttest for fyrste gong (truleg i 1909).

Linkar

Sitat
[2.3] „Dovolte, pane desátníku, nestál jste snad modelem sochaři Štursovi?“ Desátník podíval se na jednoročního dobrovolníka a řekl smutně: „Nestál.“
Doktor Mrázen flag
Google søk

Mráz var reserveoffiser, i det sivile matematikklærar, øvste befal på troppetransport-toget mellom Budějovice og Bruck an der Leitha. Han leia inspeksjonen som i arrestvogna fann ein uventa passasjer, ein snorkande obrfeldkurát Lacina.

Sitat
[2.3] Do vagonu vstoupila inspekce. Velitelem vojenského vlaku byl štábem naznačen reservní důstojník doktor Mráz. Na takové hloupé služby vždy házeli reservní důstojníky. Doktor Mráz byl z toho jelen. Nemohl se dopočítat pořád jednoho vagonu, ačkoliv byl v civilu profesorem matematiky na reálném gymnasiu.
Fredyen flag
Google søk

Fredy er nemnd av den sømndrukne overfeltprest Lacina når han vert vekt av inspeksjonen til Dr Mráz. Ei kan heller ikkje sjå vekk frå at han kjenner att Dr Mráz som dermed har førenamnet Bedřich (Friedrich).

Sitat
[2.3] Desátník obrátil po delší námaze vrchního polního kuráta naznak, přičemž se ten probudil, a vida důstojníka před sebou, řekl: „Eh, servus, Fredy, was gibt’s neues? Abendessen schon fertig?“ Zamhouřil opět oči a obrátil se k stěně.
Supák Schreiteren flag
Google søk

Schreiter var ein stabssersjant som Švejk hadde ein strid med under fyrstegongstenesta i 1912. Schreiter hadde kalla soldatane jernbanekontrollørar, noko Švejk som soldat i den Keisarlege krigsmakt ikkje kunne godta.

Sitat
[2.3] „Já vám něco povím, pane kaprál,“ poznamenal Švejk, „já už jsem starej voják, sloužil jsem před válkou, a vono se to vždycky s těma nadávkama nevyplácí. Když jsem tenkrát sloužil před léty, pamatuju se, že u nás byl u kumpanie nějakej supák Schreiter. Von sloužil za supu; moh jít už jako kaprál dávno domů, ale byl, jak se říká, uhozenej.
Prochaska, Oscaren flag
*12.7.1876 Brno - †?
Google søk
prochaska.jpg

Prochaska vert nemnd i forteljinga til Švejk frå fyrstegongstenesta i 1912, der han vart skulda for å ha skriva "vi drit i krigen" på veggen ved ammunisjonslageret. Švejk vart stilt for retten ved Landesgericht i Terezín grunna denne episoden.

Bakgrunn

Prochaska var austerriksk konsul i Prizren (Osmansk Kosovo) i 1912. Han vart arrestert og skulda for å ha oppmoda innbyggjarane til overfall på serbiske troppar etter at desse hadde okkupert byen under fyrste Balkan-krigen. Skuldningane om mishandling som kom fram i Austerriks presse viste seg grunnlause men det førde til ei diplomatisk krise som løyste seg etter at eit initiativ frå Neue Freie Presse fekk fakta på bordet. Prochaska vart sett fri i januar 1913 og tok seinare på året over som konsul i Rio de Janeiro.Lev Trotskij var augevitne til den serbiske okkupasjonen av Prizren men kommenterte ikkje Prochaska-affæren.

Linkar

Sitat
[2.3] Nešťastnou náhodou ještě nad tím nápisem byl jinej: ,My na vojnu nepůjdeme, my se na ni vyséreme’, a to bylo v roce 1912, když jsme měli jít do Srbska kvůli tomu konsulovi Procházkovi. Tak mě hned poslali do Terezína k landgerichtu.

Skrivst òg:Oskár Procházka cz

Škvor, Františeken flag
Google søk

Škvor vert nemnd i ein anekdote Švejk fortel frå då han var på Policejní ředitelství etter at han vart arrestert av Bretschneider. Han vart dømd for høgforræderi, og kjend for sitt berømte og tåkete vitneutsagn:

La ting vera som dei har vore,
dei har vore, likevel, på eine eller andre måten
Så langt har det aldri vore
at ting ikkje ville vera på ein eller anna måte

Sitat
[2.3] Jako jsem znal jednoho uhlíře, kerej byl se mnou zavřenej na začátku války na policejním ředitelství v Praze, nějakej František Škvor, pro velezrádu, a později snad taky vodpravenej kvůli nějakej pragmatickej sankci. Ten člověk, když se ho u vejslechu ptali, jestli má nějaký námitky proti protokolu, řek: ,Aťsi bylo, jak si bylo, přece jaksi bylo, ještě nikdy nebylo, aby jaksi nebylo.’
Kudrna, Josefen flag
*1.12.1881 Postřižín - †7.5.1915 Motol
Wikipedia cz Google søk
kudrna.jpg

K vítězné svobodě 1914-1918, Rudolf Medek, 1928

Kudrna er omtala av ei av vaktene på toget til Királyhida. Kudrna var i fylgje denne avretta på Motol grunna ein episode der han hissa seg opp mot ein kaptein som hadde slege til sonen hans med sabelen. Dette skjedde på stasjonen i Benešov då Kudrna skulle ta avskjed med familien for å dra i krigen.

Bakgrunn

Kudrna vart avretta 7.mai 1915 etter å ha vorte skulda for å ha delteke i mytteri i Benešov. Han etterlet seg kone og sju born. Historia er vorte filmatisert og dramtatisert og i 1935 vart det gjeve ut ei bok om han.

Linkar

Sitat
[2.3] Teď prej toho hodně věšejí a střílejí,“ řekl jeden z mužů eskorty, „nedávno nám četli na execírplace befél, že v Motole vodstřelili záložníka Kudrnu, poněvadž hejtman sekl šavlí jeho chlapečka, kerej byl na ruce u jeho ženy, když se s ním v Benešově chtěla loučit, a von se rozčílil.
Esauen flag
Web Wikipedia czdeenno Google søk

Esau er omtala av ein idiotiske korporal som hoverer over ein redaktør som pussa knappane sine så dårleg at dei var "rustraude som Esau".

Bakgrunn

Esau var son til Rebekka og Isak i Mosebøkene. Broren var Jakob, faren til Israels folk.

Sitat
[2.3] Desátník vzdychl: „Ani ty faldy na mantlu neuměl si udělat, až z Prahy si vobjednával vodičky a různý mastě na čistění knoflíků, a přece takovej jeho knoflík vypadal zrzavej jako Ezau.
Koníčeken flag
Google søk

Koníček var ein soldat i det 35.regiment som hadde stukke i hel både seg sjølv og korporalen sin, dette i fylgje ei av Švejk sine historier.

Sitat
[2.3] „Pro tyhle samý věci, pro takový sekýrování, zapích před léty u pětatřicátýho regimentu nějakej Koníček sebe i kaprála. Bylo to v ,Kurýru’.
Korporal Fialaen flag
Google søk

Fiala var ein korporal frå Drábovna ved Turnov som fekk strupen skoren over av eigne soldatar i Dalmatia. Dette er del av historia Švejk fortel eskorte-korporalen om soldatar som har drepe sine eigne korporalar.

Sitat
[2.3] Jinej případ byl před léty v Dalmacii, tam kaprála podřezali a dodnes se neví, kdo to udělal. Zůstalo to zahalený v tajnosti, jen se ví tolik, že ten podřezanej kaprál se jmenoval Fiala a byl z Drábovny u Turnova.
Korporal Rejmáneken flag
Google søk

Rejmánek var korporal, del av same soga som Fiala, som Švejk aldri rekk å fullføra avdi overfeltprest Lacina vaknar til tonane av si eiga grynting og fjerting.

Sitat
[2.3] Potom ještě vím o jednom kaprálovi od pětasedmdesátejch, Rejmánkovi...“
Gargantuaen flag
Wikipedia deenfrno Google søk
gargantua.jpg

Gargantua av Gustave Doré, 1873.

Gargantua er nemnd når forfattaren samanliknar lydane feltprest Lacina slepper or seg i det han vakna med lydane frå den vaknande kjempa Gargantua.

Bakgrunn

Gargantua er ein av hovudpersonane i fem romaner skrivne på 1500-tallet av François Rabelais, La vie de Gargantua et de Pantagruel. Det handlar om kjempene Gargantua (far) og Pantagruel og deira storslegne eventyr. Det er ein satirisk roman-serie, med rikeleg av vulgaritetar og historier om uregelmessig avføring.

au matin, faisoyent davant luy sonner des verres avcques un cousteau, ou des flacons avecques leur toupon, ou des pinthes avecques leur couvercie; auquel son il s'esquayoit, i tressaloit, et luy mesmes se bressoit en dodelinant de la teste, monichordisant des doigtz et baritonant de cul.

Sitat
[2.3] Páter se probouzel v celé své kráse a důstojnosti. Jeho probouzení bylo provázeno těmitéž zjevy, jako ranní probuzení mladého obra Gargantuy, jak to popisoval starý veselý Rabelais.
Rabelais, Françoisen flag
*1483 (1494) Chinon - †9.4.1553 Paris
Wikipedia czdeenfrno Google søk

Rabelais er nemnd når forfattaren samanliknar lydane overfeltprest Lacina let or seg i det han vaknar, med lydane frå den vaknande kjempa Gargantua. Han vert omtale som "gamle glade Rabelais".

Bakgrunn

Rabelais var ein fransk fortattar, kjend for klassikaren Livet til Gargantua og Pantagruel. Jaroslav Hašek har ofte vorte samanlikna med Rabelais, ein forfattar han tydelegvis hadde lese og vorte inspirert av.

Sitat
[2.3] Páter se probouzel v celé své kráse a důstojnosti. Jeho probouzení bylo provázeno těmitéž zjevy, jako ranní probuzení mladého obra Gargantuy, jak to popisoval starý veselý Rabelais.
Marínaen flag
Google søk

Marína dukkar opp in ei slovakisk folkevise Švejk syng om ein prest. Ho er frå Hodonín. Strofa Švejk syng virkar å vera ei vulgær-utgåve av originalen.

Sitat
[2.3]
Ide Marína 
od Hodonína,
za ní pan farář
s bečicú vína.
Oberleutnant Kirschneren flag
Google søk

Kirschner var ein overløytnant som Lukáš måtte dela offiserstenar med i perioden Švejk var på sin sin anabase eller sat i arresten. Tenaren til Kirschner oversåg Lukáš så til dei grader at Lukáš var glad for å få Švejk tilbake, trass alle hans hendelege uhell.

Sitat
[2.3] Jeho situace byla velice nepříjemnou, poněvadž měli prozatím s nadporučíkem Kirschnerem jednoho burše. Chlapík se staral vlastně výhradně jen o svého pána a provozoval úplnou sabotáž, když šlo o nadporučíka Lukáše.
Vaníčeken flag
Google søk

Vaníček er nemnd i ei anekdote Švejk fortel Lukáš i Wien då han framhevar at alt som har hendt er pur uflaks, eit forsynets styrelse som gamle Vaníček frå Pelhřimov sa då han vart dømt for tretti-sekste gong.

Sitat
[2.3] „Vostudu,“ pokračoval Švejk, „jsem vám jistě nikdy neudělal, jestli se něco stalo, to byla náhoda, pouhý řízení boží, jako říkal starej Vaníček z Pelhřimova, když si vodbejval šestatřicátej trest.
Erzherzog Karl Stephanen flag
*5.9.1860 Židlochovice - †7.4.1933 Żywiec
Web Wikipedia deensv Google søk

Karl Stephan skal ha æra gledeshuset Zum Kukuruzkolben med eit fornemt besøk under manøvrane ved Sopron i 1908.

Bakgrunn

Karl Stephan var ein austerriksk erkehertug av huset Habsburg, og admiral i den Keisarlege og Kongelege marine.

NB! Eg går ut frå at det er denne personen Hašek viser til med "Erkehertug Stephan". Det hart ikkje lukkast å stadfesta om han var til stades ved nokon manøver ved Sorpon i 1908.

Sitat
[2.3] Od opuštěného pavilónku, kde dřív za času míru fotografoval nějaký fotograf vojáky trávící zde mládí na vojenské střelnici, bylo vidět dole v údolí u Litavy červené elektrické světlo v bordelu „U kukuřičného klasu“, který poctil svou návštěvou arcivévoda Štěpán při velkých manévrech u Šoproně v roce 1908 a kde se scházela denně důstojnická společnost.

Skrivst òg:Arcivévoda Štěpán Hašek Habsburg–Tescheni Károly István hu

Mikulášeken flag
Google søk

Mikulášek var tenaren til major Wenzl, ein liten puslete fyr som vert fullstendig latterleggjort i Királyhida av Švejk og Lukáš.

Dette fyrste gong viser sine meir hensynslause sider, eller rettare sagt: viser at han ikkje toler tullingar. Mot folk av eigen rang kan han gå rett på sak i så måte. Mot autoritetar og overordna må han vera slu, ironisera over toskeskapen på ein måte som gjer at han ikkje kan bli teken.

Sitat
[2.3] „Nadporučík Lukáš,“ řekl přistupuje k Mikuláškovi nepříliš pevným krokem, „a jak vy se jmenujete?“ Mikulášek mlčel. Lukáš přitáhl si židli před Mikuláška na stole, sedl si, dívaje se na něho nahoru, řekl: „Švejku, přineste mně z kufru služební revolver.“ Mikulášek po celou dobu, co Švejk hledal v kufru, mlčel a jen se vyděšeně díval na nadporučíka. Jestli se v té chvíli pochopil, že sedí na stole, byl jistě ještě zoufalejší, poněvadž jeho nohy dotýkaly se kolen sedícího nadporučíka. „Jářku, jak se jmenujete, člověče?“ volal nahoru na Mikuláška nadporučík.
Kákonyi, Etelkaen flag
Google søk

Kákonyi var kona til jernvarehandlaren Gyula Kákonyi i Soproni utca. Lukáš fall for henne i teateret i Királyhida og det påfylgjande beundringsbrevet la grunnlaget for den enorme skandalen som oppsto etter at ektemannen hadde lese brevet. Me får òg vita at ho var tyskar frå Sopron.

Bakgrunn

Kákonyi har ingen innlysande modell, sjølv om ein ikkje kan sjå bort frå at Jaroslav Hašek var inspirert av verkeleg hendingar. Det er slege fast med nokså stor sikkerheit at ingen med dette namnet budde i Bruck an der Leitha eller Királyhida på den aktuelle tida [6]. Forteljinga om skandalen med Kákonyi-ekteparet har likevel ein forløpar, men frå forfattaren sjølv. Den var med i den korte romanen Dobrý voják Švejk v zajetí frå 1917, rettnok med eit delvis annaleis bakteppe.

Det er dessutan påfallande at forfattaren gjev eit ungarsk namn til ei tysk dame frå Sopron, noko som understrekar at denne figuren er fiktiv.

Kjelde: Klara Köttner-Benigni

Sitat
[2.3] „Je to věc náramně důležitá, Švejku,“ poučoval ho dál, „opatrnosti nikdy nezbývá, a proto, jak vidíte, není tam adresa. Já se na vás úplně spoléhám, že odevzdáte to psaní v pořádku. Poznamenejte si ještě, že ta dáma se jmenuje Etelka, tedy zapište si ,paní Etelka Kákonyiová’. Ještě vám říkám, že musíte to psaní diskretně doručit za všech okolností a čekat na odpověď. Že máte čekat na odpověď, o tom je už napsáno v dopise. Co ještě chcete?“
Kákonyi, Gyulaen flag
Google søk

Kákonyi var eigar av ein jernvarehandlar i Soproni utca, gift med Etelka Kákonyi. Han tok det ikkje nådig opp at Švejk og Vodička leverte eit beundrarbrev frå Lukáš, adressert til kona hans. Krangelen som oppstod førde til eit masseslagsmål mellom madjarar og tsjekkarar ute på gata. Saka enda opp i fleire ungarske aviser og vart ein stor skandale som ytterlegare forverra motsetningane mellom folkegruppene i monarkiet.

Sitat
[2.3] Ten krám patří nějakému Maďarovi Kákonyimu. Víte, co je to Maďar? Tak himmelherrgott, víte nebo nevíte? Víte, dobře. Nahoře nad krámem je první patro a tam on bydlí. Víte o tom? Že nevíte, krucifix, tak já vám povídám, že tam bydlí. Stačí vám to? Stačí, dobře. Kdyby vám to nestačilo, tak vás dám zavřít. Máte poznamenáno, že se ten chlap jmenuje Kákonyi? Dobrá, tak vy, zítra ráno asi tak v deset hodin, půjdete dolů do města, najdete ten dům a půjdete nahoru do prvního patra a odevzdáte paní Kákonyiové toto psaní.“
Růženkaen flag
Google søk

Růženka var ei velkjend tsjekkisk servitrise på Zum schwarzen Lamm som var skulda pengar av kvar einaste tsjekkiske eittårsfrivillege som hadde vore innom Bruck an der Leitha.

Bakgrunn

Růženka virkar å ha hatt eit verkeleg førebilete, nemleg ei viss Růženka som i fylgje Bohumil Vlček arbeidde på "U růže" (Zur Rose). Forfattaren kan dermed brukt same førebiletet på to ulike fiktive personar. Sjå Zur weissen Rose.

Kjelde: Bohumil Vlček

Sitat
[2.3] Vodička bydlíval před léty v Praze na Bojišti, a proto při takovém setkání nezbylo nic jiného, než že oba zašli do hospody „U černého beránka“ v Brucku, kde byla známá číšnice Růženka, Češka, které byli všichni čeští jednoročáci, kteří kdy byli v lágru, nějaký obnos dlužni.

Skrivst òg:Rosie Sadlon

Vodička, Antonínen flag
Google søk

Vodička var ein tsjekkisk ingeniørsoldat, ein gammal kjenning av Švejk frå Praha. Sistnemnde var på veg til Soproni utca 16 for å utføra sitt delikate oppdrag for Lukáš då han møtte den gamle kjenningen sin, og dei gjekk Zum schwarzen Lamm for å drikka for gamle dagar. Vodička vart med Švejk på oppdraget, noko som var ein svært dårleg idé ettersom Vodička hata madjarar, vart svært så kranglevoren, og dessutan hadde fyra seg opp med god drikke. Den påfylgjande skandalen er velkjend for alle som har lese Švejk med ein viss andakt.

Vodička hadde vore ved fronten både i Serbia og ved Przemyśl og virkar heller brutal både i handling og språkbruk. Han tenestegjorde i eit regimentet frå Steiermark som var forlagd i Brucker Lager.

Sitat
[2.3] Nadporučík zabalil se opět do deky, ze které ho Švejk vytáhl, a spal dál, zatímco Švejk putoval dál do Királyhidy. Najít Sopronyi utczu čís. 16 nebylo by bývalo tak těžké, kdyby ho náhodou nebyl potkal starý sapér Vodička, který byl přidělen k „štajerákům“, jejichž kasárna byla dole v lágru.
Purkrábeken flag
Google søk

Purkrábek var ein tsjekkisk landverák som ved mistak heldt på blitt banka opp av Vodička i Pausdorf. Må ikkje forvekslast med Purkrábek i Slavie-banken.

Sitat
[2.3] „Jednou ti už takovýho kluka maďarskýho držím za chřtán v Pausdorfě, kam jsme šli my saperáci na víno, a chci mu dát jednu überšvunkem přes kokos v tý tmě, poněvadž jsme hned, jak to začlo, praštili láhví do visací lampy, a von najednou začne křičet: ,Tondo, dyť to jsem já, Purkrábek, vod 16. landwehr!’
Mejstříken flag
Google søk

Mejstřík var ein tsjekkisk soldat som Vodička kan fortelja hadde leia an i eit slagsmål med ungararar ved Neusiedler See. Mejstřík var ein svær fyr, med hender store som Bílá Hora.

Sitat
[2.3] My si sedneme naproti nim, jen jsme si überšvunky položili před sebe na stůl, a povídáme si: ,Vy pacholci, my vám dáme láňok,’ a nějakej Mejstřík, kerej měl ploutev jako Bílá hora, se hned nabíd, že si půjde zatančit a že nějakýmu syčákovi vezme holku z kola.
Paroubeken flag
Google søk

Paroubek var ein pub-eigar i Libeň som Švejk fortel Vodička om for å minna han på farane ved valdeleg overreaksjon.

Sitat
[2.3] Já jsem znal nějakýho kořalečníka Paroubka v Libni. Jednou se mu tam opil nějakej dráteník jalovcovou a začal nadávat, že je to slabý, že do toho leje vodu, že kdyby drátoval sto let a za celej vejdělek si koupil samou jalovcovou a vypil ji najednou, že by moh ještě chodit po provaze a nosit ho, Paroubka, v náručí.
Hauptmann Jetzbacheren flag
Google søk

Jetzbacher var eit svin av ein kaptein som vart skoten av eigne soldatar ved Przemyśl. Dette kunne Vodička fortelja Švejk om.

Sitat
[2.3] Když jsme byli na frontě u Přemyšlu, tak tam byl s námi hejtman Jetzbacher, svině, které nebylo rovno pod sluncem. Ten nás uměl tak sekýrovat, že nějakej Bitterlich od naší kumpačky, Němec, ale moc takovej hodnej člověk, se kvůli němu zastřelil.
Bitterlichen flag
Google søk

Bitterlich var ein soldat som tok livet av seg på grunn av kaptein Jetzbacher.

Sitat
[2.3] Když jsme byli na frontě u Přemyšlu, tak tam byl s námi hejtman Jetzbacher, svině, které nebylo rovno pod sluncem. Ten nás uměl tak sekýrovat, že nějakej Bitterlich od naší kumpačky, Němec, ale moc takovej hodnej člověk, se kvůli němu zastřelil.
Voborník, Antonínen flag
Google søk

Voborník var ein låsesmed frå Neklanova ulice i Vyšehrad. Dette i fylgje ein av Švejk sine samtalar med Vodička.

Sitat
[2.3] „Z toho tě, Vodičko, vyvedu. Víš, kde je na Vyšehradě Neklanova ulice? Tam měl dílnu zámečník Voborník. Byl to člověk spravedlivej a jednoho dne, když se vrátil domů z flámu, tak si s sebou přived ještě jednoho flamendra spát.
Vrchlický, Jaroslaven flag
*17.2.1853 Louny - †9.9.1912 Domažlice
Wikipedia czdeen Google søk
vrchlicky.jpg

Besedy lidu, číslo 8, 1903

vrchlicky1.png

Oesterreichische Buchhändler-Correspondenz, 6.6.1874

vrchlicky2.png

Národní listy, 19.12.1911

Vrchlický vert sitert av Švejk når han skal forklara Kákonyi HE skreiv brevet til kona hans, at det ikkje var Lukáš sin feil. Vrchlický skal ha brukt omgrepet kapitales Frau.

Bakgrunn

Vrchlický (verkeleg namn Emil Bohuslav Frída) var ein tsjekkisk diktar og oversetjar, elev av Hugo. Han oversette ei rekkje klassikarar til tsjekkisk, mellom dei: Goethe, Baudelaire, Hugo, Shakespeare, Byron, Shelley, Dante, Petöfi og Ibsen.

At Vrchlický skal brukt omgrepet kapitales Frau eller liknande kan ikkje påvisast. Dessutan er soldaten sin tyske grammatikk under einkvar kritikk: Frau er hokjønn og ikkje inkjekjønn slik stavinga her viser.

18. desember 1911 noterer Franz Kafka i dagboka si at han var til stades på urpremieren til Vrchlický sitt skodespel "Hippodamie" på Národní divadlo. Kafka tykte lite om det, faktisk omtala han det som eit elendig stykke utan mål eller meining.

Franz Kafka, Tagebücher

Jetzt am Abend, wo mir die Gedanken freier zu werden anfangen und ich vielleicht zu einigem fähig wäre, muß ich ins Nationalteater zu "Hippodamie", Uraufführung von Vrchlicky.

18. XII 11 Vorgestern Hippodamie. Elendes Stück. Ein Herumirren in der griechischen Mythologie ohne Sinn und Grund. Aufsatz Kvapils auf dem Teaterzettel, der zwischen den Zeilen die während der ganzen Aufführung sichtbare Ansicht ausspricht, daß eine gute Regie (die hier aber nichts als Nachahmung Reinhardts war) eine schlechte Dichtung zu einem großen teatralischem Werk machen könne. Traurig muß das alles für einen nur etwas herumgekommenen Tschechen sein.

Linkar

Sitat
[2.3] „Pane,“ řekl důstojně Švejk, „to psaní jsem psal já. Ich geschrieben, kein Oberleutnant. Podpis jen tak, falešný, Unterschrift, Name, falsch. Mně se vaše paní velice líbí. Ich liebe Ihre Frau. Já jsem do vaší paní zamilovanej až po uši, jak říkal Vrchlický. Kapitales Frau.“
Index Back Forward II. Ved fronten Hovudpersonen

3. Švejks opplevingar i Királyhida


© 2009 - 2019 Jomar Hønsi Sist oppdatert: 29/6-2019