Reisebrev 1 8/10 - 13/10 2002

England

Om reisebreva

Linkar Reiserute London Liverpool Nicholas Winton Embassie Hostel Jesmond Dene Hotel Kristiania Bar London City Airport Ryanair Swiss Airlines Torp Flyplass Virgin Trains

Oslo - London

8/10-2002

(dag 1)

Avspark på Kristiania Bar, Oslo S.

Klokka 19:30 går bussen til Torp Flyplass, det er Ryanair som skal frakta meg og mitt til England i kveld. Flott flybuss, og eg søv nesten heile vegen. Torp er ein grei stad å reisa frå, liten og oversiktleg, det skal noko til å gjera dei store tabbane. Ryanair er billeg og med god grunn. Lite betening og ikkje av dei mest proffe. Når det berre er ein tur på under to timar spelar dette lita rolle. Ein klarar (på ein normal dag) godt to timar utan mat.

Stansted Airport, nord-aust for London, er den flottaste flyplass eg kjenner til rundt den britiske hovudstaden og ein av dei beste i det heile. Den har til og med fått ein arkitektonisk pris. Mindre enn Heathrow og Gatwick, er den langt lettare å bruka. Eg lurte på å overnatta der og ta fyrste tog til London om morgonen, men får lyst å sova skikkeleg.

Kjøper dermed billett til siste toget i kveld. Det var eit lite lurt trekk. Toget kjem aldri, det er erstatta med bussar. Det varer og rekk, resultatet blir at me kjem inn til London (Victoria) 2:30. Der gjekk den nattesømnen. Gir opp overnattingsplanane, ventar heller på fyrste tog til Liverpool, det er under 4 timar til ....

London - Liverpool - Sandycroft

9/10-2002

(dag 2)

Solid engelsk frukost på "Coopers", Euston Station, London.

Klokka fem opnar Victoria-stasjonen og dagens fyrste oppgåve er å kjøpa bilett. You better go on the coach, mate!, seier karen i luka rett fram og gliser. Det gjeld prisen: før klokka 10 kostar tur-retur London-Liverpool £119 (NOK 1500). Eg ser nok ut som eg ikkje har råd til det, faktum er heller at eg ikkje VIL spandera slike beløp på ein togtur på under tre timar. Etter klokka ti er prisen nede på £50, det godtek eg men må venta fire nye timar. Ein set stor pris på haldninga til karen i luka, han prøvde IKKJE å lura på meg eit produkt eg ikkje ville ha.

Toga til Nord-Vest England går frå Euston Station. Dette medfører tur på London Underground i rusjtida, ei sild-i-tønne oppleving. Slikt mylder har eg sjeldan sett. Det blir mange "excuse me" før eg får vridd meg og ryggsekken inn i den stappfulle vogna.

På Euston har eg ein stampub, Coopers. Her kan ein fylgja med på stasjonens indre liv og dessutan ta til seg både vått og turt. Det blir engelsk frukost i dag, ein kan like godt kasta seg inn i autentikken. Godt er det, men akkurat no er eg ikkje på upløygd mark. Engelsk mat har stort sett dårleg rykte (fortent nok), men frukosten har eg sans for.

Etter oppsplittinga og privatiseringa av British Rail midt på 90-talet er jernbanesystemet gått frå vondt til verre. Uoversiktleg, dyrt og upåliteleg er stikkorda. Railtrack, det private jernbaneverket gjekk konkurs i sommar og er i praksis re-nasjonalisert. Mangel på investeringar over lang tid er grunnen til fiaskoen, eg trur ikkje at britar er dårlegare til å driva jernbane enn dei fleste andre. Dei private operatørane får no svi for forfallet. Virgin Trains er ein av desse. Dei har bestilt moderne "Pendolino"-tog frå Italia, men får ikkje brukt dei avdi skjenegangen er i for dårleg forfatning. Railtrack (dvs. staten) må ut med store summar i erstatning.

Pat og Janet ordna hardt tiltrengd overnatting.

På Liverpool Lime St (stasjonen) ventar Janet og me et lunsj. Til dei som ikkje kjenner historia til forfattaren av desse kolonner, så delte eg kontor med Janet frå 1990-96, det var tida eg arbeidde for Liverpool University. Eg får til og med kontorplass og nett-tilkobling. Rettnok ikkje på gamlekontoret, nr. 207 (min hittil lengstvarande arbeidsplass).

Utruleg nok koblar PC-en seg til Internett utan at andre enn Bill Gates grip inn, eg takkar og bukkar. Det er vel neppe meininga at kven som helst skal kunna kobla seg til eit bedriftsnett slik (men det er ikkje mitt problem).

Eg takkar ja til å bli med og overnatta hos Pat (mor til Janet), i Sandycroft. Denne staden ligg såvidt i Wales. Dette merkar ein på skiltinga, men lite anna. Her nær grensa er det dei færraste som snakkar anna en engelsk. Valisisk er eit av desse minoritetskspråka som går på kunstig åndedrett, men som eg ikkje vil skal drukna i ei stendig meir einsretta verd. Tenkjer på vårt eige samisk og min eigen nynorsk. Mange hevdar det ville vore "praktisk" om alle snakka engelsk. Ser poenget, men reiser instinktivt bust mot sjølve ideen. Vil ikkje ha einsretting, korkje når det gjeld språk, kultur eller øl... Då får det vera så upraktisk som det vil.

Blir stelt godt med, får curry og Guinness Extra Stout hos Pat, og me ser bilete frå ein tur til Ghana der Pat har ei svigerdotter. Sovnar som ein stein, noko som eg burde gjera etter vakenatta i den fordums imperie-hovudstad.

Sandycroft - Liverpool

10/10-2002

(dag 3)

Vart vekt om morgonen, heilt utslegen. Likevel var det praktisk å få skyss med Janet inn til Liverpool. Dagen var avsett til å møta diverse kjentfolk. Eg valde å overnatta inne i byen ettersom eg ikkje visste nøyaktig korleis dagen ville skri fram. Det er trass alt inne i byen eg har flest kontaktar. Etter å ha plassert bagasjen min på kontoret, drukke kaffi med gamle kollegaer, og ringt til alt som kan krypa og gå, var det tid for å finna overnatting.

Embassie Youth Hostel er ein gamal kjenning. Eg budde der i ein periode i 1996, då eg var relativt heimlaus. Eg skal spara sarte lesarar for vidare detaljar frå privatlivet... Har knappast vore på nokon overnattingsstad der miljøet er betre enn på Embassie. Felles-rommet med langbordet er staden der alle møtest. Eigaren, Kevin Murphy, var i Norge akkurat no, så det var Kevin Sr. som styrte butikken. Han kjende meg att med ein gong og det vart mimring om gamle dagar.

Tilbake på universitetet brukte eg noko tid med å flikka dei europeiske reisebreva og å lasta ned programvare (no når eg hadde snike meg til breidband). Snakkar ei stund med Terry, ein ihuga Liverpool-supportar og tidlegare kollega. Me er begge nøgde med utviklinga. Laget plukkar poeng jamt og trutt utan å vera så spektakulære som Arsenal. Det kan endeleg vera von om ligatittel. Denne helga har Premier League spelefri ettersom det er landskamp neste helg. Dermed blir det ingen fotballkamp denne gongen. Eg hadde gjerne reist og sett Everton òg om det skulle vera.

Fyrste treff er med Helen, me møtest på Wetherspoons i sentrum i eit par timar. Ettersom me var saman i 8 år, blir det mange felles kjende ein skal ha nytt om. Biletframvisning blir det òg, det er vorte langt lettare no når ein har alt på PC. Ho stussar når eg seier at har tenkt innom Disneyworld i Florida (I would never have thought that). Tidene endrar seg, det gjer folk òg.

Møter Janet på The Everyman, ein anna stamplass. Dette er ein bar tilknytta eit teater. Den har god mat og mykje godt øl. Den ligg hendig til ved universitetet og den akademiske ånd gjennomsyrar lokalet. "The Everyman" hugsar eg best fordi eg hadde tsjekkisk-timar her tilbake i 1992.

Action on the squash-court.

Post-match meal in "The Oxford": Dave Kitchen, Nick Tudor, Roger Bowers and Richard Nichols.

Det er torsdag og dermed kampar i squash-ligaen. Eg dukkar opp uannonsert og ser fort at laget er omtrent det same som då eg var med. Fire av fem er gamle kameratar: Nick, Roger, Dave og Richard. Dei hadde ikkje venta meg der så det vart mykje morro. Rettnok tapte dei, men held enno eit nivå eg ikkje er i nærleiken av no for tida.

Ein av klubb-kameratane meinte me burde vinna alle kampar av fylgjande grunn: As we play for the University, we are supposed to win on intellectual superiority. Roger, ein matematikar, burde vinna utfrå evna til å rekna ut parabel-baner. vart det òg sagt. Ikkje noko av dette heldt stikk. Eg var med i åra 1994-97 utan å driva det til det heilt store. Korkje intellekt eller parablar vart nemnde når nokon omtala mine givnader. Utrykk som "hopeless", "the fittest bastard in the club" og "you're an animal on the court", peikar vekk frå det intellektuelle, i retning det fysiske. Eg spring som Forrest Gump og svingar racketen som steinaldermannen svingar klubba.

Etter kamp er det skikk og bruk å invitera motstandaren til eit måltid. I mi tid var dette på The Oxford, og det vart det no òg. Puben har skifta eigar og tapt seg, men for meg var det bryet verdt likevel. Fekk maten til ein asosial lagkamerat som har for vane å stikka av.

Deretter tok Nick meg med på runde, fyrst til Peter Kavanagh der me møtte min gamle "captain" og husvert: Colin Evans. Deretter på ungdomspuben Magnet som Nick driv. Det vart seine kvelden.

Tilbake på "Embassie" er enno mange oppe. Vanlegvis er det folk i fellesrommet heile natta. Eg kjem meg likevel fort i seng. Kevin Sr. er reist heim, det er folk eg ikkje kjenner som styrer huset no. Gjestene er alle saman på halve min alder (surprise, surprise ...).

Liverpool - Chester

11/10-2002

(dag 4)

Barry and Bob in "The Edinburgh", a great local pub in Wavertree, Liverpool..

"The Dispensary" er ein tradisjonell pub med godt øl frå Cains, Liverpool sitt lokale bryggeri. Eg er den fyrste som dukkar opp. Deretter kjem fleire: Barry, Mark, Steve, Pete og Nick. "Friday lunchtime" er det tradisjon for å samlast for ein pint eller to. Eg slepp fint frå det, får ikkje lov å kjøpa noko sjølv. Kjenner at eg har sakan kameratane mine, "me mates", i Liverpool.

Etter arbeid blir eg bedd med på The Edinburgh, ein lokalpub utafor sentrum. Dette blir me for seine til ettersom Barry blir hala inn til sjefen i siste liten. Får så vidt sagt hallo, men sit att og drikk litt med Barry og Bob. Har like store problem som før i dag med å få kjøpt mitt eige øl. Eg kjenner meg som æresgjest. Pubar som "The Edinburgh" er ein fryd. Ikkje noko dill-dall (no frills), god atmosfære, good ale, triveleg "regulars" (stamgjester) og tradisjon. Slikt kan gjera at ein får lyst tilbake til Liverpool.

Barry inviterer meg spontant heim til seg og kona Teresa. Dermed flyttar eg på ny, denne gongen til Chester. Må avbestilla på "The Embassie Youth Hostel", men dei lovar meg plass att i morgon sjølv om det eigentleg er fullt! Denne haldninga vert sett pris på. Eg har ikkje vore hjå Barry og Teresa på tre år no, i ettertid er det kome til to nye i huset: Roberto (3 år) og Daniel (7 mnd). Det vert mat og lysbildevising frå Teresa sin barndom i Mexico, ei oppvarming til min eigen tur dit i november.

Barry og Teresa vart eg kjend med kvar for seg. Barry arbeidde i same etasje, så eg visste om han i fleire år utan å ha noko med han å gjera. Teresa møtte eg på Merseyrail på veg til jobb. Eg overhøyrde to spansktalande jenter og ettersom dette ikkje er daglegdags i Liverpool spurde eg kvar dei var frå. Det viste seg å vera Mexico og før eg visste av det var eg bedd på fest. Me møttest ein del etter det òg. Så, to år etter var eg på squash-julebord og vart eg sitjande å gapa avdi Teresa var til stades, saman med Barry! Etter at eg flytta frå Liverpool har det vorte lite kontakt.

Chester - Liverpool

12/10-2002

(dag 5)

Barry, Roberto og Teresa.

Daniel.

Eg er den siste som vaknar. Kven av ungane som er fyrst oppe veit eg ikkje, men det var i alle fall tidleg! Foreldra må fint halda fylgje. Det er høgt tempo i huset, treåringar ligg som kjent ikkje på latsida. Den minste, Daniel kan sjølvsagt ikkje vera så aktiv som storebroren. Eg får kopiert noko av Barry si rikhaldige rocke-samling og teke nokre foto. Barry er ein stor fan av John Fogerty og Creedence Clearwater Revival, både han og Teresa har møtt Fogerty fleire gonger.

Det er vanskeleg å halda kontakt med folk ein ser så sjeldan, men det er som alltid morro å koma tilbake hit.

Janet plukkar meg opp, ikkje nok at eg får overnatting og øl hjå folk, blir i tillegg skyssa rundt. Me et lunsj på The Grosvenor, ein landsens pub utafor Chester. Dette er ei anna verd enn Liverpool, Jaguarane står oppmarsjerte på parkeringsplassen. Prisane er heilt andre, men så er òg maten god. Fylket Cheshire er rekna som "fint" i høve til det fattigare Merseyside. Dette er ikkje gripe ut av lause lufta, skilnadane ER store.

Jomar og Vladimír.

Glenys, Vladimír, Kathleen og Alexandr.

Heile opphaldet har vorte til ein samanhengande sosial hendelse, ikkje så rart ettersom eg har budd på Merseyside i seks år. Neste etappe er middag med dei tsjekkiske kameratane mine her: Vladimír og Alexandr med sine fruer Glenys og Kathleen. Sit på med Vladimír og Glenys heim til Alexandr og Kathleen i Crosby.

Måten me vart kjende på er noko spesiell. Det var gjennom ein "kontakt-annonse" som eg sette inn i Liverpool Echo. Eg ville ha nokon til å læra meg tsjekkisk. Etter nesten eit år åleine med lærebok og kassett var eg rettnok vorten ein brukbar teoretikar men ute av stand til å ytra meg muntleg. Som sagt så gjort; det vart timar med begge. Vladimír og eg møttest på puben fredagane, med Alexandr var undervisninga på Olivers Café. Eg fekk eit puff med dette og då eg reiste til Bøhmen neste gong klarde eg meg bra og språket opna nye dørar. Dessverre har eg ikkje klart å halda det ved like, men er glad for innsatsen som var gjort og hjelpa eg fekk tilbake i 1992. Det kom til nytte seinast i sommar.

Me ser ein video om Nicholas Winton, ein mann som redda 600 ungar ut av Tsjekkoslovakia før nazistane okkuperte landet i 1939. Filmen er svært godt laga. Dette var ein mann som ville vera anonym, men BBC fekk etter kvart snusen i historia. Han er ein slags britisk Oskar Schindler, men i ei langt meir sympatisk utgåve. Det blir no laga film om desse hendingane, den kjem ut på nyåret.

Alexandr har hatt eit anna prosjekt gåande gjennom mange år: Interessa for Hanseatane. Han har gitt ut bok om Hansa-ligaen. Tittelen er "Hanza" og er den fyrste nokon gong om emnet på tsjekkisk. Han måtte òg finna opp to nye tsjekkiske ord (hanzovníci, fita) i samband med dette prosjektet. Bergen har sitt eige kapittel, og det var verkeleg ein viktig by for hanseatane. Boka har mange fine illustrasjonar, gamle kart mellom anna.

Ein ser fort at tsjekkisk (som engelsk, fransk osb.) helst set eigne namn på byar i utlandet. Kven kan ana at Benátky er Venezia ? Andre og meir innlysande døme er: Londýn, Antverpy, Byzanc, Kyjev. Apropos: norsk er det einaste språket eg veit om som IKKJE forvrengjer namna på utanlandske byar (unntatt da penere mennesker som gjerne beretter om da man besøkte Prag, Rom, Lissabon og Venedig).

Vladimír har speleoppdrag i kveld, er med i eit band som spelar irsk musikk på Shenanigans, ein pub i sentrum av Liverpool. Glenys, eg og dottera Misja er med som support. Det er ein knøttliten bar der bandet må sitja spreidd for å få plass. Perkusjonisten heng i baren, ein gitarist sit bak døra. Dei andre er klemstra opp etter veggen. Stemninga er makelaus, det er ikkje så rart at irske tema-pubar har spreidd seg. No er ikkje Liverpool nokon irsk tema-by. Røtene til Irland er sterke, halvparten av innbyggjarane ættar frå Erins Grøne Øy. Byen har dermed langt fleire katolikkar enn andre engelske storbyar.

Whisky in the Jar, bandet er i gang på Shenanigans.

Tsjekkisk trekkspel-traktør, irsk folkemusikk.

Eg blir sett av på "The Embassie". Som lova er det plass til meg sjølv om det eigentleg ikkje er det. Full rulle på kjøkenet, men stemninga er variabel. Eit par ufyselege ungjenter frå Litauen syter for det. Kva slags miljø som har klart å avla fram eit slikt oppkok av sjåvinisme, fordommar og arroganse kunne vore ei hovudoppgåve i sosiologi verd. Me andre blir sitjande og måpa. "It's the attitude, man!", kommenterer ein australiar etter at dei har gått. Eg går og legg meg, mett av sosialisering, Guinness og "negative attitudes".

Liverpool - London

13/10-2002

(dag 6)

Anglican Cathedral, Liverpool.

Traskar ned Canning Street, forbi den Anglikanske katedralen, gjennom Chinatown og ned på Lime St. Station.

Liverpool har to katedralar, ein katolsk og ein protestantisk. Dei er begge landemerke, ligg nokså nær kvarandre, det er berre ei gate i mellom. Den heiter Hope Street, skal symbolisera vona om at relegionane ein gong skal einast. Begge katedralane er nye, ferdige i det 20. hundreåret. Den anglikanske katedralen er den største i heile Storbritannia, det tok hundre år å byggja den. Til å vera så ny har den eit heller tradisjonell, gotisk preg. Interiøret er enkelt men mektig.

Sundag er gå-sakte dag på britiske skjenegangar. Då skal den nedslitne West Coast Line reparerast og turen til London tek dobbelt så lang tid som vanleg. Fyrst lange omvegar, deretter buss Milton Keynes - Hemel Hempstead, så tog att inn til London.

Eg har overnatting like ved Kings Cross stasjonen, dyrt og kummerleg men slik er det gjerne i London. Jesmond Dene Hotel kjenner eg frå før, har brukt det i nauda på langturar.

Veret er ufyseleg, så det er lite anna å gjera enn å ordna det praktiske med transport til London City Airport. Der har eg aldri vore før, det er ein liten flyplass nede i "Docklands". Det endar med at eg må tinga drosje avdi det ikkje går buss i tide til avgangen (klokka 7).

---

© 2002 Jomar Hønsi      treff sidan 25/4-2004.     Statistikk