Hovudpersonen

Den gode soldat Švejk

Hovudpersonen Change languageChange language
Change languageChange language

Personar

Romanen på nettŠvejk museumŠvejk CentralReisedagbokBlogFacebookKontakt

Franz Ferdinand og Sophie ved avreisa frå rådhuset i Sarajevo, 5 minutt før attentatet 28.juni 1914.

Den gode soldaten Švejk er ein roman med eit uvanleg rikt persongalleri. I tillegg til dei mange som deltek direkte i handlinga, vert eit stort tal fiktive og reelle personar (og dyr) nemnde, enten i anekdotane til Švejk, direkte av forfattaren eller indirekte gjennom ord og uttrykk.

Denne sida inneheld ei oversikt over alle som er omtala i boka, frå Napoléon i innleinga til kaptein Ságner i dei siste linjene av den ufullførde del fire. Lista er sortert etter når personen fyrst blir nemnd. Kapitteloverskriftene er fritt omsette til nynorsk av utgjevarane av denne vev-sida. I januar 2014 manglar enno 20 omtalar.

  • Sitata er frå Jaroslav Šerák sin online-versjon av romanen og har linkar til det relevante kapittelet
  • Verktøylinjene har linkar for direkte oppslag i Wikipedia, Google søk og Švejk online.

Enkelte namn manglar i Odd Bang-Hansen si norske oversetjing av Švejk (som er forkorta). Dette gjeld til dømes heile innleiinga. Tsjekkiske namn er i den norske utgåva skrivne utan aksentar og i nokre høve fornorska.

Personnamna har farge etter rolla dei har i forteljinga, vist med fylgjande døme: Doktor Grünstein som tek direkte del i handlinga, Heinrich Heine som historisk person, og Ferdinand Kokoška som oppdikta person, nemnd i dialogar eller anekdotar. Merk at ei rekkje tilsynelatande fiktive personar faktisk har klårt gjenkjennelege førebilete frå det verkelege liv. Sjå m.a. Lukáš og Wenzl.

>> Den gode soldat Švejk liste over folk som er omtala i romanen (585) Syn alle
>> I. Bak fronten
>> II. Ved fronten
>> III. Det ærerike samanbrotet
Index Back Forward II. Ved fronten Hovudpersonen

5. Frå Bruck an der Leitha til Sokal

Krakonošen flag
Wikipedia czdeenplsv Google søk
krakonos.jpg

Krakonoš på ei ølbrikke frå bryggeriet i Trutnov

Krakonoš vert nemnd når forfattaren beskriv Baloun, som med den svære skikkelsen og lange skjegget liknar Krakonoš.

Bakgrunn

Krakonoš er i tysk/tsjekkisk/polsk folketru ein fjelljette frå fjella Krkonoše (Riesengebirge) som er sentral i mange legender frå regionen. Görlitz og Vysoké nad Jizerou har begge museum via til Rübezahl/Krakonoš. Han trer dessutan fram i mange operaer frå det 19. århundre.

Sitat
[2.5] Před ním stál účetní šikovatel Vaněk, který zde sestavoval listiny k výplatě žoldu, vedl účty kuchyně pro mužstvo, byl finančním ministrem celé roty a trávil tu celý boží den, zde též spal. U dveří stál tlustý pěšák, zarostlý vousy jako Krakonoš. To byl Baloun, nový sluha nadporučíka, v civilu mlynář někde u Českého Krumlova.

Skrivst òg:Rübezahl de Liczyrzepa pl

Offiziersdiener Balounen flag
Wikipedia cz Google søk
baloun.jpg

Josef Lada, 1955

baloun.png

Jaroslav Baloun, 1893 - ?. © VHA

baloun1.png

Schematismus für das kaiserliche und königliche Heer … 1914

Baloun vert ny offiserstenar for Lukáš etter at Schröder forfremjar Švejk til ordonnans ved det 11. marsjkompani. Han er med på heile turen frå Királyhida til fronten, og er ein relativt sentral person frå no av. Han er ein diger fyr, utruleg glupsk, han et alt han kan koma over og tenkjer på mat heile døgnet. Han vert dessutan framstilt som nokså einfaldig. Av yrke er han møllar, han er gift med kone og tre born (han åt ofte opp maten for dei) og kjem frå traktene rundt Krumlov.

Bakgrunn

Baloun har ingen innlysande modell frå røyndomen, men glupskheita hans kan gjerne ha kome frå forfattaren sjølv som då han skreiv denne delen av romanen la mykje på seg. Jaroslav Hašek var ein matkjennar, noko som kjem tydeleg til utrykk gjennom dei mange omtalane av mat i romanen. I fylgje Josef Lada var han òg ein svært god kokk.

Det var fleire med namned Baloun som forfattaren kan ha kjendt eller visst om og som dermed lånte namnet sitt til den glupske møllaren. Ein av dei var František Baloun, overlege ved IR91 i 1914. Det har ikkje lukkast å stadfesta om han tenestegjorde i 1915 samtidig med Jaroslav Hašek.

Ein meir innlysande kandidat er ein viss eittårsfrivilleg Jaroslav Baloun som vart overført til IR91, 2. Ersatzkompanie 1. april 1915, akkurat på den tida Jaroslav Hašek tenestgjorde ved IR91 Ersatzbattailon. Det er svært sannsynleg at forfattaren kjende til denne Baloun ettersom begge oppheldt seg i Budějovice. Baloun vart våren 1915 forfremja til Kadett in der Reserve og kjempa med regimentet ved Sokal der han vart såra 27. juli 1915.

Likevel er det lite truleg at anna enn namnet har vore til inspirasjon. Denne eittårsfrivillege var rettnok høg for den tida (176 cm) men var ikkje møllar. Han var fødd i Německý Brod (sidan 1945 Havlíčkův Brod) og som 22-åring i 1915 hadde han neppe fått tre born.

Ein anna mogeleg samanheng mellom Jaroslav Hašek og ein Baloun er Hotel Neptun der forfattaren budde nokre veker etter at han kom tilbake til Praha 19. desember 1920. Ein viss Josef Baloun dreiv dette hotellet i 1924 og kan godt ha gjort det òg i 1921.

Linkar

Sitat
[2.5] U dveří stál tlustý pěšák, zarostlý vousy jako Krakonoš. To byl Baloun, nový sluha nadporučíka, v civilu mlynář někde u Českého Krumlova. „Vybral jste mně opravdu znamenitého pucfleka,“ mluvil nadporučík Lukáš k účetnímu šikovateli, „děkuji vám srdečné za to milé překvapení. První den si ho pošlu pro oběd do oficírsmináže, a on mně ho půl sežere.“
Korporal Weidenhoferen flag
Google søk

Weidenhofer var den som fekk i oppdrag å binda fast Baloun som straff for at han hadde ete opp lunsjen til obrlajtnant Lukáš.

Sitat
[2.5] Sie Rechnungsfeldwebl,“ obrátil se na Vaňka, „odveďte ho ke kaprálovi Weidenhoferovi, ať ho pěkně uváže na dvoře u kuchyně na dvě hodiny, až budou dnes večer rozdávat guláš. Ať ho uváže pěkně vysoko, aby jen tak se držel na špičkách a viděl, jak se v kotli ten guláš vaří.
Stabsfeldwebel Hegneren flag
Google søk

Hegner var ein stabsersjant som hadde tenestegjord i Serbia saman med kaptein Ságner i starten av krigen og hadde foralt Vaněk kor inkompetent Ságner hadde vist seg. Dette fortel Vaněk no vidare til Lukáš akkurat i det sistnemnde hadde fått vita at Ságner var forfremja på Lukáš sin bekostning.

Sitat
[2.5] „Já z toho nemám moc velkou radost,“ důvěrně se ozval účetní šikovatel, „vypravoval štábsfeldvébl Hegner, že pan hejtman Ságner v Srbsku na počátku války chtěl někde u Černé Hory v horách se vyznamenat a hnal jednu kumpačku svého baťáčku za druhou na mašíngevéry do srbských štelungů, ačkoliv to byla úplně zbytečná věc a infanterie tam byla starýho kozla co platná, poněvadž Srby odtamtud s těch skal mohla dostat jen artilerie.
Kokoška, Ferdinanden flag
*31.5.1846 Praha - †16.2.1906 Praha
Google søk
koloska.jpg

Kološka og den unge Hašek (Josef Lada)

kokoska.png

Prager Abendblatt, 3.12.1904

Kokoška var apotekeigar i Na Perštýně, då Švejk var lærling der. Denne opplysninga kjem fram når Švejk fortel Vaněk om erfaringa si med apotekaryrket der han ved uhell sette fyr på eit fat bensin og som resultat vart oppsagd. Dessutan fekk han erfaring med å laga for til kyr, noko det meste av anekdota handlar om.

Denne Kokoška er ikkje den same som den Ferdinand Kokoška i starten av romanen som plukkar hundelort (sjølv om begge personane sitt namn heilt klårt har same opphav).

Bakgrunn

Kokoška var innehavar av Drogerie Kokoška på hjørna Na Perštýně og Martinská ulice der Hašek ei kort stund var lærling i 1898. Det er stadfesta at føretaket eksisterte frå 1890 til 1906 (Kokoška døydde det året). Eit bilete av butikken frå 1905 viser namnet i den tyske varianten Kokoschka, eit namn som òg vart brukt i dei fleste annonsar og adressebøker. Ellers veit me frå folkeregisteret at Kokoška var fødd i Praha i 1846, gift med Anna (fødd Milnerová) og at dei hadde ei dottar, som òg heitte Anna.

Politibøkene viser at Kokoška var deleigar av firmaet Ott. Dette er nokså sikkert avdi svigermor hans var Kateřina Ott, og dei kan ha arva delen eller fått det som medgift. Firmaet Ott laga kjemikaliar, giftstoff og andre produkt ein gjerne assosierer med apotekarar.

Kokoška er sentral i forteljingane Frå det gamle apoteket (Veselá Praha, 1909/10) der han ikkje heilt overbevisande er omdøypt til Kološka. Her vert han omtala som ein kortvaksen eldre herre med stor bart. Václav Menger kjem med utfyllande opplysningar i boka si Jaroslav Hašek doma (1933) og i ein avisartikkel i Lidové noviny same året. I fylgje Václav Menger vart den 15 år gamle Hašek oppsagd etter at han hadde teikna skjegg og briller på ei alpeku slik at den likna sjefen.

Linkar

Kjelde: Václav Menger

Sitat
[2.5] „Já jsem se taky učil materialistou,“ řekl Švejk, „u nějakýho pana Kokošky na Perštýně v Praze. To byl náramnej podivín, a když jsem mu jednou vomylem ve sklepě zapálil sud benzinu a von vyhořel, tak mne vyhnal a gremium mne už nikde nepřijalo, takže jsem se kvůli pitomýmu sudu benzinu nemoh doučit. Vyrábíte také koření pro krávy?“

Skrivst òg:Kokoschka de

Peregrinus Laziosien flag
*1265 Forli - †1.5.1345 Forli
Web Wikipedia czdeenit Google søk

Peregrinus Laziosi sitt namn vart teke i bruk av Kokoška for å signa krydderblandinga han laga mot kyr sine oppblesne magar. Dette kjem fram i Švejk sin anekdote frå tida si som apotekarlærling hjå Kokoška.

Bakgrunn

Peregrinus Laziosi er mest omtala som Sankt Peregrinus. Det finst sju helgenar med namnet Pelegrinus eller Peregrinus, for det meste martyrar frå tidleg kristen tid. Ein ekspert (sjå sitat under) meiner det er Peregrin Laziosi det er snakk om her, skytshelgen for gravide og kvinner i barselseng.

Antonín Měšťan: ... während der Hl. Peregrinus (Pellegrin) in Wirklichkeit für die katolische Kirche der Patron der Gebärenden, der Wöchnerinnen und der Lohnkutscher ist.

Sitat
[2.5] „U nás se vyrábělo koření pro krávy se svěcenými obrázky. Von byl náš pan šéf Kokoška náramně nábožnej člověk a dočetl se jednou, že svatej Pelegrinus pomáhal při nafouknutí dobytka.

Skrivst òg:Peregrín Laziosi cz Peregrinus Laziosi de Pellegrino Laziosi it Svatej Pelegrinus Švejk

Tauchenen flag
Google søk

Tauchen vert nemnd når Švejk fortel Vaněk om tida si som apotekarlærling. Tauchen var assistent hjå Drogerie Kokoška, fekk i oppdrag av sjefen å skriva signingsdikt som skulle leggjast ved kvar dose kukrydder. Dette var han ikkje i stand til så kollega Ferdinand måtte hjelpa han.

Må ikkje forvekslast med ein Tauchen som hadde ein likande stilling hjå Firma Polák.

Bakgrunn

Forfattaren si tid som apotekarlærling ved Drogerie Kokoška inspirerte ein følgjetong på åtte soger som kom på trykk i Veselá Praha i 1909 og 1910. Alt då dukkar Tauchen opp, men fekk namnet litt vridd på men likevel godt gjenkjenneleg (Tauben). Det er nesten sikkert at ein Tauchen arbeidde for Kokoška men det har til denne dag (2017) ikkje lukkast å finna ut kven han var.

Linkar

Sitat
[2.5] A potom jsme je přikládali do balíčků toho našeho koření pro krávy. Krávě se to koření namíchalo do teplý vody, dalo se jí napít z dřezu a přitom se dobytku předčítala modlitbička k sv. Pelegrinovi, kterou složil pan Tauchen, náš příručí. To když byly ty obrázky sv. Pelegrina vytištěny, tak ještě na druhou stranu bylo potřeba natisknout nějakou modlitbičku.
Ferdinand en flag
Google søk

Ferdinand  var som Tauchen  assistent hjå apotekar Kokoška, og måtte hjelpe denna med å skriva dikt til kukrydderdosane. Strid om opphavsretten til dikta fylgde, men Švejk fekk aldri fullførd soga avdi Vaněk vart abvroten av ein telefon.

Sitat
[2.5] A potom jsme je přikládali do balíčků toho našeho koření pro krávy. Krávě se to koření namíchalo do teplý vody, dalo se jí napít z dřezu a přitom se dobytku předčítala modlitbička k sv. Pelegrinovi, kterou složil pan Tauchen, náš příručí. To když byly ty obrázky sv. Pelegrina vytištěny, tak ještě na druhou stranu bylo potřeba natisknout nějakou modlitbičku.
Ordonnanz Braunen flag
Google søk

Braun var ordonnansen til det 12. marsjkompani, og Švejk hadde ein lite fruktbar telefonsamtale med han i sitt fyrste oppdrag som ordonnans i det 11. marsjkompani.

Sitat
[2.5] „Vaněk? Ten šel do regimentskanceláře. Kdo je u telefonu? Ordonanc od 11. marškumpanie. Kdo je tam? Ordonanc od 12. maršky? Servus, kolego. Jak se jmenuji? Švejk. A ty? Braun. Nemáš příbuznýho nějakýho Brauna v Pobřežní třídě v Karlíně, kloboučníka? Že nemáš, že ho neznáš...
Kloboučník Braunen flag
Google søk

Braun var ein hattemakar frå Pobřežní třída i Karlín som er nemnd i samtalen mellom ordonnans Braun og Švejk.

Sitat
[2.5] „Vaněk? Ten šel do regimentskanceláře. Kdo je u telefonu? Ordonanc od 11. marškumpanie. Kdo je tam? Ordonanc od 12. maršky? Servus, kolego. Jak se jmenuji? Švejk. A ty? Braun. Nemáš příbuznýho nějakýho Brauna v Pobřežní třídě v Karlíně, kloboučníka? Že nemáš, že ho neznáš...
Zugsführer Fuchsen flag
Google søk

Fuchs var ein lagførar (četař) som fekk i oppdrag av Lukáš å ta ut hermetikk frå lageret. Her var det Švejk som formidla ordren. Hermetikken, som så mykje anna i dei k.u.k væpna styrkane viste seg å vera imaginære.

Sitat
[2.5] Četař Fuchs byl tak překvapen, že vypravil ze sebe jen: „Cože?“ „Žádný ,cože’,“ odpověděl Švejk, „já jsem ordonanc jedenáctý marškumpanie a právě před chvílí jsem mluvil po telefonu s panem obrlajtnantem Lukášem. A ten řek: ,Laufšrit s deseti muži k magacínu.’ Jestli nepůjdete, pane cuksfíra Fuchse, tak ihned jdu nazpátek k telefonu. Pan obrlajtnant si výhradně přeje, aby vy jste šel. Je to zbytečný vůbec vo tom mluvit. ,Telefonní rozhovor,’ říká pan nadporučík Lukáš, ,musí bejt krátký, jasný.
Korporal Blažeken flag
Google søk

Blažek er ein kaprál som så vidt får inn eit ord etter at Švejk har gjeve cuksfír Fuchs ordre om å ta ut hermetikk frå lageret.

Sitat
[2.5] „Hned budu s deseti maníkama u magacínu,“ ozval se od baráku četař Fuchs, a Švejk nepromluviv již ani slova odcházel ze skupiny šarží, které byly stejně překvapeny jako četař Fuchs. „Už to začíná,“ řekl malý desátník Blažek, „budeme pakovat.“
Leutnant Přenosilen flag
Google søk

Přenosil var ein løytnant Vaněk fortalde frå eit anna marsjkomapni han hadde reist til fronten med.

Sitat
[2.5] Ale u nás byl kumpaniekomandantem lajtnant Přenosil, velký fešák, a ten nám řek: ,Nespěchejte, hoši,’ a šlo to jako na másle. Dvě hodiny před odjezdem vlaku jsme teprve začli pakovat. Uděláte dobře, když se taky posadíte...“
Lucieen flag
Google søk

Lucie vert nemnd i fyllerøret til stabssersjanten som har fått påfyll av bonden frå Pardubice. Švejk og Vaněk er vitne til dei ulne utsagna.

Sitat
[2.5] Ten se udělal úplně pro sebe a blábolil, hladě čtvrtku vína, prapodivné věci beze vší souvislosti česky i německy: „Mnohokrát prošel jsem touto vesnicí a neměl jsem ani potuchy o tom, že je na světě. In einem halben Jahre habe ich meine Staatsprüfung hinter mir und meinen Doktor gemacht. Stal se ze mne starý mrzák, děkuji vám, Lucie. Erscheinen sie in schön ausgestatteten Bänden - snad je tu někdo mezi vámi, jenž se na to pamatuje.“
Kuchař Jurajdaen flag
Google søk

Jurajda er kokk i offisersmessa og er med på ferda frå Királyhida heilt til Klimontów. Jurajda er occultist, gav i det sivile ut eit magasin om okkultisme og bokserien Mysterie om liv og død. Han kan ofte bidra med betraktningar om karma, sjelevandring og andre emne som spenner over rommet mellom den jordiske eksistens og den hinsidige. Dessutan var han ein god kokk som alle offiserane var nøgde med. Likevel sende oberst Schröder han til fronten avdi han hadde eit lite uhell under avskjedsmiddagen for offiserane i Királyhida.

Sitat
[2.5] Kuchař Jurajda se dal do filosofování, což fakticky odpovídalo jeho bývalému zaměstnání. Vydával totiž do vojny okultistický časopis a knihovnu „Záhady života a smrti“. Na vojně ulil se k důstojnické kuchyni regimentu a velice často připálil nějakou pečeni, když se zabral do čtení překladů staroindických suter Pragnâ-Paramitâ (Zjevená moudrost). Plukovník Schröder měl ho rád jako zvláštnost u regimentu, neboť která důstojnická kuchyně mohla se pochlubit kuchařem okultistou, který nazíraje do záhad života a smrti, překvapil všechny takovou dobrou svíčkovou nebo s takovým ragout, že pod Komárovem smrtelně raněný poručík Dufek volal stále po Jurajdovi.
Leutnant Dufeken flag
Google søk

Dufek var ein løytnant som fall ved Komarów og ropte på Jurajda i det han tok steget over i det hinsidige.

Sitat
[2.5] Plukovník Schröder měl ho rád jako zvláštnost u regimentu, neboť která důstojnická kuchyně mohla se pochlubit kuchařem okultistou, který nazíraje do záhad života a smrti, překvapil všechny takovou dobrou svíčkovou nebo s takovým ragout, že pod Komárovem smrtelně raněný poručík Dufek volal stále po Jurajdovi.
Kramář, Karelen flag
*27.12.1860 Vysoké nad Jizerou - †26.5.1937 Praha
Wikipedia czdeen Google søk
kramar.png

Národní listy, 15.3.1930

Kramář er nemnd i oberst Schröder sine betraktningar om lojaliteten til tsjekkarane. Dette var under ei Besprechung med offiserane lik før avreisa til fronten.

Bakgrunn

Kramář var ein tsjekkisk politikar og mangeårig leiar for Mladočeši som vart arrestert 21.mai 1915 og dømd til døden for høgforræderi i desember same året. Seinare vart dommen omgjort til 20 års fengsel, og han vart lausleten under den nye keisar Karl sitt generelle amnesti i 1917. Han vart i 1918 den fyrste statsministeren i Tsjekkoslovakia, men måtte gå av året etter. Kramář var kjend som panslavist og hadde russisk kone.

Linkar

Sitat
[2.5] Rozhovořil se o poměru důstojníků k mužstvu, mužstva k šaržím, o přebíhání na frontách k nepříteli a o politických událostech a o tom, že 50 procent českých vojáků je „politisch verdächtig“. „Jawohl, meine Herren, der Kramarsch, Scheiner und Klófatsch.“ Většina důstojníků si přitom myslela, kdy už přestane dědek cancat, ale plukovník Schröder žvanil dál o nových úkolech nových maršbatalionů, o padlých důstojnících pluku, o zeppelinech, španělských jezdcích, o přísaze.
Scheiner, Josef Eugenen flag
*21.9.1861 Benešov - †11.1.1932 Praha
Wikipedia cz Google søk
scheiner_adr.png

Adresář 1910

Scheiner er nemnd i oberst Schröder sine betraktningar om lojaliteten til tsjekkarane. Dette var under ei Besprechung med offiserane rett før avreisa til fronten.

Bakgrunn

Scheiner var ein tsjekkisk politikar, som Kramář involvert i den tsjekkiske heimlege motstandsrørsla, den såkalla mafiaen. Han var i mange år leiar av Sokol, både den tsjekkiske og internasjonale organisasjonen (han grunnla den siste i 1908). Dessutan var han redaktør for måndasmagasinet Sokol. Den 21. mai 1915 vart han arrestert og tiltale for spionasje men vart sett på frifot seinare på året og fekk lov til å venda tilbake til Praha.

Etter krigen var han ein kort periode forsvars-sjef og generalinspektør for krigsmakta i den nye staten Tsjekkoslovakia, men han kom mest til å via tida si til Sokol.

Linkar

Sitat
[2.5] Rozhovořil se o poměru důstojníků k mužstvu, mužstva k šaržím, o přebíhání na frontách k nepříteli a o politických událostech a o tom, že 50 procent českých vojáků je „politisch verdächtig“. „Jawohl, meine Herren, der Kramarsch, Scheiner und Klófatsch.“ Většina důstojníků si přitom myslela, kdy už přestane dědek cancat, ale plukovník Schröder žvanil dál o nových úkolech nových maršbatalionů, o padlých důstojnících pluku, o zeppelinech, španělských jezdcích, o přísaze.
Klofáč, Václav Jaroslaven flag
*21.9.1868 Německý Brod(Havlíčkův Brod) - †10.7.1942 Praha
Wikipedia czenno Google søk

Klofáč er nemnd i oberst Schröder sine betraktningar om lojaliteten til tsjekkarane. Dette var under ei Besprechung med offiserane lik før avreisa til fronten.

Bakgrunn

Klofáč var ein tsjekkisk politikar og journalist, formann i Česká strana národně sociální (det nasjonalsosiale parti) frå grunnlegginga i 1897. Han vart arrestert i september 1914 og dømd for høgforræderi så seint som 1917. Seinare same året vart han sett fri etter keisar Karl sitt generelle amnesti. I Tsjekkoslovakia var han innanriksminister frå 1920 til 1920, så senator fram til 1938.

Sitat
[2.5] Rozhovořil se o poměru důstojníků k mužstvu, mužstva k šaržím, o přebíhání na frontách k nepříteli a o politických událostech a o tom, že 50 procent českých vojáků je „politisch verdächtig“. „Jawohl, meine Herren, der Kramarsch, Scheiner und Klófatsch.“ Většina důstojníků si přitom myslela, kdy už přestane dědek cancat, ale plukovník Schröder žvanil dál o nových úkolech nových maršbatalionů, o padlých důstojnících pluku, o zeppelinech, španělských jezdcích, o přísaze.
Graf von Zeppelin, Ferdinanden flag
*8.7.1838 Konstanz - †8.3.1917 Berlin
Wikipedia czdeennn Google søk
zeppelin.jpg

Wiener Bilder, 18.3.1917

zeppelin1.jpg

Berliner Tageblatt, 13.3.1917

Zeppelin er nemnd i ein tirade av oberst Schröder i same omgang som oppgåvene til marsjbataljonar, falne offiserar, spanske ryttaren, men indirekte gjennom omgrepet "Zeppeliner" (luftskip).

Bakgrunn

Zeppelin var ein tysk general og oppfinnar, mest kjend for oppfinninga av luftskipet. Han var fødd i ein velståande og innflytelsesrik familie i Konstanz og vart utdanna ved krigsskulen i Ludwigsburg. Han car til stades som observatør under den amerikanske borgarkrigen og la mellom anna merke til korleis ballongar vart nytta av partane i konflikten. Dette var utan tvil til inspirasjon for den seinare store oppfinninga hans.

Den fyrste flyginga med ein zeppeliner fann stad 2. juli 1900 ved Bodensee og fleire vart bygde dei neste fjorten åra, nokre av dei på oppdrag frå dei væpna styrkane.

Luftskipa spela ei viss rolle òg i 1. verdskrigen, der dei vart brukt både til bombing og rekognosering, mest av Tyskland. Dei viste seg etter kvart sårbare grunna den store åtaksflata.

Linkar

Sitat
[2.5] Většina důstojníků si přitom myslela, kdy už přestane dědek cancat, ale plukovník Schröder žvanil dál o nových úkolech nových maršbatalionů, o padlých důstojnících pluku, o zeppelinech, španělských jezdcích, o přísaze.
Vojenský lékař Šancleren flag
Google søk

Šancler var ein militærdoktor som sat i offisersklubben og las høgst frå ei bok om behandling av såra, einaste tilstade var Lukáš.

Sitat
[2.5] Nadporučík Lukáš seděl ještě zatím v důstojnickém kasině s vojenským lékařem Šanclerem, který sedě obkročmo na židli, tágem bil v pravidelných přestávkách o podlahu a přitom pronášel tyto věty za sebou: „Saracénský sultán Salah-Edin poprvé uznal neutralitu sanitního sboru. Má se pečovat o raněné na obou stranách.
Saladinen flag
*1137/38 Tikrit - †4.3.1193 Damaskus
Wikipedia czdeennnno Google søk

Saladin var ein sarasenar-sultan som skal ha vore den fyrste til å innføra at såra frå begge sider skulle ha lik behandling. Dette er blandt tinga doktoren Šancler les høgt om til Lukáš.

Bakgrunn

Saladin var leiar for muslimske motstanden mot dei kristne krossfararane og var den som endelege dreiv inntrengarane ut og tok tilbake Jerusalem i 1187. Saladin var kjend for si gode behandling av tilfangetakne motstandarar noko som heilt inntil våre dagar har gjeve han eit godt namn både i den kristne og den islamske verda. Han var av kurdisk avstamning, ironisk nok fødd i same byen som Saddam Hussein.

Sitat
[2.5] Nadporučík Lukáš seděl ještě zatím v důstojnickém kasině s vojenským lékařem Šanclerem, který sedě obkročmo na židli, tágem bil v pravidelných přestávkách o podlahu a přitom pronášel tyto věty za sebou: „Saracénský sultán Salah-Edin poprvé uznal neutralitu sanitního sboru. Má se pečovat o raněné na obou stranách.

Skrivst òg:Salah-Edin Hašek Ṣalāḥ ad-Dīn Yūsuf ibn Ayyūb ar

Anna Nánaen flag
Google søk

Anna Nána dukkar opp i ein av songane til Švejk.

Sitat
[2.5]
Mlynářovic ráno vstali, 
na dveřích napsáno měli: 
„Vaše dcera Anna Nána 
už není poctivá panna.“
Zátkaen flag
Google søk

Zátka arbeidde ved gassstasjonen på Letná og hadde som oppgåve å kveikja og sløkkja gatelykter. Han hadde god tid mellom kveikinga og sløkkinga av lampene og mange kneiper låg lagleg til. Dette kunne resultera i fylgjande yttringar på morgonkvisten: Ein terning er berre kant og vinkel, difor er terningen vinkla. Dette er Švejk sin parallel til Jurajda sine betraktningar om form og ikkje-eksistens. Sjå Plynární stanice Letna.

Sitat
[2.5] „Co se mý osoby týká, pane rechnungsfeldvébl, když jsem to slyšel, co vy jste vo těch outvarech povídal, tak jsem si vzpomněl na nějakýho Zátku, plynárníka; von byl na plynární stanici na Letný a rozsvěcoval a zas zhasínal lampy.
Páter Jemelka, Aloisen flag
*27.3.1862 Kozlovice - †31.1.1917 Wien
Google søk
jemelka.png

Čech, 24.7.1912

Jemelka er nemnd i same anekdota som Zátka der Jemelka sine preiker ved Kostel svátého Ignáce vert vist til.

Bakgrunn

Jemelka var ein jesuittprest som hadde ein stilling ved Kostel svátého Ignáce. Han var mellom anna innblanda i ein debatt med professor Masaryk om relegion og skreiv ei bok om det: Masarykův boj o náboženství.

Linkar

Sitat
[2.5] A potom,“ řekl Švejk tiše, „to s tím Zátkou po čase skončilo moc špatně. Dal se do Mariánský kongregace, chodil s nebeskýma kozama na kázání pátera Jemelky k svatýmu Ignáci na Karlovo náměstí a zapomenul jednou zhasnout, když byli misionáři na Karláku u svatýho Ignáce, plynový svítilny ve svým rayoně, takže tam hořel po ulicích plyn nepřetržitě po tři dny a noci.
Major Blüheren flag
Google søk

Blüher var ein offier frå Švejk si fyrstegongsteneste han fortalde Vaněk om. Majoren hadde det for seg at offiseren var den mest perfekte skapning på kloden, og Švejk kom med ein uheldig kommentar til han.

Sitat
[2.5] To je velmi špatný,“ pokračoval Švejk, „když se najednou člověk začne plést do nějakýho filosofování, to vždycky smrdí delirium tremens. Před léty k nám přeložili od pětasedmdesátejch nějakýho majora Blühera. Ten vždy jednou za měsíc dal si nás zavolat a postavit do čtverce a rozjímal s námi, co je to vojenská vrchnost. Ten nepil nic jiného než slivovici. ,Každej oficír, vojáci,’ vykládal nám na dvoře v kasárnách, ,je sám vod sebe nejdokonalejší bytost, která má stokrát tolik rozumu jako vy všichni dohromady.
Pechen flag
Google søk
pech.jpg

Pech til høgre

Pech var ein rekrutt frå Dolní Bousov, omtala av Švejk i samtale med Vaněk. Han vart sperra inna for å ha gitt gitt så eksakte svar til løytnant Moc og major Rohell at desse tok det som sarkasme.

Bakgrunn

Pech var nok ein fiktiv eller halv-fiktiv rekrutt men svaret hans er ekte nok: det er eit nesten ordrett sitat frå Ottův slovník naučný.

Ottův slovník naučný: Bousov Dolní, Bohousov, Boužov (něm. Unter-Bautzen), město t., s 267 d., 1936 obyv. čes. (1880), hejtm. Jičín, okr. Sobotka (5 km jihozáp.), býv. panství Kosť, farní chrám sv. Kateřiny, pův. ze XIV. stol. obnovený od hr. Václava Vratislava Netolického), škola, pošta, telegraf, stanice české obchodní dráhy, 6 výročních trhů, cukrovar, mlýn s pilou, zv. Červený, a samota Valcha.

Sitat
[2.5] ,Vy rekruti zelení, zatracení,’ povídá k nim, ,vy se musíte naučit vodpovídat jasně, přesně a jako když bičem mrská. Tak to začnem. Odkud jste, Pechu?’ Pech byl inteligentní člověk a vodpověděl: ,Dolní Bousov, Unter Bautzen, 267 domů, 1936 obyvatelů českých, hejtmanství Jičín, okres Sobotka, bývalé panství Kosť, farní chrám svaté Kateřiny ze 14. století, obnovený hrabětem Václavem Vratislavem Netolickým, škola, pošta, telegraf, stanice české obchodní dráhy, cukrovar, mlýn s pilou, samota Valcha, šest výročních trhů.’
Leutnant Mocen flag
Google søk

Moc var ein løytnant i ei anekdote av Švejk som spurde alle rekruttane kvar dei var frå. Han fekk svar på tiltale i form av leksikalsk nøyaktige detaljar om Dolní Bousov då han gav rekrutt Pech ordre om å svara eksakt når han vart spurd.

Bakgrunn

kan vel ja vore fiktiv men svaret han fekk var høgst reelt. Sjå Pech.

Sitat
[2.5] „Docela dobře řečeno,“ pravil Švejk. „Na to nikdy nezapomenu, jak zavřeli rekruta Pecha. Lajtnant od kumpanie byl nějakej Moc a ten si shromáždil rekruty a ptal se každýho, vodkud je.
Major Rohellen flag
Google søk

Rohell var offiseren som tok mot klaga frå Pech fordi løyntant Moc hadde klappa til han grunna det altfor eksakte svaret han ga på spørmålet om kvar han var frå. Rohell fekk då Pech sperra inne på asylet ved militærsjukehuset.

Sitat
[2.5] Batalionskomandantem byl major Rohell. ,Also, was gibst?’ otázal se Pecha a ten spustil: ,Poslušně hlásím, pane majore, že v Dolním Bousově je šest výročních trhů.’ Jak na něho major Rohell zařval, zadupal a hned ho dal odvést na magorku do vojenskýho špitálu, vod tý doby byl z Pecha nejhorší voják, samej trest.“
Graf Netolický, Václav Vratislaven flag
*1700 Přehořov - †? 1760
Wikipedia cz Google søk

Netolický renoverte kyrkja i Dolní Bousov i fylgje rekrutt Pech.

Bakgrunn

Netolický er høgst sannsynleg Václav Kazimír Netolický z Eisenberka, keisarleg feldmarskalk og frå 1759 greve på Kost.

Sitat
[2.5] ,Dolní Bousov, Unter Bautzen, 267 domů, 1936 obyvatelů českých, hejtmanství Jičín, okres Sobotka, bývalé panství Kosť, farní chrám svaté Kateřiny ze 14. století, obnovený hrabětem Václavem Vratislavem Netolickým, škola, pošta, telegraf, stanice české obchodní dráhy, cukrovar, mlýn s pilou, samota Valcha, šest výročních trhů.’
Sylvanusen flag
Google søk

Sylvanus var ein infanterist som hadde gått ut og inn i fengsel i det sivile, men som viste seg som ein effektiv soldat. Han måtte likevel hengjast etter å ha vorte gripen i å robba lik. Dette er i fylgje noko Vaněk fortel Švejk.

Sitat
[2.5] Pamatuji se u osmé maršky na infanteristu Sylvanusa. Ten měl dřív trest za trestem, a jaké tresty. Neostýchal se ukrást kamarádovi poslední krejcar, a když přišel do gefechtu, tak první prostříhal drahthindernissy, zajmul tři chlapy a jednoho hned po cestě odstřelil, že prý mu nedůvěřoval.
Fähnrich Pleschneren flag
Google søk

Pleschner var ein fenrik som hadde oppdrag i samband med førebuingar til abmarsch frå Királyhida. Han dukkar òg opp før Budapest når han gjev den audmjuka Biegler konjakk.

Sitat
[2.5] Co má dnes s manšaftem dělat fähnrich Pleschner? Vorbereitung zum Abmarsch. Účty? Přijdu podepsat po mináži. Nikoho nepouštějte do města. Do kantiny v lágru? Po mináži na hodinu... Zavolejte sem Švejka!
Zugsführer Tevelesen flag
Google søk

Teveles var ein lagførar som sat arrestert i Királyhida etter å ha kjøpt både ein krigsmedalje og dessutan sydd på seg stripene til ein eittårsfrivilleg. Dette hadde skjedd under tilbaketrekninga frå Beograd 2. desember 1914.

Bakgrunn

Forfattaren snur om på hendingar og datoar her: 2. desember var dagen då K.u.k. Heer inntok Beograd (dei vart tvinga ut att 14. desember).

Sitat
[2.5] Potom byl ještě druhý případ. S jednoročním dobrovolníkem Markem dodán byl současně na hauptvachu od divisijního soudu falešný četař Teveles, který se nedávno objevil u regimentu, kam byl poslán z nemocnice v Záhřebě. Měl velkou stříbrnou medalii, odznaky jednoročního dobrovolníka a tři hvězdičky.
Zwiebelfischen flag
Google søk

Zwiebelfisch var stabssekretæren som slapp inn ein hannkatt på kontoret. Denne dreit til kartet av slagmarka.

Sitat
[2.5] Výslech byl krátký. Zjistilo se, že kocoura před čtrnácti dny přitáhl do kanceláře nejmladší písař Zwieblfisch. Po tomto zjištění sebral Zwiebelfisch svých pět švestek a starší písař ho odvedl na hauptvachu, kde bude tak dlouho sedět, až do dalšího rozkazu pana plukovníka.
Gefreiter Peroutkaen flag
Google søk

Peroutka var ein visekorporal frå det 13. marsjkompani som forsvann frå leiren i Királyhida då rykta spreidde seg om avmarsj. Han vart funnen på Zur weissen Rose i Bruck.

Sitat
[2.5] Potom tam ještě k nim strčili frajtra Peroutku od 13. marškumpanie, který, když se včera rozšířila pověst po lágru, že se jede na posici, se ztratil a byl ráno patrolou objeven „U bílé růže“ v Brucku. Vymlouval se, že chtěl před odjezdem prohlédnout známý skleník hraběte Harracha u Brucku a na zpáteční cestě že zabloudil, a teprve ráno celý unavený že dorazil k „Bílé růži“. (Zatím spal s Růženkou od „Bílé růže“.)
Růženkaen flag
Google søk

Růženka var ei bardame på Zur weissen Rose som gefreiter Peroutka hadde sove med natta før han vart teken etter å ha prøvd å sleppa unna transporten til fronten.

Bakgrunn

Růženka virkar å ha hatt eit verkeleg førebilete. I fylgje Bohumil Vlček arbeidde ho på ein bar som var populær blandt tsjekkiske soldatar i Bruck: "U růže" (Zur Rose).

Kjelde: Bohumil Vlček

Sitat
[2.5] Potom tam ještě k nim strčili frajtra Peroutku od 13. marškumpanie, který, když se včera rozšířila pověst po lágru, že se jede na posici, se ztratil a byl ráno patrolou objeven „U bílé růže“ v Brucku. Vymlouval se, že chtěl před odjezdem prohlédnout známý skleník hraběte Harracha u Brucku a na zpáteční cestě že zabloudil, a teprve ráno celý unavený že dorazil k „Bílé růži“. (Zatím spal s Růženkou od „Bílé růže“.)
Graf von Harrach, Ottoen flag
*10.2.1863 Praha - †10.9.1935 Hrádek u Nechanic
Web Wikipedia czdeen Google søk
ottoharrach.jpg

Grev von Harrach og kona Karoline

Harrach er nemnd i samband med Peroutka som i fylgje eige utsagn hadde stukke av frå leiren i Királyhida for å sjå på drivhuset til greven.

Bakgrunn

Harrach var greve av den tsjekkisk-austerrikske adelslekta Harrach som eigde Schloss Prugg i Bruck an der Leitha. Grev von Harrach var frå 1909 "majorat" i slekta og sto såleis som eigar av slottet. Han var son til den tsjekkiske politikaren Johann Nepomuk von Harrach. Under 1. verdskrigen dreiv han og kona sjukehus på slottet.

Otto Johann Nepomuk Bohuslaw Maria Scholastika Graf von Harrach zu Rohrau und Thannhausen

Kjelde: Wolfgang Gruber, Robert Thurner

Sitat
[2.5] Potom tam ještě k nim strčili frajtra Peroutku od 13. marškumpanie, který, když se včera rozšířila pověst po lágru, že se jede na posici, se ztratil a byl ráno patrolou objeven „U bílé růže“ v Brucku. Vymlouval se, že chtěl před odjezdem prohlédnout známý skleník hraběte Harracha u Brucku a na zpáteční cestě že zabloudil, a teprve ráno celý unavený že dorazil k „Bílé růži“. (Zatím spal s Růženkou od „Bílé růže“.)
Korporal Havlíken flag
Google søk

Havlík hadde høyrt at jernbanevognene no sto klare på stasjonen i Bruck an der Leitha.

Sitat
[2.5] Tento optimistický názor nesdílela 13. marškumpačka, která telefonovala, že právě se vrátil kaprál Havlík z města a slyšel od jednoho železničního zřízence, že už vozy jsou na stanici.
Novotný, Josefen flag
Google søk

Novotný frå Dražov dukkar opp i ei anekdote. Sjå Doubrava.

Sitat
[2.5] A tu se vám von rozpřáh, já jsem se uhnul a on rozbil tabuli na přední plošině, tu velkou před řidičem. Tak nás vysadili, vodvedli a na komisařství se ukázalo, že byl proto tak nedůtklivý, poněvadž vůbec se nejmenoval Josef Novotný, ale Eduard Doubrava a byl z Montgomery v Americe a zde byl navštívit příbuzný, ze kterých pocházela jeho rodina.“
Novotný, Tondaen flag
Google søk

Novotný frå Dražov dukkar opp i ei anekdote. Sjå Doubrava.

Sitat
[2.5] Tak jsem mu ještě řekl bližší podrobnosti, že v Dražově byli dva Novotní, Tonda a Josef.
Doubrava, Eduarden flag
Google søk

Doubrava var ein tsjekkisk emigrant frå Montgomery som Švejk møtte på trikken og mistok for Josef Novotný frå Dražov. Det er i denne anekdotea Švejk avslører kvar han er frå, og dessutan nemner namnet på foreldra sine.

Sitat
[2.5] A tu se vám von rozpřáh, já jsem se uhnul a on rozbil tabuli na přední plošině, tu velkou před řidičem. Tak nás vysadili, vodvedli a na komisařství se ukázalo, že byl proto tak nedůtklivý, poněvadž vůbec se nejmenoval Josef Novotný, ale Eduard Doubrava a byl z Montgomery v Americe a zde byl navštívit příbuzný, ze kterých pocházela jeho rodina.“
Kadett Biegler, Adolfen flag
Google søk

Biegler er ein kadett i det 11. marsjkompani og spelar ei viktig rolle i starten av romanens del tre. Han er saman med løynant Dub det fremste offeret for forfattaren sin harselas med strebarar og monarkistar i K.u.k. Heer.

Biegler har studert militærhistoria nøye og viftar gjerne om seg med kunnskapane sine, noko som vekkjer forakt og latter blandt offiserane. Dessutan skrytar han av sine påståtte adelege aner medan forfattaren opplyser om at faren er ein heilt normal og ærleg pelshandler. Det kjem dessutan fram at Biegler er frå Budějovice.

Biegler kjem mest i rampelyset på toget mellom Moson og Győr der han avslører tabben med bruken av feil bok av Ludwig Ganghofer som chiffer-nøkkel, og han set dermed kaptein Ságner i forlegenheit framfor heile offiserskorpset. Etter dette er Ságner nådelaus og set Biegler så grundig på plass at denne må døyva audmjukinga med konjakk og krembollar som mora har sendt han. Resultatet er fælsleg ettersom Biegler under sin draum på toget til Budapest skit seg så grundig ut at han endar på kolera-anstalt i Újbuda. Deretter vert han send vidare til Tarnów for rekonvalesering.

Her forsvinn han frå soga men dukkar opp att heilt mot slutten av romanen etter å ha kome til hektene. No vert han delvis rehabilitert i lesaren sine auge ettersom han set den endå meir idiotiske løytnant Dub til veggs.

Bakgrunn

Inspirasjonskjelde for figuren Biegler er utan tvil Hans Bigler, ein ung reserveoffiser i K.u.k. Heer som var i teneste saman med Jaroslav Hašek hjå IR91 i 1915.

Sitat
[2.5] Ve dveřích se objevil celý bledý kadet Biegler, největší blbec u kumpanie, poněvadž v jednoročácké škole se snažil vyniknout svými vědomostmi. Kývl Vaňkovi, aby za ním vyšel na chodbu, kde s ním měl dlouhou rozmluvu.
Žlábeken flag
Google søk

Žlábek var ein soldat Biegler ville binda som straff for å ha pussa rifla med petroleum.

Sitat
[2.5] „Je to kus vola,“ řekl k Švejkovi, „tady u naší maršky máme ale exempláře. Byl taky u bešprechungu, a když se rozcházeli, tak nařídil pan obrlajtnant, aby všichni zugskomandanti udělali kvervisitu a aby byli přísní. A teď se mne přijde zeptat, jestli má dát uvázat Žlábka, poněvadž ten si vypucoval kvér petrolejem.“
Šicen flag
Google søk

Šic var ein relegiøs kollega av Švejk frå Pořící som han kjende frå fyrstegongstenesta. I fylla fjerna Šic ei statue av Jan Nepomucký ut av eit vegkapell og tok den med seg som lukkebringar.

Sitat
[2.5] Sloužil se mnou nějakej poříckej Šic, hodnej člověk, ale nábožnej a bojácnej. Ten si představoval, že manévry jsou něco hroznýho, že lidi na nich padají žízní a saniteráci že to sbírají jako padavky na marši. Proto pil do zásoby, a když jsme vyrazili na manévry z kasáren a přišli k Mníšku, tak říkal: ,Já to, hoši, nevydržím, mě může zachránit jen sám pán bůh.’
Index Back Forward II. Ved fronten Hovudpersonen

5. Frå Bruck an der Leitha til Sokal


© 2009 - 2018 Jomar Hønsi Sist oppdatert: 12/10-2018