Hovudpersonen

Den gode soldat Švejk

Hovudpersonen Change languageChange language
Change languageChange language

Stader

Romanen på nettŠvejk museumLiterární ArchivReisedagbokBlogFacebookKontakt

Kart over Austerrike-Ungarn i 1914. Švejk si rute gjekk i si heilheit innafor Dobbeltmonarkiet sine grenser.

Den Gode Soldat Švejk inneheld ei mengde omtalar av stadsnamn - enten direkte i handlinga, i dialogar eller i forfattaren sine merknader. Jaroslav Hašek var sjølv svært vidfaren og hadde eit fotografisk minne for geografiske (og andre) detaljar. Det er tydeleg at han la stor vekt på desse i forteljingane sine. Heile 8 av 27 kapitteloverskrifter inneheld geografiske namn.

Denne sida vil etter kvart innehalda ei full oversikt over alle geografiske referansane i boka; frå Praha i innleinga til Klimontów i den ufullførde del IV. Land, byar, landsbyar, fjell, hav, innsjøar, elvar, øyar, bygningar, vertshus, og einkvar institusjon som kan lokaliserast, er med. Listene er sorterte etter når staden fyrst vert omtala. Unnataket er stader der sjølve handlinga føregår: desse vert lista under kapittelet der handlinga inntreff.

  • Sitata er frå Jaroslav Šerák sin online-versjon av Švejk og har linkar til det relevante kapittelet
  • Verktøylinjene har linkar for direkte oppslag i Wikipedia, Google Maps, Google Søk, Švejk online og dessutan til svejkmuseum.cz

Merk at enkelte namn manglar i Odd Bang-Hansen si norske oversetjing av Švejk (som er forkorta). Dette gjeld til dømes heile innleiinga. Tsjekkiske namn er i den norske utgåva skrivne utan aksentar og i enkelte høve fornorska.

Stadnamna har farge etter rolla dei har i forteljinga, vist med fylgjande døme: Sanok som ein stad der handlinga føregår, Dubno omtala av forfattaren, Zagreb som del av ein i dialog, og Pakoměřice som vert nemnd i ei anekdote.

>> Den gode soldat Švejk liste over stader som er omtala i romanen (582) Syn alle
>> I. Bak fronten
>> II. Ved fronten
>> III. Det ærerike samanbrotet
Index Back Forward I. Bak fronten Hovudpersonen

11. Švejk på feltmesse med feltpresten

Ny-Guineaen flag
Wikipedia czdeenno Google kartsøk
newguinea.jpg

Tyske reservistar i Ny-Guinea i 1914

Ny-Guinea vert nemnd av forfattaren i samband med kannibalar sine relegiøse riuale, som han samanliknar med dagens rituale relatert til krigføringa. Dette er introduksjonen hans til Katz og Švejk si feltmesse.

Bakgrunn

Ny-Guinea var i 1914 delt mellom Nederland, Storbritannia og Tyskland men allereie i 1914 vart den tyske delen okkupert av australske styrkar.

Ny-Guinea er nest største øya i verda og ligg like nord for Australia. Politisk er øya i dag delt mellom Papua Ny-Guinea og Indonesia.

Eksterne lenkar

Sitat
[1.11.1] Lidožrouti ostrovů Guinejských a Polynesie, než sežerou slavnostně své zajatce či lidi nepotřebné, jako misionáře, cestovatele a jednatele různých obchodních firem či prosté zvědavce, obětují předtím svým bohům, vykonávajíce nejrozmanitější náboženské výkony. Poněvadž k nim nepronikla ještě kultura ornátů, vyzdobují své hyždě věnci z pestrého péří lesního ptactva.

Skrivst òg:Guinea Hašek Nová Guinea cz Neuguinea de New Guinea en

Polynesiaen flag
Wikipedia czdeenfrnnno Google kartsøk

Polynesia er nemnd når forfattaren omtalar relegiøse rituale i samband med avrettingar.

Bakgrunn

Polynesia er eit fellesomgrep for øygruppene i dei sentrale og sørlege delane av Stillehavet, og består av over 1000 øyar. Omgrepet "Polynesia" vart opprinneleg brukt om alle øyane i Stillehavet. Den einaste større politiske og geografiske eininga er New Zealand. Den amerikanske delstaten Hawaii ligg òg i Polynesia. Øyane er dels sjølstendige og dels underlagd andre statar (USA, Chile, Frankrike og Australia). Fram til 1914 var òg Tyskland representert (Samoa).

Sitat
[1.11.1] Lidožrouti ostrovů Guinejských a Polynesie, než sežerou slavnostně své zajatce či lidi nepotřebné, jako misionáře, cestovatele a jednatele různých obchodních firem či prosté zvědavce, obětují předtím svým bohům, vykonávajíce nejrozmanitější náboženské výkony.

Skrivst òg:Polynésie cz Polynesien de Polynésie fr

Spaniaen flag
Wikipedia czdeenesnnno Google kartsøk

Spania vert nemnd av forfattaren når han fortel om avrettingsmetodar og tilhøyrande rituale der prestar deltek. Her er det snakk om "ein stol der offeret vert kvelt", heilt sikkert garotten (el garrote). Dette avrettingsinstrumentet har vore i bruk heilt opp til våre dagar, og ikkje berre i Spania.

Landet vart indirekte nemnd alt i [I.2] gjennom omgrepet "spanskestøvelen", eit tortur-instrument. Av geografiske punkt i Spania inngår Toledo og Madrid andre stader i romanen. Av spanske personar er Ignatius av Loyola den einaste som er vist til. Litterærer figurer er det derimot fleire av: Don Quijote, Sancho Panza og den enno uidentifiserte Almavira (hertugen av) og tenaren hans Fernando.

Bakgrunn

Spania var i 1914 eit kongedøme og heldt seg nøytralt i verdskrigen. Konfliktar med Tyskland oppsto avdi ein del spanske skip vart senka, men det kom aldri til væpna aksjon frå spansk side.

Sitat
[1.11.1] V Prusku vodil pastor ubožáka pod sekyru, v Rakousku katolický kněz k šibenici, ve Francii pod gilotinu, v Americe kněz na elektrickou stolici, ve Španělsku na židli, kde byl důmyslným způsobem uškrcen, a v Rusku bradatý pop revolucionáře atd.

Skrivst òg:Španělsko cz Spanien de Spain en España es

Bremenen flag
Wikipedia czdeennnno Google kartsøk

Bremen vert nemnd av Švejk då han fortel Katz at han hadde lærd å laga grog i Bremen, då han for nokre år sidan var der på vandring. Bremen er ein av dei få stadene utafor Böhmen der Švejk seier rett ut han har vitja.

Bakgrunn

Bremen er ein hamneby nordvest i Tyskland, 60 km sør for munninga av Weser. På Švejk si tid hadde den status som Freie Hansestadt (fri Hanseatisk by).

Sjølv om Švejk seier han var vore i Bremen er det ikkje påvist at forfattaren sjølv nokon gong var der, så det er uvisst kva han har henta inspirasjon til denne soga frå. Ei mogeleg kjelde er Zdeněk Matěj Kuděj som reiste til New York frå Cuxhaven 17.mars 1903 og som godt kan ha vitja nabobyen Bremen på vegen.

Noko Jaroslav Hašek heilt sikkert var godt informert om var Bremer Räterepublik frå tidleg i 1919, ein av dei to mest kjende rådsrepublikkane på tysk jord. Den revolusjonære republikken varde i ein månad.

Sitat
[1.11.2] „Když jsem před léty vandroval,“ odpověděl Švejk, „v Brémách od jednoho zpustlýho námořníka, který říkal, že grog musí být tak silný, aby, když někdo spadne do moře, přeplaval celej kanál La Manche. Po slabým grogu se utopí jako štěně.“

Skrivst òg:Brémy cz

Den engelske kanalen flag
Wikipedia czdeenfrnnno Google kartsøk

Den engelske kanal vert nemnd når Švejk fortel Katz at grog må vera så sterk at ein kan symja over kanalen med ein slik innabords.

Bakgrunn

Den engelske kanal er sundet som skil England og Frankrike. Det er ein del av Atlanterhavet, og knyter dette til Nordsjøen. Kanalen er smalast mellom Dover og Calais der han er 34 km breid.

Sitat
[1.11.2] „Když jsem před léty vandroval,“ odpověděl Švejk, „v Brémách od jednoho zpustlýho námořníka, který říkal, že grog musí být tak silný, aby, když někdo spadne do moře, přeplaval celej kanál La Manche. Po slabým grogu se utopí jako štěně.“

Skrivst òg:kanál La manche cz Ärmelkanal de The English Channel en La Manche fr

Mödlingen flag
Wikipedia czdeen Google kartsøk
modling.jpg

Mödling 1908. © Ulf Seidl

Mödling vert nemnd av forfattaren i samband med løpet Wien - Mödling der overløytnant Witinger hadde vunne pokalen feltprest Katz brukte som kalk ved feltmessa. Witinger hadde sprunge 40 km på 1 time og 48 minutt.

Bakgrunn

Mödling er ein by i Niederösterreich, med eit folketal (pr. 2007) på cirka 21 000. Byen ligg 16 kilometer sør for Wien og vert gjerne omtala som Perle des Wienerwaldes.

At Witinger hadde sprunge 40 km på 1:48 tyder på at forfattaren sin fantasi her var i full sving eller att han visste ting ettertida ikkje har fått med seg. Verdsrekorden i maraton (41 185 meter) per 2016 er på 2.02.57 og vart sett av Dennis Kimetto i Berlin i 2014. Dette er det fyrste døme i romanen på forfattaren si manglande interresse for kronologisk presisjon. Jaroslav Hašek kan dessutan ha bomma på distansen, den faktiske avstanden mellom byane (16 km) gir ein peikepinn.

Når det er sagt kan det godt vera at forfattaren ironiserer over skrytepaven Witinger og at han visste svært godt kor langt det var mellom stadene og kor lang tid det tok å springa 40 kilometer.

Sitat
[1.11.2] Tak dostaneme sportovní pohár od nadporučíka Witingra od 75. pluku. On kdysi před lety běhal o závod a vyhrál jej za ,Sport-Favorit’. Byl to dobrý běžec. Dělal čtyřicet kilometrů Vídeň-Mödling za 1 hodinu 48 minut, jak se nám vždycky chlubí. Jsem hovado, že všechno odkládám na poslední chvíli. Proč jsem se, trouba, nepodíval do té pohovky.“
Zhořen flag
Wikipedia czde Google kartsøk
zhor.jpg

Zhoř ved Písek

Zhoř er nemnd i ein anekdote av Švejk der presten i Vršovice blir trua med dei verste konskevensar om ikkje feltaltaret, militære eigedom, vert levert tilbake. Staden dukkar opp att på ny i samband med Špatina i [III.2].

Bakgrunn

Zhoř er namnet på mange stader i Böhmen. Forfattaren har nok kjendt til dei fleste av desse, så det er uvisst kva for ein han meiner. Ein må likevel gå ut frå at det er frå distrikt han kjende godt f.eks Vysočina eller Sør-Böhmen. Zhoř ved Vilémov er ein klår kandidat ettersom den er nemnd i same anekdoterekkja som Chotěboř.

Eksterne lenkar

Sitat
[1.11.2] Jeden člověk ve Zhoři taky vyoral nějakej kalich na poli, kterej pocházel ze svatokrádeže a byl tam schovanej na lepší doby, až se na to zapomene, a považoval to taky za pokyn boží a šel, místo aby jej rozšmelcoval, k panu faráři s tím kalichem, že prý ho chce darovat kostelu.
Chotěbořen flag
Wikipedia czdeen Google kartsøk
chotebor1.png

Panský dům. Fotografie László Polgár

Chotěboř er nemnd i samtalen Švejk har med presten i Vršovice, relatert til ein viss Pivoňka.

Bakgrunn

Chotěboř er ein by i Vysočina med 9 633 innbyggarar (2011). Den ligg 14 km nordaust for Havlíčkův Brod og høyrer til det likelydande distriktet.

I 1913 var byen del av hejtmanství og L(okres av same namn, innbygggjartalet var 4 481 og alle unnatake 9 var oppførde som tsjekkarar.

Hašek i Chotěboř

Jaroslav Hašek vitja Chotěboř sommaren 1912 og dette opphaldet var utan tvil grunnlaget for soga Zrádce národa v Chotěboři (Landssvikaren i Chotěboř). Denne kom på trykk i det satiriske bladet Kopřivy 10. oktober same året. Forfattaren overnatta i Panský dům og det er sett opp ei minnetavle til hans ære her.

Eksterne lenkar

KjeldeRadko Pytlík, László Polgár

Sitat
[1.11.2] Nějakej Pivoňka z Chotěboře považoval jednou také za boží řízení, když se mu do rukou připletla ohlávka s cizí krávou.
Zambezien flag
Wikipedia czdeenno Google kartsøk

Zambezi er nemnd i omtalen av feltaltaret som like gjerne kunne vore brukt av heidningar frå dei traktene.

Bakgrunn

Zambezi er Afrikas fjerde lengste elv og går frå vest mot aust i det sørlige Afrika.

Sitat
[1.11.2] Nebylo také možno zjistit bez fantasie, co vlastně představují obrazy namalované na těch třech dílech. Jisto je, že to byl oltář, kterého by mohli stejně používat nějací pohani na Zambezi či šamáni Burjatů i Mongolů.

Skrivst òg:Sambesi de

Burjatiaen flag
Wikipedia czdeennnru Google kartsøk
burjatia.jpg

Gusinoje Osero (Гусиное Озеро)

Burjatia er nemnd i forfattaren sin omtale av feltaltaret som i fylgje han like gjerne kunne vore brukt av burjatiske og mongolske sjamanar.

Bakgrunn

Burjatia er ein autonom republikk i Sibir mellom Baikal-sjøen og Mongolia. Burjatane er eit folkeslag av mongolsk avstamning, no er dei i mindretal i republikken. I 1923 var Burjatia ein autonom sovjetrepublikk (ASSR). Hovudstaden er Ulan-Ude og den Transsibirske jernbana går gjennom republikken.

Jaroslav Hašek dreiv i 1920 propaganda-arbeid blandt burjatane og lærde seg litt av språket. Det er påvist at han vitja området og minst var så langt som til Гусиное Озеро (Gusinoje Osero), nær den mongolske grensa.

Eksterne lenkar

Kjelde: Pavel Gan

Sitat
[1.11.2] Nebylo také možno zjistit bez fantasie, co vlastně představují obrazy namalované na těch třech dílech. Jisto je, že to byl oltář, kterého by mohli stejně používat nějací pohani na Zambezi či šamáni Burjatů i Mongolů.

Skrivst òg:Буряад Республика bu Burjatsko cz Burjatien de Buryatia en Республика Бурятия ru

Mongoliaen flag
Wikipedia czdeenmnnoru Google kartsøk
mongolia.jpg

Jurter i Songal, Nord-Mongolia

Mongolia er nemnd i Jaroslav Hašek sin omtale av feltaltaret "som like gjerne kunne vore brukt av burjatiske og mongolske sjamanar".

Bakgrunn

Mongolia er ein republikk i Asia mellom Russland og Kina som lausreiv seg frå Kina i 1911. Under den russike borgarkrigen skifta Mongolia hender fleire gonger, men frå 1921 fekk kommunistane under Damdin Sükhbaatar overtaket, noko som var innleiinga til nesten 70 år med kommunistisk styre og sterk tilknytning til Sovjetunionen. Ein arv etter dette er bruken av det kyrilliske alfabetet.

I 1920 var Jaroslav Hašek involvert i periferien av det politiske spelet om Mongolia og han kjende mellom anna Sükhbaatar personleg. I soga Malé nedorozumění (Ei lita misforståing), trykt i Tribuna i 1921, skriv han at han var heilt til Urga (no Ulaanbaatar), men denne historia er ikkje verifisert og er truleg eit døme på "mystifikace".

Eksterne lenkar

Kjelde: Pavel Gan

Sitat
[1.11.2] Nebylo také možno zjistit bez fantasie, co vlastně představují obrazy namalované na těch třech dílech. Jisto je, že to byl oltář, kterého by mohli stejně používat nějací pohani na Zambezi či šamáni Burjatů i Mongolů.

Skrivst òg:Mongolsko cz Mongolei de Монгол Улс mn Монголия ru

Wyandotteen flag
Wikipedia czdeennn Google kartsøk
wyandotte.jpg

Svět zvírat, 29.1.1909

wyandotte.png

Národní politika, 11.8.1910

Wyandotte er nemnd indirekte gjennnom Wyandotte-høner som kaklar seg inn i soga to gonger. Fyrst når forfattaren omtalar altaret som Katz brukar til feltmessa si og så når Marek fortel om dei uheldige opplevingane sine som redaktør for Svět zvířat (Dyreverda).

Bakgrunn

Wyandotte er namnet på fleire stader i USA, men namnet er henta frå Huron-stamma som òg kallar seg Wyandotte. Stammehovudkvarteret ligg no i Wyandotte, Oklahoma.

Hønerasen der er snakk om stammar frå USA og er kalla opp etter den nemnde indianarstamma. Den vart offisielt godkjend som rase i 1883 og i Europa vart ein dverg-rase avla fram seinare.

Jaroslav Hašek visste heilt klårt om denne dyresorten (og mange andre) frå tida si som redaktør av Svět zvířat i 1909-1910. Tidskriftet hadde under redaktørtida hans fleire innslag om "wyandottek" og la jamvel til nokre foto.

Sitat
[I.11] Namaloval nějakého ptáka, který mohl být stejně holubicí jako slepicí bílých wyandotek.
[II.3] Opět mne přerušil a řekl, že mu to úplně stačí, a jestli jen polovičku toho podaří se mně splnit, že mně daruje párek trpasličích wyandotek z poslední berlínské výstavy drůbeže, které obdržely první cenu a majitel zlatou medalii za výborné spáření.
Posázavíen flag
Wikipedia czdeennn Google kartsøk
sazava.jpg

Utsikt frå Lipnice over Sázava-dalen

Posázaví er nemnd i forfattaren sin omtale av feltaltaret der nokre motiv vert samanlikna med landskapet ved Sázava.

Bakgrunn

Posázaví er eit område i regionen Vysočina og er namnet på området ved elva Sázava. Denne renn frå aust mot vest, utspringet er vatnet Velké Dářko og den munnar ut i Vltava i Davle sør for Praha.

Dette var eit område Jaroslav Hašek kjende godt frå den tida han budde i Lipnice som ligg ved den øvre delen av elvedalen.

Sitat
[1.11.2] Vojáci se vždy hádali a luštili ten rebus. Někdo myslel dokonce, že je to krajinka z Posázaví.
Index Back Forward I. Bak fronten Hovudpersonen

11. Švejk på feltmesse med feltpresten


© 2009 - 2019 Jomar Hønsi Sist oppdatert: 20/11-2019