Hovudpersonen

Den gode soldat Švejk

Hovudpersonen Change languageChange language
Change languageChange language

Personar

Romanen på nettŠvejk museumŠvejk CentralReisedagbokBlogFacebookKontakt

Franz Ferdinand og Sophie ved avreisa frå rådhuset i Sarajevo, 5 minutt før attentatet 28.juni 1914.

Den gode soldaten Švejk er ein roman med eit uvanleg rikt persongalleri. I tillegg til dei mange som deltek direkte i handlinga, vert eit stort tal fiktive og reelle personar (og dyr) nemnde, enten i anekdotane til Švejk, direkte av forfattaren eller indirekte gjennom ord og uttrykk.

Denne sida inneheld ei oversikt over alle som er omtala i boka, frå Napoléon i innleinga til kaptein Ságner i dei siste linjene av den ufullførde del fire. Lista er sortert etter når personen fyrst blir nemnd. Kapitteloverskriftene er fritt omsette til nynorsk av utgjevarane av denne vev-sida. I januar 2014 manglar enno 20 omtalar.

  • Sitata er frå Jaroslav Šerák sin online-versjon av romanen og har linkar til det relevante kapittelet
  • Verktøylinjene har linkar for direkte oppslag i Wikipedia, Google søk og Švejk online.

Enkelte namn manglar i Odd Bang-Hansen si norske oversetjing av Švejk (som er forkorta). Dette gjeld til dømes heile innleiinga. Tsjekkiske namn er i den norske utgåva skrivne utan aksentar og i nokre høve fornorska.

Personnamna har farge etter rolla dei har i forteljinga, vist med fylgjande døme: Doktor Grünstein som tek direkte del i handlinga, Heinrich Heine som historisk person, og Ferdinand Kokoška som oppdikta person, nemnd i dialogar eller anekdotar. Merk at ei rekkje tilsynelatande fiktive personar faktisk har klårt gjenkjennelege førebilete frå det verkelege liv. Sjå m.a. Lukáš og Wenzl.

>> Den gode soldat Švejk liste over folk som er omtala i romanen (585) Syn alle
>> I. Bak fronten
>> II. Ved fronten
>> III. Det ærerike samanbrotet
Index Back Forward IV. Det ærerike samanbrotet held fram Hovudpersonen

1. Švejk i russisk fangetransport

Jaroslav ze Šternberkaen flag
*1220 - †1287
Wikipedia cz Google søk

Jaroslav ze Šternberka vert nemnd av Švejk når han fortel den krimtartarske medfangen sin om kor ille det gjekk med hans forferdre i Mähren.

Bakgrunn

Jaroslav ze Šternberka var ein tsjekkisk adelsmann (truleg fiktiv) som skal ha vunne eit slag mot mongolane ved Hostýn i 1241.

Linkar

Sitat
[4.1] „Tak ty seš tedy Tatar,“ soustrastně řekl Švejk, „ty jsi se vydařil. Pak mně máš rozumět a já tobě, když seš Tatar. Hm - znáš Jaroslava ze Šternberka? To jméno neznáš, ty kluku tatarská? Ten vám natřel prdel pod Hostýnem.
Muhlahalej Abdrachmanoven flag
Google søk

Muhlahalej Abdrachmanov var ein av fangane i transporten til Švejk.

Sitat
[4.1] „To mně nikdo nebude věřit,“ pomyslil si Švejk, „že se někdy někdo moh tak jmenovat jako ti Tataři kolem: Muhlahalej Abdrachmanov - Bejmurat Allahali - Džeredže Čerdedže - Davlatbalej Nurdagalejev atd.

Skrivst òg:Муглагалей Абдрахманов ru

Bejmurat Allahalien flag
Google søk

Bejmurat Allahali var ein av fangane i transporten til Švejk.

Sitat
[4.1] „To mně nikdo nebude věřit,“ pomyslil si Švejk, „že se někdy někdo moh tak jmenovat jako ti Tataři kolem: Muhlahalej Abdrachmanov - Bejmurat Allahali - Džeredže Čerdedže - Davlatbalej Nurdagalejev atd.

Skrivst òg:Беймурат Аллагали ru

Džeredže Čerdedžeen flag
Google søk

Džeredže Čerdedže var ein av fangane i transporten til Švejk, georgiar etter namnet å døma.

Sitat
[4.1] „To mně nikdo nebude věřit,“ pomyslil si Švejk, „že se někdy někdo moh tak jmenovat jako ti Tataři kolem: Muhlahalej Abdrachmanov - Bejmurat Allahali - Džeredže Čerdedže - Davlatbalej Nurdagalejev atd.

Skrivst òg:Джередже Чердедже ru

Davlatbalej Nurdagalejeven flag
Google søk

Davlatbalej Nurdagalejev var ein av fangane i transporten til Švejk.

Sitat
[4.1] „To mně nikdo nebude věřit,“ pomyslil si Švejk, „že se někdy někdo moh tak jmenovat jako ti Tataři kolem: Muhlahalej Abdrachmanov - Bejmurat Allahali - Džeredže Čerdedže - Davlatbalej Nurdagalejev atd.

Skrivst òg:Давлатбалей Нурдагалеев ru

Vobejdaen flag
Google søk

Vobejda var presten i Židohoušť som Švejk meinte hadde eit noko greiare namn enn til dømes Davlatbalej Nurdagalejev.

Sitat
[4.1] To mně nikdo nebude věřit,“ pomyslil si Švejk, „že se někdy někdo moh tak jmenovat jako ti Tataři kolem: Muhlahalej Abdrachmanov - Bejmurat Allahali - Džeredže Čerdedže - Davlatbalej Nurdagalejev atd. To u nás máme přeci lepší jména, jako ten farář v Židohoušti, kterej se jmenoval Vobejda.
Allāhen flag
Wikipedia czdeennnnoru Google søk
feldimam.jpg

Allāh sin representant på jorda: ein k.u.k Feldimam i Karlín

Allāh vert nemnd av Krim-tataren Švejk snakkar med i Dobromil. Denne brukar utrykket "Alláhu-Akbar" (Gud er stor).

Bakgrunn

Allāh er det arabiske ordet for Gud og er i allment brukt som omgrep for Islams gud. Allah er svært lik jødedomens Jahve og den kristne Gud, noko som er naturleg ettersom desse relegionane har felles røter.

I Austerrike-Ungarn vart Islam ein del av det brokete relegions-spekteret då Bosnia og Hercegovina vart innlemma i riket. I K.u.K Militärseelsorge hadde Feldimam sin anerkjende plass ved sida av Feldkurat og Feldrabbiner.

Forfattaren sjølv hadde svært god kunnskap om muslimske folkeslag i Russland, mest frå opphalda sine i Tatarstan og Bashkortostan i 1918 og 1919. Ei anna mogeleg kunnskapskjelde: I fylgje kona Alexandra Lvova (fortald av Franta Sauer) brukte han ei gruppe liv-vakter frå den muslimske regionen Tsjerkessia då han oppheldt seg i Irkutsk i 1920.

Sitat
[4.1] „Ne ponymat, já krymsky Tatárin, Allah achper.“ Tatar sedl si, zkříživ nohy, na zem, složiv ruce na hruď, začal se modlit: „Allah achper - Allah achper - bezmila - arachman - arachim - málinkin mustafír.“
Löfler, Hansen flag
Google søk

Löfler var ein krøpling frå Steiermark som vart rutinemessig audmjuka av korporalen som forhøyrda Švejk i Dobromil etter at han vart teken til fange ikledd russisk uniform. Löfler vart beordra til å krypa rundt på alle fire med ei pipe i munnen, deretter måtte han gøy som ein hund.

Sitat
[4.1] Otevřel dveře do vedlejší místnosti a zavolal: „Hans Löfler!“ Ozvalo se „Hier!“ a dovnitř vstoupil volatý voják, Štajeráček, s výrazem ubrečeného kreténa. To byla na etapě holka pro všecko.
Džindralej Hanemalejen flag
Google søk

Džindralej Hanemalej var ein av fangane i transporten til Švejk.

Sitat
[4.1] Zas chodil dál vystrojenými řadami zajatců, kteří postupně vykřikovali svá jména a příjmení: „Džindralej Hanemalej - Babamulej Mirzahali“ atd.

Skrivst òg:Джидралей Ганемалей ru

Babamulej Mirzahalien flag
Google søk

Babamulej Mirzahali var ein av fangane i transporten til Švejk.

Sitat
[4.1] Zas chodil dál vystrojenými řadami zajatců, kteří postupně vykřikovali svá jména a příjmení: „Džindralej Hanemalej - Babamulej Mirzahali“ atd.

Skrivst òg:Бабамулей Мирзагали ru

Štěpánek, Bohuslaven flag
Google søk

Štěpánek var langt greiare enn desse tatarske namna som Babamulej Mirzahali i fylgje Švejk. Han var høgst sannsynleg ein reell person.

Sitat
[4.1] „Že si nepřekousneš jazyk,“ říkal každému z nich s dobráckým úsměvem Švejk. „Jestlipak to není lepší, když se u nás jmenuje někdo Bohuslav Štěpánek, Jaroslav Matoušek nebo Růžena Svobodová.“
Matoušek, Jaroslaven flag
*18.12.1872 Praha - †30.3.1946 Praha
Google søk
matousek.jpg

Matoušek om vampyrar

Matoušek var i fylgje Švejk eit langt betre å heita enn desse tatarske namna som Babamulej Mirzahali.

Bakgrunn

Matoušek kan ein ikkje eintydig identifisera men det er nesten sikkert at forfattaren lånte namnet frå ein verkeleg person. Antonín Měšťan identfiserer han som hovudsakleg oversetjar av mytisk prosa. Med dette viser han til ein ekspert på gnostisisme og hermetisme, som dessutan skreiv om temaet og oversette ny-platoniske skrifter.

Det mest synlege sporet etter han er ei bok frå 1924 om filosofen Jakub Böhme som enno er lett tilgjengeleg. Katalogen til Nasjonalbiblioteket i Tsjekkia fører han opp som forfattaren av fire verk (to var omsetjingar frå gresk), og desse kom ut frå 1922 til 1925. Det er difor truleg at Jaroslav Hašek kjende til Matoušek då han skreiv desse linjene mot slutten av 1922. Alle fire bøkene vart trykte på nytt i 1990-åra. I 1927 skreiv han nok ei bok, denne gongen om vampyrar.

Matoušek ser ut til å ha vore hobby-forfattar. Politibøkene viser nemleg at han av embetsmann i k.k. post- og telegrafverket. Han var gift med Marie Kalinova frå Vršovice og i 1914 budde paret i Praha IV, čp. 112 (Hradčany).

Antonín Měšťan

Jaroslav Matoušek war hauptsächlich als Übersetzer mystischer Schriften tätig.

NKČR

Narozen 18.desember 1872 v Praze, zemřel 30.mars 1946 v Praze. PhDr., práce z okultismu, překlady novoplatoniků.

Linkar

Sitat
[4.1] „Že si nepřekousneš jazyk,“ říkal každému z nich s dobráckým úsměvem Švejk. „Jestlipak to není lepší, když se u nás jmenuje někdo Bohuslav Štěpánek, Jaroslav Matoušek nebo Růžena Svobodová.“
Svobodová, Růženaen flag
*10.7.1868 Mikulovice - †1.1.1920 Praha
Wikipedia cz Google søk
svobodova.jpg

Český svět, 12.7.1918

Svobodová var i fylgje Švejk langt greiare å uttala enn desse tatarske namna som Babamulej Mirzahali.

Bakgrunn

Svobodová var ei tsjekkisk forfattarinne som spesialiserte seg på kvinnelitteratur, mest om kvinners lagnad. Ho er vagt rekna som impresjonist.

Linkar

Sitat
[4.1] „Že si nepřekousneš jazyk,“ říkal každému z nich s dobráckým úsměvem Švejk. „Jestlipak to není lepší, když se u nás jmenuje někdo Bohuslav Štěpánek, Jaroslav Matoušek nebo Růžena Svobodová.“
Babula Hallejeen flag
Google søk

Babula Halleje er eit oppfunne namn, av forfattaren denne gong.

Sitat
[4.1] Když konečně Švejk po hrozném utrpení sepsal všechny ty Babula Halleje, Chudži Mudži, umínil si, že to zkusí ještě jednou a vysvětlí tlumočníkovi-šikovatelovi, že se stal obětí omylu, a jak už několikrát po cestě, když ho hnali mezi zajatci, marně se dovolával spravedlnosti.
Chudži Mudžien flag
Google søk

Chudži Mudži er eit oppfunne namn, av forfattaren denne gong.

Sitat
[4.1] Když konečně Švejk po hrozném utrpení sepsal všechny ty Babula Halleje, Chudži Mudži, umínil si, že to zkusí ještě jednou a vysvětlí tlumočníkovi-šikovatelovi, že se stal obětí omylu, a jak už několikrát po cestě, když ho hnali mezi zajatci, marně se dovolával spravedlnosti.
Dreger, Karolinaen flag
Google søk

Dreger er eit namn den fulle korporalen som forhøyrde Švejk syng høgt om til tonane av Loreley. Teksten hentar han frå ein avisannonse.

Sitat
[4.1] Přebubnovával si na židli na nápěv „Ich weiß nicht, was soll es bedeuten...“ nový inserát: „Karolina Dreger, porodní babička, doporučuje se ct. dámám v každém případě.“
Major Wolf en flag
Google søk

Wolf var majoren i Przemyśl som oppdaga at Švejk var tsjekkar i russisk uniform. Han gjekk inn for umiddelbar henging av delinkventen, helst etter summarisk rettargang.

Sitat
[4.1] Potom je přejímal major Wolf, vládnoucí tou dobou nad všemi zajatci pracujícími na opravách v pevnosti Přemyšlu a okolí. To byl důkladný člověk. Měl u sebe celý štáb tlumočníků, kteří vybírali ze zajatců specialisty ku stavbám podle jejich schopností a předběžného vzdělání.
Profesor Masaryk, Tomáš Garrigueen flag
*7.3.1850 Hodonín - †14.9.1937 Lány
Wikipedia czdeennnnosk Google søk
masaryk.png

"Hochverräterische Umtriebe von österr. Čechen im Auslande". K.u.k. Polizeidirektion, Prag, 1917

Masaryk vert nemnd av forfattaren i samband med diskusjonar om tsjekkarar som har gått over til fienden. Masaryk vert omtala som den tidlegare austerrikske professoren som no driv anti-austerriksk agitasjon i utlandet. Forfattaren si personlege helsing til presidenten vart fjerna i utgåver frå 1951 og 1955.

Bakgrunn

Masaryk var ein tsjekkisk politikar og filosofiprofessor som er uløyseleg knytta til opprettinga av staten Tsjekkoslovakia. Han var landet sin president frå 1918 til 1935. Han naut enorm respekt både innan og utanlands og sjeldan har vel omgrepet "landsfader" vore meir treffande.

Fram til 1914 var han riksrådsmedlem (sjå Parlament) og lojal mot Austerrike-Ungarn, men erfaringane etter krigsutbrotet fekk han til å skifta meining og gå inn for fullt tsjekkisk/slovakisk sjølvstende. I desember 1914 flytta han utanlands og agiterte blandt allierte politikarar, pressefolk, og andre innflytelsesrike personar for opprettinga av ein tsjekkoslovakisk stat. Han vart etter kvart leiar for den tsjekkiske (og slovakiske) sjølvstende-rørsla i utlandet og oppheldt seg under krigen både i Sveits, Frankrike, England, USA og Russland. I eksilrørsla naut han bortimot uinnskreinka autoritet.

Masaryk heldt til i Russland nesten eit heilt år på tida då Hašek var der. Han kom til Petrograd 16. mai 1917 og forlet landet att fyrst i mars 1918. Det er svært sannsynleg at han og Hašek møttest både i Berezno (hovudkvarteret til Hašek sitt regiment i siste halvdel av 1917) eller i Kiev i februar 1918. Då Masaryk vitja Berezno i august 1917 budde han i herrebustaden der Hašek arbeidde. Forfattaren var på den tida sekretær i staben for det 1. tsjekkoslovakiske rifle-regiment "Jan Hus".

Linkar

KjeldeTomáš Masaryk: Světova revoluce (1925). Josef Kopta, František Langer, Rudolf Medek: Od Zborova k Bachmači (1938)

Sitat
[4.1] Rakouské ministerstvo vnitra tápalo ještě ve tmách, pokud se týkalo zjištění nějaké bojovné organisace z přeběhlíků na ruskou stranu. Neznalo ještě nic určitého o revolučních organisacích v cizině a teprve v srpnu na linii Sokal - Milijatin - Bubnovo obdrželi velitelé batalionů důvěrné reserváty, že bývalý rakouský profesor Masaryk utekl za hranice, kde vede proti Rakousku propagandu. Nějaký pitomeček od divise doplnil reservát ještě tímto rozkazem: „V případě zachycení předvésti neprodleně k štábu divise!“ Toto tedy připomínám panu presidentovi, aby věděl, jaké nástrahy a léčky byly na něho kladeny mezi Sokalem - Milijatinem a Bubnovou.
Kloboučník Vašáken flag
Google søk

Vašák er ein hattemakar som alltid laga bråk på Na Zavadilce i Libeň. Det vart difor diskutert om dei skulle kasta han ut med ein gong eller venta til han hadde drukke litt og brukt litt pengar.

Bakgrunn

Vašák var truleg inspirert av ein verkeleg person (eller to). Ein viss Jan Vašák, fødd i Bukovany ved Benešov 17 September 1871, var hattemakar og budde i Žižkov frå 1907 minst fram til 1909. Men aller mest påfallande at han i 1906 budde i Praha VIII čp. 524, dvs. i Libeň. Han hadde vorte gift i Karlín i 1898 så hadde truleg budd i området ein del år. Kona var frå Žižkov.

Linkar

Kjelde: Jaroslav Šerák

Sitat
[4.1] To jsme se vám jednou v hospodě ,Na Zavadilce’ v Libni hádali mezi sebou, jestli máme nějakýho kloboučníka Vašáka, kerej vždycky dělal při zábavě neplechu, vyhodit, hned jak se vobjeví ve dveřích, nebo ho vyhodit, až si dá pivo, zaplatí a dopije, nebo mu vyndat boty, až přetančí první kolo.
Znamenáčeken flag
Google søk

Znamenáček er nemnd i Švejk si tenkte anekdote om dommaren som vart galen og ville hengja Znamenáček på flekken avdi han hadde fornærma kapellanen Hortík.

Sitat
[4.1] Nějakej Znamenáček řekl kaplanovi Hortíkovi, kerej při náboženství nafackoval jeho klukovi, když ho potkal na ulici: ,Vy vole, ty černá potvoro, ty nábožnej blbečku, ty černý prase, ty farní kozle, ty przniteli učení Kristova, ty pokrytče a šarlatáne v kutně!’
Kaplan Hortíken flag
Google søk

Hortík var kapellanen i anekdota om den galne dommaren.

Sitat
[4.1] Nějakej Znamenáček řekl kaplanovi Hortíkovi, kerej při náboženství nafackoval jeho klukovi, když ho potkal na ulici: ,Vy vole, ty černá potvoro, ty nábožnej blbečku, ty černý prase, ty farní kozle, ty przniteli učení Kristova, ty pokrytče a šarlatáne v kutně!’
Horáčeken flag
Google søk

Horáček var vakta i anekdota om den gale dommaren. Sjå Znamenáček.

Sitat
[4.1] Proti rozsudku není odvolání. Pane Horáček!’ zavolal potom na dozorce, ,vezmou tady tohodle pána a pověsejí ho tam, vědí, kde se klepají koberce, a potom sem přijdou, dostanou na pivo!’ To se rozumí, že pan Znamenáček i ten dozorce zůstali stát jako zkoprnělí, ale on si na ně dup a rozkřikl se: ,Poslechnou, nebo ne!’
Týneckýen flag
Google søk

Týnecký vert omtala i anekdoten til Švejk som han brukar mot den polske spionen som kjem inn i cella hans i Przemyśl.

Sitat
[4.1] „Voni se museli rozhodně napít bahnitý vody,“ řekl Švejk. „jako ten mladej Týneckej od nás, člověk jinak rozumnej, ale jednou se pustil na cesty a dostal se až do Italie. Taky vo ničem jiným nemluvil než vo tej Italii, že jsou tam samý bahnitý vody a nic jinýho památnýho.

Skrivst òg:Týneckej Švejk

Sankt Peteren flag
*Betsaida - †64/67 Roma
Wikipedia czdeennnno Google søk

Sankt Peter vert omtale i anekdoten til Švejk som han brukar mot spionen som kjem inn i cella hans i Przemyśl.

Bakgrunn

Sankt Peter (Simon Peter) var ein leiar av den tidlege kristne kyrkja, og er sentral i det Nye Testamentet gjennom evangelia og Apostlanes Gjerningar. Han var ein av Jesus sine tolv disiplar. Den katolske kyrkja reknar han som den fyrste biskopen av Roma og som den fyrste paven.

Sitat
[4.1] A taky dostal z tý bahnitý vody zimnici. Chytalo ho to čtyřikrát do roka. Na Všechny svatý, na svatého Josefa, na Petra a Pavla a na Nanebevstoupení panny Marie.

Skrivst òg:Svatý Petr cz Sankt Peter de Saint Peter en

Sankt Paulusen flag
*10 Tarsus - †67 Roma
Wikipedia czdeenno Google søk
paulus.jpg

Paulus som El Greco såg han

Sankt Paulus vert omtale i anekdoten til Švejk som han brukar mot spionen som kjem inn i cella hans i Przemyśl.

Bakgrunn

Sankt Paulus (Paul av Tarsos, fødd Saul) var ein gresk jøde som vart ein av dei fyrste kyrkjeleiaren og misjonær. Han er ofte nemnd i nye testamentet, og har skrive deler av det. Paulus vart avretta i Roma under styret til Nero.

Sitat
[4.1] A taky dostal z tý bahnitý vody zimnici. Chytalo ho to čtyřikrát do roka. Na Všechny svatý, na svatého Josefa, na Petra a Pavla a na Nanebevstoupení panny Marie.

Skrivst òg:Svatý Pavel cz Saint Paul en

Leutnant Zimmeren flag
Google søk

Zimmer er ein løytnant som Švejk snakkar om til spionen som kom inn i cella hans i Przemyśl.

Sitat
[4.1] My padneme za císaře pána a jeho rodinu, za kterou jsme vybojovali Hercegovinu. Z našich kostí se bude vyrábět špodium pro cukrovary, vo tom už nám před lety vykládal pan lajtnant Zimmer. ,Vy svinská bando,’ povídá, ,vy nevzdělaní kanci, vy zbytečný, indolentní vopice, vy těma haxnama pletete, jako by neměly žádnou cenu.
Božetěch, Josefen flag
Google søk

Božetěch var ein bokbindar frå Příčná ulice 16 som hadde bada i Zbraslav saman ein landstryker, og den siste hadde stukke av med kleda hans. Dette fortel Švejk om under forhøyr i Przemyśl. Det kjem òg fram at Josef Božetěch las alle bøkene han band, og gjerne sat på U Fleků og fortalde frå innhaldet.

Sitat
[4.1] „Vím, vod 91. regimentu mne už jistě hledají, ale jestli dovolíte, pane majore, malou poznámku vo tom, jak se lidi dobrovolně převlíkají do cizích šatů. Roku 1908 někdy v červenci koupal se knihař Božetěch z Příčný ulice v Praze na Zbraslavi ve starým rameni Berounky.
General Fink von Finkensteinen flag
Google søk

Fink var general og øvstkommanderande ved garnisonen i Przemyśl og leia rettsaka mot Švejk. Hans store glede var å arrangera summariske rettsakar og han mislikte sterkt forsvarsadvoktar. Ei vellukka rettsak skulle går fort og den tiltalde burde helst dingla innan tre timar. Finkenstein var ein så stor patriot at han til og med oversåg sine rikstyske allierte. Det går fram at han bur i Wien, har kone og ein son, Wilhelm Fink.

Bakgrunn

Denne figuren har truleg ikkje nokon direkte modell frå røyndomen ettersom festningskommandant frå seinast 9. juni 1915 var Generalmajor Gustav Stowasser.

I fylgje Radko Pytlík [5] har rettnok ein Fink eksistert (dokument om han finst i krigsarkivet i Wien), men det er meir truleg at forfattaren har lånt namnet til den kjende prøysiske adels-slekta Finck von Finckenstein.

Namnet Fink von Finkenstein kan ikkje påvisast i addressebøker frå Wien i 1914 og 1915 sjølv om etternamnet Fink var nokså vanleg. Han er heller ikkje oppførd i Kriegsgliedrungen frå 1915. Ein må difor gå ut frå at denne figuren er ein grotesk karikatur med eit tilfeldig namn, men som gjerne kan ha lånt visse eigenskapar frå eksisterande personar forfattaren har møtt.

Linkar

Kjelde: Österreich-Ungarns Letzter Krieg, Band III.

Sitat
[4.1] Potom pokračoval tento podivný soud na způsob náhlého soudu, který aranžoval předsedající generál Fink von Finkenstein. Tento generál říkával, že žádných auditorů nepotřebuje, že to sezve dohromady a za tři hodiny že každý chlap musí viset. Dokud byl na frontě, tak u něho o náhlý soud nikdy nebyla nouze.
Wilhelm Fink, Wilhelmen flag
Google søk

Wilhelm Fink var son til Fink, nemnd i eit brev frå fronten. Forfattaren overset det til dei tsjekkiske kjælenamna Vilouš og Viloušek, noko som tilsvarar tysk Willi, Willy eller Willichen.

Sitat
[4.1] Připadalo mně to tak směšné, že jsem všem odpustil, kteří ho hlídali, a ještě jsem udělal vtip, že se ten učitel patrně sám šel poohlédnout po nějakém stromě. Tak vidíš, má drahá, že se zde nijak nenudíme, a řekni malému Viloušovi, že ho tatínek líbá a že mu brzo pošle živého Rusa, na kterém bude Viloušek jezditi jako na koníčkovi.
Martinec, Janen flag
Google søk

Martinec var feltprest ved garnisonen i Przemyśl og ein god kristen frå området ved Nový Jičín i Mähren. Etter at han verva seg i K.u.k. Heer gjekk det derimot utfor med moralen, under det innflytelse frå general Fink innlet han seg både med sterkdrykk og lausaktige kvinner. Oppdraget hans her i romanen er å gi Švejk sjelesorg før den påtenkte dødsdommen.

Fornamnet Jan kjem her fram gjennom diminutivforma Jeníček.

Sitat
[4.1] Polní kurát Martinec představoval si, že jsa ve službách duchovní útěchy raněným a umírajícím na bojišti, vykoupí i hříchy svého zpustlého faráře, který vraceje se v noci domů, nesčíslněkráte ho vzbudil a vypravoval mu: „Jeníčku, Jeníčku! Macatá děvka - to je můj celý život.“
von Hindenburg, Paulen flag
*2.10.1847 Posen (Poznań) - †2.8.1934 Neudeck (Ogrodzieniec)
Wikipedia czdeenno Google søk

Hindenburg er nemnd av forfattaren i ei bisetning; han viser til nokre titlar frå vitsebladet "Lustige Blätter" som general Fink finn underhaldande.

Bakgrunn

Hindenburg var ein tysk general, som då hendingane i romanen fann stad var øvstkommanderande for dei tyske styrkane på austfronten. Frå 1916 vart han sjef for den tyske hæren og vart etter kvart rikets mektigaste mann. I 1925 vart han vald til president og var i stillinga ved Hitler si maktovertaking i 1933 og vidare fram til han døydde året etter. Hindenburg er einaste tyske statsoverhovud nokon gong som vart direkte valgd av folket. Politisk var han konservativ.

Sitat
[4.1] Měl celou knihovnu takových svazečků s pitomými názvy jako „Humor v tornistře pro oči i uši“, „Hindenburgovy anekdoty“, „Hindenburg v zrcadle humoru“, „Druhá tornistra plná humoru, naládovaná Felixem Schlemprem“, „Z našeho gulášového kanonu“, „Šťavnaté granátové třísky ze zákopů“, nebo tyto hovadiny: „Pod dvojitým orlem“, „Vídeňský řízek z c. k. polní kuchyně. Ohřál Artur Lokesch“.
Schlemper, Felixen flag
*5.9.1880 Leipzig - †23.8.1916 Malinadr?
Wikipedia de Google søk
schloemp1.jpg

Oesterreichisch-ungarische Buchhändler-Correspondenz, 15.9.1915

schloemp.png

Prager Tagblatt, 2.9.1916

schloemp1.png

Lustige Blätter, 1.9.1916

Schlemper er nemnd av forfattaren i ei bisetning; han viser til nokre titlar frå vitsebladet Lustige Blätter som general Fink finn underhaldande. Forfattaren er av ei heilt anna oppfatning.

Bakgrunn

Schlemper viser til Felix Schloemp, ein tysk bokhandlar, redaktør og forfattar. Han gav ut fleire illustrerte vitsebøker frå 1909 og utover. I 1915 og 1916 redigerte han Tornister-Humor, ein serie med humoristiske hefte. Nummer 1, 2, 8 og 15 er direkte nemnde i romanen.

Schloemp vart såra ved den russiske fronten 25.juli 1916 og to dagar seinare vart han personleg tildelt Eiserne Kreuz (Jernkrossen) av Prins Leopold av Bayern. Nokre veker seinare døydde Schloemp av skadane og vart gravlagd ved Malinadr 23. august (det er uvisst kva stad dette namnet viser til).

Linkar

Sitat
[4.1] Měl celou knihovnu takových svazečků s pitomými názvy jako „Humor v tornistře pro oči i uši“, „Hindenburgovy anekdoty“, „Hindenburg v zrcadle humoru“, „Druhá tornistra plná humoru, naládovaná Felixem Schlemprem“, „Z našeho gulášového kanonu“, „Šťavnaté granátové třísky ze zákopů“, nebo tyto hovadiny: „Pod dvojitým orlem“, „Vídeňský řízek z c. k. polní kuchyně.

Skrivst òg:Felix Schlemper Hašek

Lokesch, Arthuren flag
*23.3.1878 Praha - †?
Google søk
lokesch.png

Oesterreichisch-ungarische Buchhändler-Correspondenz, 2.2.1916

lokesch5.png

Berliner Adreßbuch, 1909

lokesch4.png

Národní politika, 3.3.1910

lokesch3.png

Kulturní Adresař ČSR, 1934

lokesch6.png

Pražský adresář 1937-1938

Lokesch er nemnd av forfattaren i ei bisetning; han viser til nokre titlar frå vitsebladet Lustige Blätter som general Fink finn underhaldande.

Bakgrunn

Lokesch var ein skribent som i 1915 og 1916 var bidragsytar til Schloemp sin hefte-serie Tornister-Humor. Romanen viser konkret til Unter'm Doppeladler som var hefte nr. 15 i serien. Det hadde undertittelen Wiener Schnitzel aus der K. K. Feldküche, aufgewärmt von Arthur Lokesch. Han hadde utover dette namnet sitt på fleire av desse 64-siders hefta. Hefte nr. 15 kom ut tidleg i 1916 så Jaroslav Hašek sin bruk av dette motivet kan ikkje vera bygd på minne frå hans eiga tid i K.u.k. Heer i 1915.

Forfattaren av vitseblada var yngste son til Eduard Lokesch, ein fabrikkeigar frå Praha. Fabrikken som låg i Holešovice laga knappar, mansjettar og anna kledeutstyr. Lokesch var fødd i 1878, då budde familien i Praha I./859 (Kozí plácek). På den tida låg òg fabrikken/verkstaden her og i fylgje E.E. Kisch arbeidde ein viss Mestek her ein kort periode!

Lokesch tykkjest å ha studert ved det tyske handelsakademiet og dessutan skrive for Prager Tagblatt under pseudonymet Tuxl. I politibøker og bustadregister frå Praha er han oppførd som disponent. I 1910 er han nemnd i Národní politika som ein "kjend tysk redaktør". Han laga og omsette songtekstar for skodespel som etter kvart vart oppførde både i Austerrike-Ungarn og Tyskland. Det mest kjende bidraget hans er songtekstane til det internasjonalt kjende lystspelet Der Regimentspapa (1914).

Lokesch flytta til Berlin ein gong før 1909 og var enno i 1933 å finna i adressebøkene (men ikkje i 1934). Han redigerte mellom anna Der Luftballon, eit tidskrift som i 1909 hadde kontor i same bygningen som Lustige Blätter. Begge publiksjonane var eigde av Dr. Eysler & Co.

Etter krigen dukkar namnet hans på ny opp i aviser og adressebøker. Han er oppførd som redaktør eller sefsredaktør og namnet hans er å finna så langt unna som i Essen (sjefsredaktør for Rheinisch-Westphälischen Anzeiger). Lokesch-familien var jødar men Arthur konverterte til protestantismen som ung mann.

Han var i 1937 på ny busett i Praha så alt tyder på at han flytta tilbake etter nazistane sin maktovertakelse. Han er ikkje å finna i adresseboka frå 1942 men det er uklårt om han emigrerte etter nazistane sine invasjon i mars 1939 eller vart offer for jødeutryddinga.

Linkar

Sitat
[4.1] ... nebo tyto hovadiny: „Pod dvojitým orlem“, „Vídeňský řízek z c. k. polní kuchyně. Ohřál Artur Lokesch“. Někdy mu také předzpěvoval ze sbírky veselých vojenských písní „Wir müssen siegen!“
Ignatius av Loyolaen flag
*24.10.1491 Azpeitia - †31.7.1556 Roma
Wikipedia czdeenesno Google søk

Ignatius av Loyola er nemnd i forbifarten i samband med omtalen av feltprest Jan Martinec.

Bakgrunn

Ignatius av Loyola var ein spansk/baskisk adelsmann og soldat som er kjend for å ha stifta Jesuittordenen i 1534 og dessutan som inkvisisjonen sin far. Han vart helgenlyst i 1622. Kyrkja Kostel svátého Ignáce er oppkalla etter han.

Sitat
[4.1] Generál oblíbil si kuráta Martince, který se mu prvně představil jako nějaký svatý Ignác z Loyoly a pomalu přizpůsoboval se generálovu okolí.

Skrivst òg:Ignác z Loyoly cz Ignatius of Loyola en Ignacio de Loyola es

Grabowskien flag
*2.12.1822 Lwów - †30.3.1908 Przemyśl
Wikipedia czpl Google søk
dworski.png

Národní listy, 26.5.1883

dworski.jpg

Grava til Aleksander Dworski i Przemyśl

Grabowski er nemnd avdi Martinec knela framfor statua hans for å tilstå sine synder. Grabowski var i fylgje forfattaren borgarmeister i Przemyśl på 1880-talet. Det kjem og fram at han ytte byen framifrå tenester, var ein byggjar og velgjerar.

Bakgrunn

Grabowski var i fylgje Milan Hodík identisk med Bronisław Grabowski, ein polsk etnograf, forfattar, oversetjar og slavist. Han oversette mellom anna dei tsjekkiske forfattarane Karolina Světlá og Jaroslav Vrchlický.

Radko Pytlík gjer ingen slike antakelsar om kven "Grabowski" var og siterer polske kjelder på at det ikkje stod noko statue av han i Przemyśl på den aktuelle tida. Han antyder at det kan ha vore ei forveksling med ei statue av Adam Mickiewicz som stod i byparken (der forfattaren plasserte statua av Grabowski).

Alexander Dworski

Teksten til Hašek samsvarar dårleg med opplysningane om Grabowski frå Hodik og Wikipedia. Difor er det lite truleg om det er snakk om same person. Legg merke til at forfattaren heller ikkje nemner førenamnet.

Lat oss difor ta utgangspunkt i dei andre opplysningane Hašek kjem med: Borgarmeister i Przemyśl frå 1881 til 1901 var Aleksander Dworski og dei biografiske detaljane om han stemmer svært godt med det som kjem fram i romanen. Rettnok kan det ikkje påvisast noko statue av han, men han var ein kjend person i byen og ei viktig gate er kalla opp etter han. Dworski og ikkje Grabowski var nokså sikkert mannen forfattaren hadde i tankane. Dworski var òg valgd inn i Riksrådet (sjå Parlament) frå 1873 til 1881.

Aleksander Dworski (ur. 1822 we Lwowie - zm. 29 marca 1908 w Przemyślu) - polski działacz społeczny, prawnik, poseł do Rady Państwa (1873-1879) oraz Sejmu Krajowego Galicji (1889-1901), wieloletni burmistrz Przemyśla (1881-1901). Ukończył studia prawnicze na Uniwersytecie Lwowskim. W 1855 przeniósł się do Przemyśla, gdzie rozpoczął pracę jako adwokat, był przewodniczącym Izby Adwokackiej w Przemyślu i Samborze. Wniósł duże zasługi dla rozwoju Przemyśla: powołał do życia Komunalną Kasę Oszczędności, z jego inicjatywy założono Związek Miast Galicyjskich. W czasie jego urzędowania rozbudowano w Przemyślu szkoły, zaprowadzono wodociągi, rozpoczęto elektryfikację miasta, wybudowano schronisko dla bezdomnych im. Brata Alberta. Jest honorowym obywatelem Przemyśla, oprócz tego jeszcze za jego życia nazwano jego imieniem jedną z głównych ulic Przemyśla.

Linkar

Kjelde: Kuryer Lwowski, Milan Hodík, Radko Pytlík

Sitat
[4.1] Potom dlouhou dobu vyčítal si toto zpustlé jednání, ačkoliv to nemohl ani napraviti tím, když tu noc, vraceje se domů, klečel omylem v parku před sochou stavitele a starosty města, mecenáše pána Grabowského, který získal si velké zásluhy o Přemyšl v letech osmdesátých.

Skrivst òg:Grabowský Hašek

Index Back Forward IV. Det ærerike samanbrotet held fram Hovudpersonen

1. Švejk i russisk fangetransport


© 2009 - 2018 Jomar Hønsi Sist oppdatert: 12/10-2018