Hovudpersonen

Den gode soldat Švejk

Hovudpersonen Change languageChange language
Change languageChange language

Stader

Romanen på nettŠvejk museumLiterární ArchivReisedagbokBlogFacebookKontakt

Kart over Austerrike-Ungarn i 1914. Švejk si rute gjekk i si heilheit innafor Dobbeltmonarkiet sine grenser.

Den Gode Soldat Švejk inneheld ei mengde omtalar av stadsnamn - enten direkte i handlinga, i dialogar eller i forfattaren sine merknader. Jaroslav Hašek var sjølv svært vidfaren og hadde eit fotografisk minne for geografiske (og andre) detaljar. Det er tydeleg at han la stor vekt på desse i forteljingane sine. Heile 8 av 27 kapitteloverskrifter inneheld geografiske namn.

Denne sida vil etter kvart innehalda ei full oversikt over alle geografiske referansane i boka; frå Praha i innleinga til Klimontów i den ufullførde del IV. Land, byar, landsbyar, fjell, hav, innsjøar, elvar, øyar, bygningar, vertshus, og einkvar institusjon som kan lokaliserast, er med. Listene er sorterte etter når staden fyrst vert omtala. Unnataket er stader der sjølve handlinga føregår: desse vert lista under kapittelet der handlinga inntreff.

  • Sitata er frå Jaroslav Šerák sin online-versjon av Švejk og har linkar til det relevante kapittelet
  • Verktøylinjene har linkar for direkte oppslag i Wikipedia, Google Maps, Google Søk, Švejk online og dessutan til svejkmuseum.cz

Merk at enkelte namn manglar i Odd Bang-Hansen si norske oversetjing av Švejk (som er forkorta). Dette gjeld til dømes heile innleiinga. Tsjekkiske namn er i den norske utgåva skrivne utan aksentar og i enkelte høve fornorska.

Stadnamna har farge etter rolla dei har i forteljinga, vist med fylgjande døme: Sanok som ein stad der handlinga føregår, Dubno omtala av forfattaren, Zagreb som del av ein i dialog, og Pakoměřice som vert nemnd i ei anekdote.

>> Den gode soldat Švejk liste over stader som er omtala i romanen (582) Syn alle
>> I. Bak fronten
>> II. Ved fronten
>> III. Det ærerike samanbrotet
Index Back Forward II. Ved fronten Hovudpersonen

3. Švejks opplevingar i Királyhida

Štvaniceen flag
Wikipedia cz Google kartsøk

Štvanice er nemnd i historia som Švejk fortel Marek om den svarte kelnaren Kristián som skal ha vorte utstilt på øya.

Bakgrunn

Štvanice er ei øy i Vltava i Praha. Den ligg mellom Karlín og Holešovice. Øya er hovudsakleg brukt som bade- og rekreasjons-område.

Sitat
[2.3] „S tím vzájemným pářením,“ poznamenal Švejk, „je to vůbec zajímavá věc. V Praze je číšník černoch Kristián, jehož otec byl habešským králem a dal se ukazovat v Praze na Štvanici v jednom cirku.
Frans Josefs landen flag
Wikipedia czdeennnnoru Google kartsøk

Frans Josefs land er nemnd av Švejk i samtale med Marek of vakta på veg frå Mariánská kasárna til stasjonen i Budějovice.

Bakgrunn

Frans Josefs land er ei øygruppe nord i Barentshavet som tilhøyrer Russland. Øyane vart offisielt oppdaga i 1873 av den austerriksk-ungarske nordpolekspedisjonen leia av polfararane Julius von Payer og Karl Weyprecht.

Sitat
[2.3] „Vypravovalo se,“ prohodil Švejk, „že Rakousko má přece kolonie, někde na severu. Nějakou tu Zem císaře Františka Josefa...“

Skrivst òg:Земля Франца-Иосифа ru

Pakoměřiceen flag
Wikipedia cz Google kartsøk

Pakoměřice er nemnd av Švejk i kommentar til Fader Lacina si ytring om at saus må ha løk til. Han fortel om ein bryggjar frå landsbyen som sett løk til ølet.

Bakgrunn

Pakoměřice er ein landsby like nord for Praha, administrativt del av Bořanovice. Største attraksjonen er borga.

Sitat
[2.3] „Ano,“ podotkl Švejk, „pan obrfeldkurát má ouplnou pravdu. Čím víc cibule, tím lepší. V Pakoměřicích bejval sládek a ten dával i do piva cibuli, poněvadž prej cibule táhne žízeň. Cibule je vůbec náramně prospěšná věc. Pečená cibule se dává i na nežidy...“
Jabal an-Nûren flag
Wikipedia aren Google kartsøk

Jabal an-Nûr vert indirekte nemnd av Marek gjennom ordtaket "berget kom ikkje til Muhammed…"

Bakgrunn

Jabal an-Nûr er eit fjell ved Mekka, kjend gjennom legenda der Muhammed møtte Allāh sitt sendebod, engelen Gabriel.

Sitat
[2.3] „Milý pane kaprále,“ ozval se jednoroční dobrovolník, „papíry nejdou samy k veliteli eskorty. Když hora nejde k Mahomedovi, musí jít velitel eskorty sám pro papíry. Vy jste se nyní ocitl před novou situací. Rozhodně nesmíte zadržovat nikoho, který má vyjít na svobodu. Na druhé straně nesmí nikdo opustit podle platných předpisů arestantský vagon. Opravdu nevím, jak se dostanete z této prožluklé situace. Čím dál je to horší. Teď je půl jedenácté.“

Skrivst òg:_النور ar

Saanenen flag
Wikipedia deen Google kartsøk

Saanen er nemnd indirekte gjennnom omgrepet Saanen-geit av eskorte-korporalen på toget til Bruck an der Leitha. Geita mekrar seg inn i soga når Marek fortel om dei uheldige opplevingane sine som redaktør for "Dyrevera". Dette er forfattaren sin sjølvbiografi, han fann opp og skreiv om nye dyr, noko som fall magasinet sinn eigar tungt for brystet. Marek vart sparka, akkurat som Hašek.

Bakgrunn

Saanen er ein region i Berner Oberland i Sveits, her representert ved Saanen-geita.

Sitat
[2.3] „Ten časopis,“ odpověděl desátník se zřejmým výrazem radosti, že hovor převádí se na jiné pole, „odbíral hospodský u nás ve vsi, poněvadž měl děsně rád sánské kozy, a všechny mu chcíply. Proto žádal v tom časopise o radu.“
Islanden flag
Wikipedia czdeenisnnno Google kartsøk

Island er nemnd når Marek fortel dei medreisande i arrest-vogna om den islandske fjernflaggermusa, eit av mange eksotiske dyra han openbara for lesarane i den kortvarige perioden sin som oppfinnsam redaktør for "Dyreverda".

Bakgrunn

Island er ei øy og ein republikk i Nord-Atlanteren som i 1914 var under dansk styre.

Sitat
[2.3] Věděl Brehm a všichni ti, kteří šli po něm, o mém netopýrovi z ostrova Islandu, ,netopýru vzdáleném’, o mé kočce domácí z vrcholku hory Kilimandžaro pod názvem ,pačucha jelení dráždivá’?

Skrivst òg:Island cz Island de Iceland en Ísland is

Kilimanjaroen flag
Wikipedia czdeennnno Google kartsøk

Kilimanjaro er nemnd når Marek fortel dei medreisande i arrest-vogna om den "irritable hjortesniffaren", eit av mange eksotiske dyra han openbara for lesarane i den kortvarige perioden sin som oppfinnsam redaktør for "Dyreverda".

Bakgrunn

Kilimanjaro er høgaste fjellet i Afrika (5892 moh), det ligg i Tanzania på grensa mot Kenya.

Sitat
[2.3] Věděl Brehm a všichni ti, kteří šli po něm, o mém netopýrovi z ostrova Islandu, ,netopýru vzdáleném’, o mé kočce domácí z vrcholku hory Kilimandžaro pod názvem ,pačucha jelení dráždivá’?

Skrivst òg:Kilimandžáro cz Kilimandscharo de

Postojnagrottaen flag
Wikipedia czdeennosl Google kartsøk

Postojnagrotta er nemnd av Marek i soga om oppfinning av dyr då han var redaktør for "Dyreverda". Postojna-grotta skulle i si tid ha strekt seg heilt til Austersjøen i fylgje Marek.

Bakgrunn

Postojnagrotta er eit grotte-system i Slovenia, eit av landet sine viktigaste turist-attraksjonar.

Sitat
[2.3] Měli do té doby přírodozpytci zdání o nějaké bleše inženýra Khúna, kterou jsem našel v jantaru a která byla úplně slepá, poněvadž žila na podzemním praehistorickém krtkovi, který také byl slepý, poněvadž jeho prababička se spářila, jak jsem psal, s podzemním slepým macarátem jeskynním z Postojenské jeskyně, která v té době zasahovala až na nynější Baltický oceán?

Skrivst òg:Postojenská jeskyně Hašek Postojnské jeskyně cz Adelsberger Grotte de Postojna Cave en Grotte di Postumia it Postojnska jama sl

Austersjøenen flag
Wikipedia czdeennnsv Google kartsøk
baltic.jpg

Slik såg Josef Lada føre seg at Hašek kryssa Austersjøen i desember 1920

Austersjøen er nemnd av Marek i soga om oppfinning av dyr då han var redaktør for "Dyreverda". Postojna-grotta skulle i si tid ha strekt seg heilt til Austersjøen i fylgje Marek.

Bakgrunn

Austersjøen er eit innhav i Nord-Europa og det største brakkvatnsområdet i verda. Rundt Austersjøen ligg: Danmark, Sverige, Finland, Russland, Estland, Latvia, Litauen, Polen og Tyskland.

Jaroslav Hašek og den russiske kona hans Alexandra Lvova var fem dagar på dampskipet Kypros i desember 1920. Dei sigla frå Reval (Tallinn) til Stettin (no Szczecin) på heimreisa frå Russland. Reisa varde frå 4. til 8. desember.

Sitat
[2.3] Měli do té doby přírodozpytci zdání o nějaké bleše inženýra Khúna, kterou jsem našel v jantaru a která byla úplně slepá, poněvadž žila na podzemním praehistorickém krtkovi, který také byl slepý, poněvadž jeho prababička se spářila, jak jsem psal, s podzemním slepým macarátem jeskynním z Postojenské jeskyně, která v té době zasahovala až na nynější Baltický oceán?

Skrivst òg:Baltický oceán Hašek Baltské moře cz Ostsee de Baltic Sea en Балтийское море ru Östersjön se

Podkrkonošíen flag
Google kartsøk

Podkrkonoší er nemnd av Marek i soga om oppfinning av dyr då han var redaktør for "Dyreverda". Birøkt i denne regionen døydde ut etter Marek sine skriveri.

Bakgrunn

Podkrkonoší er området som ligg opptil fjella Krkonoše i Nord-Tsjekkia.

Sitat
[2.3] Původ k tomu daly mé různé drobné zprávy o včelařství, drůbežnictví, kde jsem rozvinul své nové theorie, které způsobily pravé zděšení, poněvadž po mých jednoduchých radách ranila známého včelaře pana Pazourka mrtvice a vyhynulo včelaření na Šumavě i v Podkrkonoší.
Frýdlant nad Ostravicíen flag
Wikipedia czdeen Google kartsøk

Frýdlant nad Ostravicí er nemnd i samband med krangelen mellom Marek og Josef M. Kadlčák. Sistnemnde vart skriftleg karakterisert som eit dumt naut fyrstnemnde.

Bakgrunn

Frýdlant nad Ostravicí er ein by i fjellregionen Beskydy, nær grensa til Slovakia. Det er fødebyen til Josef M. Kadlčák.

Sitat
[2.3] Než to jsou věci vedlejší, ač by zajisté nebylo na škodu, kdyby se váš redaktor ,Světa zvířat’ dříve přesvědčil, komu vytýká hovadinu, nežli nájezd vyjde z pera, třeba je určen na Moravu do Frýdlandu u Místku, kde byl do tohoto článku též odbírán váš časopis.

Skrivst òg:Frýdland Hašek Friedland an der Ostrawitza de

Místeken flag
Wikipedia czdeen Google kartsøk

Místek er nemnd i samband med krangelen mellom Marek og Josef M. Kadlčák.

Bakgrunn

Místek er ein by i fjellregionen Beskydy, nær grensa til Slovakia. Byen vart i 1943 slegen saman med Frýdek og heiter no Frýdek-Místek.

Sitat
[2.3] Než to jsou věci vedlejší, ač by zajisté nebylo na škodu, kdyby se váš redaktor ,Světa zvířat’ dříve přesvědčil, komu vytýká hovadinu, nežli nájezd vyjde z pera, třeba je určen na Moravu do Frýdlandu u Místku, kde byl do tohoto článku též odbírán váš časopis.
Havlíčkova třídaen flag
Google kartsøk

Havlíčkova třída er nemnd i Svejk si historie om Mestek, mannen som "fann" ei havfrue som han stilte ut i eit vindauga i denne gata.

Bakgrunn

Havlíčkova třída var namnet på ei lang gate (nesten 2 km) i Královské Vinohrady og Nusle. Frå 1926 vart den omdøypt til Bělehradská ulice. Jaroslav Hašek budde i nummer 48 ein periode i 1912.

Kjelde: Jaroslav Šerák, Radko Pytlík

Sitat
[2.3] Jednou před lety byl v Praze nějakej Mestek a ten vobjevil mořskou pannu a ukazoval ji na Havlíčkově třídě na Vinohradech za plentou. Ve plentě byl otvor a každej moh vidět v takovej polotmě prachvobyčejný kanape a na něm se válela jedna ženská ze Žižkova.
Táborská uliceen flag
Google kartsøk

Táborská ulice er nemnd i Švejk si historie om Mestek, mannen som "fann" ei havfrue som han stilte ut. Den prostituerte som vart utstilt vart seinare sedd når ho trekte ut på denne gata om kveldinga.

Gata dukkar opp på ny i Švejk si soge relatert til at Italia gjekk med i krigen mot sine allierte, her illutrert ved dei tre kjøpmennene Hořejší, Pošmourný og Havlasa.

Bakgrunn

Táborská ulice er det tidlegare namnet på Legerova ulice, ei lang gate i Nové Město som går langs med grensa mot Královské Vinohrady. Jaroslav Hašek budde her ei kort stund i 1903.

Sitat
[2.3] Házely se jí až na pupek jako utahanej flundře. V sedum hodin večer pak Mestek zavřel panorámu a řek: ,Mořská panno, můžete jít domů,’ vona se převlíkla a v deset večer už ji bylo vidět chodit po Táborskej ulici a zcela nenápadně každýmu pánovi, kterýho potkala, říkat: ,Hezoune, šel si to zafilipínkovat.’ Poněvadž neměla knížku, tak ji při šťáře s druhejma podobnejma myšema pan Drašner zavřel, a Mestek měl po kšeftě.“
Okrouhliceen flag
Wikipedia czdeen Google kartsøk
okrouhlice.jpg

Okrouhlice i 1921

Okrouhlice er nemnd av Švejk i hans høgtenkjing angåande det å kalla folk med dyrenamn, noko han meinar er heilt akseptablet.

Bakgrunn

Okrouhlice er ein landsby ved elva Sázava i Vysočina, 10 km frå Lipnice nad Sázavou. Forfattaren vart alt komen til Lipnice då denne delen av romanen vart skriven seint i 1921.

Sitat
[2.3] Tak vidíte, pane kaprál, co může bejt z maličkýho a nepatrnýho nedorozumění, které nestojí ani za řeč. V Okrouhlicích byl zas jeden občan a ten se urazil, když mu řekli v Německém Brodě, že je krajta tygrovitá. Vono je víc takovejch slov, který nejsou naprosto trestný. Na příklad jestli bychom vám řekli, že jste ondatra. Mohl byste se za to na nás zlobit?“
Německý Broden flag
Wikipedia czdeen Google kartsøk

Německý Brod er nemnd av Švejk i hans betraktningar om å kalla folk med dyrenamn, noko han meinar er heilt akseptablet.

Bakgrunn

Německý Brod er det tidlegare namnet på Havlíčkův Brod, ein by i Vysočina, 15 km frå Lipnice nad Sázavou (der denne delen av romanen vart skriven). Byen vart omdøypt i 1945.

Linkar

Sitat
[2.3] Tak vidíte, pane kaprál, co může bejt z maličkýho a nepatrnýho nedorozumění, které nestojí ani za řeč. V Okrouhlicích< byl zas jeden občan a ten se urazil, když mu řekli v Německém Brodě, že je krajta tygrovitá. Vono je víc takovejch slov, který nejsou naprosto trestný. Na příklad jestli bychom vám řekli, že jste ondatra. Mohl byste se za to na nás zlobit?“

Skrivst òg:Deutschbrod de

Terezínen flag
Wikipedia czdeenno Google kartsøk

Terezín vert nemnd i forteljinga til Švejk frå fyrstegongstenesta i 1912, der han vart skulda for å ha skriva "vi drit i krigen" på veggen ved ammunisjonslageret. Švejk vart stilt for retten ved landgericht i Terezín grunna denne episoden.

Bakgrunn

Terezín er ein festningsby i Nord-Böhmen, i utlandet betre kjend under namnet Theresienstadt. Byen vart grunnlagd på 1700-talet som ei av fleire grensefestningar til forsvar mot det stadig sterkare Preussen. Gavrilo Princip, som myrda Franz Ferdinand var internert her til han døydde i 1918.

Mest kjend er Terezín likevel frå Nazi-okkupasjonen (1939-45) då den vart gjord om til jødisk ghetto og transittleir for fangar som skulle vidare til dødsleirane.

To av overstjarane av Švejk: Grete Reiner og Ruth Bondi var internerte her. Reiner vart seinare myrda i Auschwitz, medan Bondi overlevde og bur i dag (2010) i Israel.

Sitat
[2.3] Nešťastnou náhodou ještě nad tím nápisem byl jinej: ,My na vojnu nepůjdeme, my se na ni vyséreme’, a to bylo v roce 1912, když jsme měli jít do Srbska kvůli tomu konsulovi Procházkovi. Tak mě hned poslali do Terezína k landgerichtu.
Dvůr Králové nad Labemen flag
Wikipedia czdeen Google kartsøk

Dvůr Králové nad Labem vert nemnd i forteljinga til Švejk frå fyrstegongstenesta i 1912, der han vart skulda for å ha skriva "vi drit i krigen" på veggen ved ammunisjonslageret. Han måtte skriva ned mellom anna namnet på denne byen for å visa at handskrifta ikkje var hans.

Bakgrunn

Dvůr Králové nad Labem er ein liten by ved elva Labe i Aust-Böhmen, i regionen Hradec Králové. I dag er byen mest kjend for dyrehagen sin.

Sitat
[2.3] ,Bylo 29. července 1897, kdy Králový Dvůr nad Labem poznal hrůzy prudkého a rozvodněného Labe’.

Skrivst òg:Králův Dvůr nad Labem Hašek Dvůr Králové on the Elbe Parrott Králův Dvůr on the Labe Sadlon Königinhof an der Elbe de

Elbeen flag
Wikipedia czdeennn Google kartsøk
labe.jpg

Labe (Elbe) i Hradec Králové

Elbe vert nemnd i forteljinga til Švejk frå fyrstegongstenesta i 1912, der han vart skulda for å ha skriva "vi drit i krigen" på veggen ved ammunisjonslageret. Sjå Terezín.

Bakgrunn

Elbe er ei elv som renn frå Tsjekkia gjennom Tyskland og ut i Nordsjøen ved Hamburg, på tsjekkisk Labe. Nedslagsfeltet omfattar størsteparten av Böhmen og den austlege delene av Tyskland. Viktige byar langs elva er: Hradec Králové, Pardubice, Kolín, Ustí nad Labem, Dresden, Wittenberg, Magdeburg og Hamburg.

Sitat
[2.3] ,Bylo 29. července 1897, kdy Králový Dvůr nad Labem poznal hrůzy prudkého a rozvodněného Labe’.

Skrivst òg:Labe cz

Dalmatiaen flag
Wikipedia czdeenhrnn Google kartsøk
dalmatia.jpg

Vídeňské illustrované noviny, 28.1.1915

Dalmatia er nemnd i samand med soga Švejk fortel om korporal Fiala som fekk strupen skoren over av eigne soldatar.

Bakgrunn

Dalmatia er eit historisk område på austkysten av Adriatarhavet i dagens Kroatia og Montenegro. Fram til 1918 var Dalmatia ein del av Austerrike-Ungarn. Viktige byar er Dubrovnik, Šibenik, Split og Zadar.

Sitat
[2.3] Jinej případ byl před léty v Dalmacii, tam kaprála podřezali a dodnes se neví, kdo to udělal. Zůstalo to zahalený v tajnosti, jen se ví tolik, že ten podřezanej kaprál se jmenoval Fiala a byl z Drábovny u Turnova

Skrivst òg:Dalmácie cz Dalmatien de Dalmacija hr

Drábovnaen flag
Wikipedia czde Google kartsøk

Drábovna er nemnd når Švejk fortel soga om korporal Fiala frå Drábovna ved Turnov som fekk strupen skoren over av eigne soldatar.

Bakgrunn

Drábovna er ein fjellformasjon ved Malá Skála mellom Jablonec og Turnov i Nord-Böhmen.

Sitat
[2.3] Jinej případ byl před léty v Dalmacii, tam kaprála podřezali a dodnes se neví, kdo to udělal. Zůstalo to zahalený v tajnosti, jen se ví tolik, že ten podřezanej kaprál se jmenoval Fiala a byl z Drábovny u Turnova
Turnoven flag
Wikipedia czdeen Google kartsøk

Turnov er nemnd når Švejk fortel soga om korporal Fiala frå Drábovna ved Turnov som fekk strupen skoren over av eigne soldatar.

Bakgrunn

Turnov er ein by i Liberec-distriktet i Nord-Tsjekkia med omkring 15000 innbyggjarar.

Sitat
[2.3] Jinej případ byl před léty v Dalmacii, tam kaprála podřezali a dodnes se neví, kdo to udělal. Zůstalo to zahalený v tajnosti, jen se ví tolik, že ten podřezanej kaprál se jmenoval Fiala a byl z Drábovny u Turnova
Madeiraen flag
Wikipedia czdeennnpt Google kartsøk

Madeira er kort nemnd av den matglade Lacina når han snakkar om nyrer à la Madeira. Her er det vist til nyrer i madeira-saus, visstnok ein russisk rett.

Bakgrunn

Madeira er ei øy i Atlanterhavet som tilhøyrer Portugal.

Sitat
[2.3] Bez inteligence může člověk žít v obyčejném nějakém zaměstnání a v životě, ale při kuchyni je to znát. Včera večer v Budějovicích v důstojnickém kasině podali nám mezi jiným ledvinky a la madeira. Kdo je dělal, tomu odpusť bůh všechny hříchy, to byl pravý inteligent, a také opravdu je v kuchyni tamější důstojnické menáže nějaký učitel ze Skutče. A tytéž ledvinky a la madeira jedl jsem v důstojnické mináži 64. landwehrregimentu.
Skutečen flag
Wikipedia czdeen Google kartsøk

Skuteč dukkar opp når Fader Lacina fortel om den utsøkte nyrer à la Madeira han hadde ete dagen før på offisersmessa i Budějovice. Desse måtte ha vore laga av ein sann intellektuell, som i dette tilfellet viste det seg å vera ein lærar frå Skuteč som arbeidde på kjøkenet.

Bakgrunn

Skuteč er ein småby i Pardubice-regionen i Tsjekkia, innbyggjartal om lag 5000.

Sitat
[2.3] Bez inteligence může člověk žít v obyčejném nějakém zaměstnání a v životě, ale při kuchyni je to znát. Včera večer v Budějovicích v důstojnickém kasině podali nám mezi jiným ledvinky a la madeira. Kdo je dělal, tomu odpusť bůh všechny hříchy, to byl pravý inteligent, a také opravdu je v kuchyni tamější důstojnické menáže nějaký učitel ze Skutče. A tytéž ledvinky a la madeira jedl jsem v důstojnické mináži 64. landwehrregimentu.
Hodonínen flag
Wikipedia czdeen Google kartsøk

Hodonín dukkar opp in ein usømeleg song Švejk syng om ein prest og Marína frå Hodonín.

Bakgrunn

Hodonín er ein by i Mähren, mest kjend som fødebyen til Tsjekkoslovakia sin fyrste president, Tomáš G. Masaryk.

Sitat
[2.3]
Ide Marína 
od Hodonína, 
za ní pan farář 
s bečicú vína.
Pohořelecen flag
Wikipedia cz Google kartsøk
pohorelec.jpg

Tramvaje na Pohořelci 1914

Pohořelec er nemnd når Švejk gjengir ei historie han hadde høyrt ein såra soldat fortelja på puben Vyhlídka som låg her. Seinare vert det nemnd att i soga om Josefa Kalenda og "verdturneen" hans.

Bakgrunn

Pohořelec er ei gate og område i øvste delen av Hradčany. Området har fått namnet sitt etter at det brann ned to gonger i middelaldren.

K.u.k. Landwehrinfanterieregiment Nr. 8 var for det meste forlagd i kaserna her. Det kan òg leggjast til at Karl Schlager, førebiletet til oberst Schröder, var fødd på Pohořelec i 1859.

Linkar

Sitat
[2.3] „Někdy,“ řekl Švejk, „se zas v gefechtu člověku udělá špatně, člověk si něco zvoškliví. Vypravoval v Praze na Pohořelci na ,Vyhlídce’ jeden nemocnej rekonvalescent od Přemyšlu, že tam někde pod festungem přišlo k útoku na bajonety a proti němu se vobjevil jeden Rus, chlap jako hora, a mazal si to na něho s bajonetem a měl pořádnou kapičku u nosu. Jak se mu von podíval na tu kapičku, na ten vozdr, že se mu hned udělalo špatně a musel jít na hilfsplac, kde ho uznali zamořenýho cholerou a odpravili do cholerovejch baráků do Pešti, kde se taky vopravdu nakazil cholerou.“
Pesten flag
Wikipedia czdehuno Google kartsøk
pest.jpg

Országház, det ungarske parlamentet, i 2002.

Pest er nemnd i same historia som Pohořelec.

Bakgrunn

Pest er delen av Budapest som ligg aust for Donau. Den er er Ungarn sitt økonomiske og administrative midtpunkt, nyare og meir folkerik enn Buda på vest-sida. Pest var i 1914 ved sida av Wien det viktigaste maktsenteret i Dobbeltmonarkiet. Fram til den vart slegen saman med Buda og Óbuda i 1873, var den eigen by.

Sitat
[2.3] „Někdy,“ řekl Švejk, „se zas v gefechtu člověku udělá špatně, člověk si něco zvoškliví. Vypravoval v Praze na Pohořelci na ,Vyhlídce’ jeden nemocnej rekonvalescent od Přemyšlu, že tam někde pod festungem přišlo k útoku na bajonety a proti němu se vobjevil jeden Rus, chlap jako hora, a mazal si to na něho s bajonetem a měl pořádnou kapičku u nosu. Jak se mu von podíval na tu kapičku, na ten vozdr, že se mu hned udělalo špatně a musel jít na hilfsplac, kde ho uznali zamořenýho cholerou a odpravili do cholerovejch baráků do Pešti, kde se taky vopravdu nakazil cholerou.“

Skrivst òg:Pešť cz

Wienen flag
Wikipedia czdeennnno Google kartsøk Švejk-muzeum
ostbahn.jpg

Ostbahnhof, fram til 1914 Staatsbahnhof

wiennetz.jpg

Jernbanenettet i 1910

Wien dukkar opp fleire gonger i soga, fyrste gong nemnd i [1.1] under samtalen på U kalicha. Byen er mend i alt 8 gonger i fyrste boka.

Handlinga er kort innom her når toget stoppar på veg til Bruck an der Leitha. Her finn Švejk endeleg att Lukáš etter at han har vorte send ut av arrestvogna for å skaffa mat til den glupske Lacina. Skildringa herfrå inneheld òg observasjonar frå forfattaren som visar korleis stemninga no er dystrara enn i byrjinga av krigen, og me er enno på våren 1915.

Bakgrunn

Wien er hovudstaden i Austerrike og ein av dei ni delstatane i det føderale landet. I mars 2004 hadde byen over 1,6 millionar innbyggjarar. Donau renn gjennom den nordlege utkanten av byen.

Byen var hovudstad i Austerrike-Ungarn i heile perioden Dobbeltmonarkiet eksisterte. Keisarane av huset Habsburg heldt hoff i slotta Hofburg og Schönbrunn og krigslysinga i 1914 vart send ut frå Wien.

Passasjertog frå Budějovice kom inn på Franz-Josef Bahnhof, men militærtransportar har truleg unngått denne og halde fram på Verbindungsbahn til Ostbahnhof der toga vidare til Bruck an der Leitha gjekk frå. Kva stasjonar handlinga er lag til er likevel uvisst.

Det vert òg sagt at toget passerer ein stasjon der eit orkester spelar og at det etter ei lang stund stoppar på ein anna stasjon. Ein kan difor gå ut frå at den siste er Ostbahnhof, den fyrste kanskje Heiligenstadt.

Sitat
[1.1] Civilní strážník Bretschneider definitivně umlkl a jeho zachmuřený výraz se zlepšil teprve příchodem Švejka, který, vstoupiv do hospody, poručil si černé pivo s touto poznámkou: „Ve Vídni dneska taky mají smutek.“
[1.2] „Mne vůbec žádná vražda nezajímá, ať je třebas v Praze, ve Vídni, v Sarajevu nebo v Londýně.
[1.7] A tak v době, kdy Vídeň si přála, aby všichni národové Rakousko-Uherska dávali nejskvělejší příklady věrnosti a oddanosti, předepsal doktor Pávek Švejkovi proti jeho vlasteneckému nadšení brom a doporučoval statečnému a hodnému vojínu Švejkovi, aby nemyslil na vojnu.
[1.8] Psali poslancům do Vídně, aby se jich ujmuli, a ti začali dávat interpelaci jednu za druhou, že je náš pan obršt zvíře a podobně. Nějakej ministr poslal k nám komisi, aby to vyšetřila, a nějakej Franta Henčlů ze Hluboký dostal potom dva roky, poněvadž to byl ten, co se vobrátil do Vídně k poslancům kvůli tý facce, kerou dostal na cvičišti od pana obršta.
[1.10.2] Počal se hlasitě smát, ale za chvíli zesmutněl a apaticky se díval na Švejka pronášeje: „Dovolte, pane, já vás již někde viděl. Nebyl jste ve Vídni? Pamatuji se na vás ze semináře.“
[1.11.2] Slavný polní oltář byl od jedné židovské firmy, Moritz Mahler ve Vídni, která vyráběla všemožné mešní potřeby a předměty náboženské, jako růžence a obrázky svatých.
[1.14.5] Turci se drží dobře," odpověděl nadporučík, uváděje ho opět ke stolu, "předseda turecké sněmovny Hali bej a Ali bej přijeli do Vídně.
[2.3] Uvítání ve Vídni sestávalo ze tří členkyň spolku Rakouského červeného kříže a ze dvou členkyň nějakého válečného spolku vídeňských paní a dívek, jednoho oficielního zástupce vídeňského magistrátu a vojenského zástupce. Na všech těch tvářích bylo vidět únavu. Vlaky s vojskem jezdily dnem i nocí, sanitní vozy projížděly s raněnými každou hodinu, na nádražích přehazovali s koleje na druhou kolej každou chvíli vozy se zajatci a při všem tom museli být členové těch všech různých korporací a spolků. Šlo to ze dne na den a původní nadšení měnilo se v zívání. Střídali se v té službě a každý z nich, který se objevil na některém vídeňském nádraží, měl týž unavený výraz jako ti, kteří očekávali dnes vlak s budějovickým plukem.

Skrivst òg:Vídeň cz Wien de Vienna en Bécs hu

Királyhidaen flag
Wikipedia deenhu Google kartsøk Švejk-muzeum

Királyhida (no Bruckneudorf) spelar ei sentral rolle i romanen ettersom det meste av handlinga i del to føregår her og i Bruck an der Leitha, byen på andre sida av elva. Den mest kjente episoden inntreff når Švejk og ingeniørsoldat Vodička rotar til eit forsøk på å levera eit beundrar-brev frå obrlajtnant Lukáš til fru Etelka Kákonyi, kona til ein jernvarehandlar som bur i Soproni utca. Mannen les brevet og eit uhorveleg slagsmål bryt ut mellom ungararar og tsjekkarar. For å beskytta sin overordna hvdar Švejk fyrst at han har skrive brevet sjølv, så et han det til overmål opp. Det endar med ein skandale som finn vegen til den nasjonale pressa.

Forfattaren skildrar og inntrykka sine frå både leiren og tvillingbyane: den enorme prostitusjonen, forholda for vanlege soldatar kontra offiserar, etniske stridigheiter og militært byråkrati.

Bakgrunn

Királyhida er det ungarske namnet på småbyen Bruckneudorf i den austerrikske delstaten Burgenland, berre elva Leitha skil den frå Bruck an der Leitha i Niederösterreich. Fram til 1921 var elva eit endå viktigare administrativt skilje enn no; den delte dei to delene av Dobbeltmonarkiet, Ungarn og Austerrike. Bruckneudorf vart grunnlagd rundt jernbanestasjonen (1846) og seinare rundt militærleiren Brucker Lager som vart vedteken oppretta i 1867. Etter Ausgleich i 1867 kom den som resten av Burgenland under ungarsk administrasjon, og i tråd med den rådande madjariseringspolitikken vart den omdøypt til Királyhida i 1898.

Jaroslav Hašek tenestegjorde i Brucker Lager i innpå heile juni 1915. Leiren opplevde si største betydning nettopp under 1.verdskrigen: til eikvar tid kunne opptil 26 000 soldatar vera forlagt her, noko som er mange gonger folketalet til Bruck og Bruckneudorf til saman. Leiren eksisterer enno som øvingsområde, men deler av den er gjort om til naturreservat.

Linkar

Sitat
[2.3] Most nad Litavou zářil, stejně jako na druhé straně za mostem svítila Királyhida, Cislajtanie i Translajtanie. V obou městech, uherském i rakouském, hrály cikánské kapely, zářily okna kaváren a restaurací, zpívalo se, pilo. Místní měšťáci i úřednictvo vodilo sem do kaváren a restaurací své paničky a dospělé dcery a Most nad Litavou, Bruck an der Leitha, a Királyhida nebyly nic jiného než jeden velký bordel.

Skrivst òg:Bruckneudorf de

Bruck an der Leithaen flag
Wikipedia czdeen Google kartsøk Švejk-muzeum

Bruck an der Leitha spelar ei sentral rolle ettersom om lag ein åttandedel av handlinga føregår her og i den ungarske tvillingbyen Királyhida. Dei fleste av skjenkestadene som er nemnde i romanen låg etter alt å døma i Bruck. Sjå Királyhida for nærmare omtale.

Bakgrunn

Bruck an der Leitha er ein by ved Leitha i Niederösterreich, berre denne elva skil den frå Bruckneudorf (fram til 1921 Királyhida) i Burgenland. På den tida var elva eit endå viktagare administrativt skilje enn no; den delte dei to delene av Dobbeltmonarkiet, kongeriket Ungarn og keisardømet Austerrike.

Dei to småbyane vert ofte i omtale blanda om eit anna, av fleire grunnar: det er eit samanhengjande byområde, både Ungarischer Staatsbahnhof og militærleiren Brucker Lager ligg i Bruckneudorf, og sistnemnde vart grunnlagd som ein rein forstad til Bruck.

IR91 i Bruck

I fylgja avisene i Budějovice vart IR91 Ersatzbattailon den 1.juni 1915 overførde til Bruck. Jaroslav Hašek var ein av soldatane som var med på dette, akkurat som omtala i romanen. Staben sine kontor låg i Bruck Kirchengasse 27, og mannskapa heldt til i trekaserner på andre sida av elva in Királyhida.

I løpet av tida her vart av og til forfattaren arrestert og teken med til Hauptwache for å sova av seg rusen. Jaroslav Hašek vart tilordna den 12. marsjbataljonen som utgjorde fire marsjkompani. Kompanisjefen hans var Rudolf Lukas, og marsjbataljonen vart leia av Franz Wenzel. Avreisa til fronten fann stad 30.juni 1915 kl. 20:15. Jaroslav Hašek skal ha prøvd å unngå avreisa, han vart borte og fyrst funnen etter tre dagar.

Linkar

KjeldeJan Morávek, Jihočeské listy, Bohumil Vlček, Klara Köttner-Benigni, Wolfgang Gruber

Sitat
[2.3] Nad vojenským táborem v Mostě panovalo noční ticho. V barácích pro mužstvo třásli se vojáci zimou a v důstojnických barácích otvírali okna, poněvadž bylo přetopeno. Od jednotlivých objektů, před kterými stály stráže, ozývaly se občas kroky hlídky, která si plašila chůzí spánek. Dole v Mostě nad Litavou zářily světla z c. k. továrny na masité konservy, kde se pracovalo dnem i nocí a zpracovávaly se různé odpadky. Poněvadž šel odtud vítr do alejí ve vojenském táboře, šel sem smrad z hnijících šlach, kopyt, paznehtů a kostí, které vařili do polévkových konserv.

Skrivst òg:Most nad Litavou cz Lajtabruck hu

Leithaen flag
Wikipedia czdeennn Google kartsøk Švejk-muzeum

Leitha er del av soga ettersom storparten av handlinga i del to føregår i Királyhida og Bruck an der Leitha, byar som ligg på kvar si side av elva.

Bakgrunn

Leitha er ei 180 km lang elv som renn gjennom deler av Austerrike og Ungarn. Den munnar ut i Donau nær Mosonmagyaróvár. Den ellers ubetydelege elva gav under Austerrike-Ungarn opphavet til omgrepa Cisleithania og Transleithania, som Hašek forklarar i romanen. Sett frå Wien var Cisleithania landet på denne sida av Leitha, medan Transleithania var landa bortafor. I daglegtale vart begrepa synonyme med dei respektivt austerrikske og ungarske delene av monarkiet.

Linkar

Sitat
[2.3] Od opuštěného pavilónku, kde dřív za času míru fotografoval nějaký fotograf vojáky trávící zde mládí na vojenské střelnici, bylo vidět dole v údolí u Litavy červené elektrické světlo v bordelu „U kukuřičného klasu“, který poctil svou návštěvou arcivévoda Štěpán při velkých manévrech u Šoproně v roce 1908 a kde se scházela denně důstojnická společnost.

Skrivst òg:Litava cz Lajta hu

Soproni utcaen flag
Google kartsøk Švejk-muzeum

Soproni utca nummer 16 er åstaden for Švejk og Vodička sitt berømte og mislukka forsøk på å levera brevet frå Lukáš til Etelka Kákonyi.

Bakgrunn

Soproni utca skal ha vore ei gate i Királyhida, men det er usikkert kvar dette var. Det er difor sannsynleg at Hašek dikta den opp eller hatt ei anna gate i tankane. I den korte romanen Dobrý voják Švejk v zajetí (1917) let han Kakonyi bu i Poszony utca 13, ei gate som heller ikkje kan sporast.

Klara Köttner-Benigni of Konrad Biricz gjorde i 1983 ei omfattande undersøking av åstadene for romanen i Bruck an der Leitha og Királyhida men utan å koma til nokon eintydig konklusjon om Soproni utca.

Linkar

Kjelde: Klara Köttner-Benigni

Sitat
[2.3] Nadporučík zabalil se opět do deky, ze které ho Švejk vytáhl, a spal dál, zatímco Švejk putoval dál do Királyhidy. Najít Sopronyi utczu čís. 16 nebylo by bývalo tak těžké, kdyby ho náhodou nebyl potkal starý sapér Vodička, který byl přidělen k „štajerákům“, jejichž kasárna byla dole v lágru. Vodička bydlíval před léty v Praze na Bojišti, a proto při takovém setkání nezbylo nic jiného, než že oba zašli do hospody „U černého beránka“ v Brucku, kde byla známá číšnice Růženka, Češka, které byli všichni čeští jednoročáci, kteří kdy byli v lágru, nějaký obnos dlužni.

Skrivst òg:Sopronyi utca/Sopronyi utcza Hašek

Pausdorfen flag
Wikipedia deenhu Google kartsøk

Pausdorf er nemnd av Vodička når han fortel han heldt på på banka opp ein viss Purkrábek frå det 16. Landwehr-regimentet der avdi han trudde han var ungarsk.

Bakgrunn

Pausdorf skal ha vore ein landsby ved Neusiedler See i Burgenland, truleg er det snakk om ei forvansking av Parndorf. Podersdorf er òg ei mogeleg forklaring men denne landsbyen er vanskelegare å koma til frå Brucker Lager og dermed mindre sannsynleg.

Linkar

Sitat
[2.3] „Jednou ti už takovýho kluka maďarskýho držím za chřtán v Pausdorfě, kam jsme šli my saperáci na víno, a chci mu dát jednu überšvunkem přes kokos v tý tmě, poněvadž jsme hned, jak to začlo, praštili láhví do visací lampy, a von najednou začne křičet: ,Tondo, dyť to jsem já, Purkrábek, vod 16. landwehr!’

Skrivst òg:Pandrof hr Pándorfalu hu

Neusiedler Seeen flag
Wikipedia czdeenhunn Google kartsøk
neusiedl.jpg

Neusiedler See, 2004

Neusiedler See er nemnd av Vodička når han fortel om eit slagsmål mellom tsjekkarar og ungararar i ein landsby der.

Bakgrunn

Neusiedler See er ein stor grunn sjø som strekkjer seg over grensa mellom Austerrike og Ungarn. Jaroslav Hašek skreiv fleire soger frå området i 1905. På den tida var heile sjøen på ungarsk territorium, no ligg nesten alt innafor Austerrike.

Linkar

Sitat
[2.3] Málem by to byla bejvala mejlka. Zato jsme jim to tam, tajtrlíkům maďarským, vodplatili pořádně u Neziderskýho jezera, na který jsme se šli před třemi tejdny podívat. Leží tam ve vedlejší vsi nějaký oddělení strojních pušek nějakejch honvédů, a my jsme náhodou všichni zašli do jedný hospody, kde voni tančili ten svůj čardáš jako pominutý a roztahovali si držku na celý kolo se svým ,Uram, uram, biró uram’ nebo ,Láňok, láňok, láňok a faluba’.

Skrivst òg:Lake Neusiedl en Neziderské jezero cz Fertő tó hu Neusiedlersjøen no

Šaščínen flag
Wikipedia czdeensk Google kartsøk

Šaščín dukkar opp i anekdota Švejk fortel Vodička om pub-eigaren Paroubek.

Bakgrunn

Šaščín kan vera ei feilstaving av Šaštín, ein stad i Slovakia, der eit uhyre skal ha kome frå. Dette uhyret er truleg Elisabeth zu Bayern Báthory som drap unge kvinner og bada i blodet deira for å bli vakker. Held dette stikk meiner nok forfattaren heller Čachtice.

Kjelde: Zdena Ančík

Sitat
[2.3] Potom ještě řekl Paroubkovi, že je huncút a šaščínská bestie, tak ho milej Paroubek chyt, votlouk mu jeho pastě na myši a dráty vo hlavu a vyhodil ho ven a mlátil ho po ulici tyčí na stahování rolety až dolů na Invalidovnu a hnal ho, jak byl zdivočelej, přes Invalidovnu v Karlíně až nahoru na Žižkov, vodtud přes Židovský pece do Malešic, kde vo něj konečně tyč přerazil, takže se moh vrátit nazpátek do Libně.

Skrivst òg:Schoßberg de

Židovské peceen flag
Google kartsøk

Židovské pece dukkar opp i anekdota Švejk fortel Vodička om pub-eigaren Paroubek som jaga ein Slovak over halve Praha.

Bakgrunn

Židovské pece er ein park i Žižkov.

Sitat
[2.3] Potom ještě řekl Paroubkovi, že je huncút a šaščínská bestie, tak ho milej Paroubek chyt, votlouk mu jeho pastě na myši a dráty vo hlavu a vyhodil ho ven a mlátil ho po ulici tyčí na stahování rolety až dolů na Invalidovnu a hnal ho, jak byl zdivočelej, přes Invalidovnu v Karlíně až nahoru na Žižkov, vodtud přes Židovský pece do Malešic, kde vo něj konečně tyč přerazil, takže se moh vrátit nazpátek do Libně

Skrivst òg:Jewish Kilns Sadlon

Neklanova uliceen flag
Google kartsøk

Neklanova ulice er nemnd i samband med soga om låsesmeden Voborník som tok med seg drikkekameratar heim, men det enda dårleg. Dette er ei anekdote Švejk fortel Vodička for å han til å halda seg unna oppdraget han skal utføra hjå herr Kákonyi.

Bakgrunn

Neklanova ulice er ei gate i Vyšehrad som ligg i Botič-dalen parallelt med jernbanelinja.

Ei tragisk hending

Hausten 1909 vart det rapport om ei grotesk hending i ei kneipe i hus nummer 80 i denne gata. Den unge elektroinstallatøren Jindřich Stepien skaut seg med revolver i munnen, i fullt påsyn av kameratane og pubgjestene. Mellom desse tre personar omtala som teknikarar, og ein av dei var ein viss Jaroslav Hašek.

Det er likevel lite truleg at det var forfattaren Hašek som var vitne til hendinga. Det var skrive at denne Hašek budde i Ječná ulice, var teknikar (eller ingeniørstudent) medan forfattaren på denne tida var offisielt busett ovafor Klamovka. På den andre sida vanka Jaroslav Hašek mykje saman med ingeniørstudentar men det virkar rart at han oppga falske opplysningar om adresse og yrke. Uansett er det ingen samanheng mellom det tragedia og anekdota i romanen.

Det var òg eit par andre Jaroslav Hašek som budde i Praha på denne tida så lite talar for at det var forfattaren det var snakk om.

Linkar

Sitat
[2.3] „Z toho tě, Vodičko, vyvedu. Víš, kde je na Vyšehradě Neklanova ulice? Tam měl dílnu zámečník Voborník. Byl to člověk spravedlivej a jednoho dne, když se vrátil domů z flámu, tak si s sebou přived ještě jednoho flamendra spát.
Michleen flag
Wikipedia czen Google kartsøk

Michle er nemnd av Vodička når han fortel Švejk om eit slagsmål han var med i på Růžový ostrov.

Bakgrunn

Michle var fram til 1922 ein by utafor Praha og som dette året vart innlemma i hovudstaden. Den ligg sør-aust for sentrum, mest i Praha IV. Nabobydelane er Nusle, Podolí og Záběhlice.

Sitat
[2.3] Ale nebál jsem se celýho ,Růžovýho ostrova’. Byli tam známí z Vršovic a ty mně pomohli. Ztřískali jsme asi pět rodin i s dětma. Muselo to bejt slyšet až do Michle a potom to taky bylo v novinách o tej zahradní zábavě toho dobročinnýho spolku nějakejch rodáků ňákýho města.
Index Back Forward II. Ved fronten Hovudpersonen

3. Švejks opplevingar i Királyhida


© 2009 - 2019 Jomar Hønsi Sist oppdatert: 12/9-2019